Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Quan hệ giữa các loài (Sinh học Lớp 12)

Đáp án C
Đây là hình ảnh về nốt sần của rễ cây họ đậu-một trong những mối quan hệ cộng sinh điển hình trong tự nhiên. Vi khuẩn nốt sần (chi Rhizobium) sẽ biến đổi nitơ tự do thành nitơ hữu cơ cung cấp cho cây, ngược lại chúng sẽ đẩy các chất hữu cơ từ cây (được tạo ra nhờ quá trình quang hợp) để nuôi sống bản thân.

(AI giải đề cho tôi)
Quan hệ cạnh tranh là quan hệ giữa hai loài cùng sống trong một sinh cảnh, cùng nhu cầu về thức ăn, không gian... nên lấn át lẫn nhau. Cỏ dại và lúa cùng cạnh tranh ánh sáng, nước, chất khoáng → quan hệ cạnh tranh. Các phương án khác: A là quan hệ cộng sinh (hợp tác) giữa nấm và vi khuẩn lam tạo địa y; B là quan hệ ký sinh (giun đũa ký sinh trên lợn); D là quan hệ ký sinh (tầm gửi ký sinh trên cây thân gỗ). Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn: câu 17 là C.

(AI giải đề cho tôi)
Từ biểu đồ tốc độ sinh trưởng (g/g sinh khối ban đầu) của hai loài sên biển ở hai mức mật độ:
- Mật độ thấp (tảo dồi dào, ~4 um² tảo/um² đáy): Cc ≈ 0,8; Ba ≈ 0,66.
- Mật độ cao (tảo suy giảm, ~2 um² tảo/um² đáy): Cc ≈ 0,12; Ba ≈ 0,25.

I. ĐÚNG: Khi quần thể mới hình thành (mật độ thấp, thức ăn dồi dào), tốc độ sinh trưởng của Ba (≈0,66) thấp hơn Cc (≈0,8), nên Ba sinh trưởng kém hơn Cc.

II. SAI: Khi mật độ sên biển tăng, tốc độ sinh trưởng của Cc giảm từ ≈0,8 xuống ≈0,12 (giảm ≈0,68), còn Ba giảm từ ≈0,66 xuống ≈0,25 (giảm ≈0,41). Vậy Cc giảm nhanh hơn Ba, không phải Ba giảm nhanh hơn Cc.

III. SAI: Khi nguồn thức ăn suy giảm (mật độ sên cao), tốc độ sinh trưởng của Ba (≈0,25) cao hơn Cc (≈0,12), chứng tỏ Ba mới là loài có ưu thế cạnh tranh cao hơn khi thức ăn khan hiếm.

IV. ĐÚNG: Trường hợp loài Ba cho thấy khi nguồn sống giảm, khả năng sinh trưởng giảm (0,66 → 0,25) nhưng ưu thế cạnh tranh lại tăng (trở thành loài sinh trưởng tốt hơn Cc khi thức ăn suy giảm).

Vậy có 2 nhận định đúng (I và IV) → đáp án B, trùng khớp với đáp án nguồn (Câu 113: B).

Câu 98. C. hội sinh.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 119: Phát biểu không đúng là A. Trong quan hệ ăn - bị ăn, sinh vật ăn thịt không nhất thiết luôn có kích thước lớn hơn con mồi (ví dụ: bầy sói, sư tử săn các loài lớn; nấm ăn thịt tuyến trùng; nhiều loài côn trùng ăn thịt nhỏ hơn con mồi của chúng). Các phát biểu còn lại đúng: cộng sinh (B) là quan hệ chặt chẽ, cả hai loài đều có lợi; hội sinh (C) một loài có lợi, loài kia không lợi không hại; kí sinh (D) sinh vật kí sinh thường có kích thước nhỏ hơn vật chủ. Đáp án khớp với đáp án nguồn (119A).

(Lời giải do AI cung cấp, không có trong nguồn) Trong quan hệ vật ăn thịt - con mồi (động vật ăn thịt - con mồi), con mồi bị ăn thịt nên bị kìm hãm sự phát triển, còn vật ăn thịt phụ thuộc vào con mồi làm thức ăn nên khi con mồi giảm thì vật ăn thịt cũng bị hạn chế; do đó hai loài đều kìm hãm sự phát triển của nhau → chọn B. Phương án A mô tả quan hệ ký sinh/cộng sinh lệch; C và D mô tả đặc điểm của quan hệ vật ăn thịt - con mồi nhưng sai vì vật ăn thịt có lợi còn con mồi bị hại, không phải 'một loài có lợi' như một đặc trưng chung của quan hệ.

(AI giải đề cho tôi)
Quan hệ cạnh tranh là quan hệ giữa hai loài cùng tranh giành nguồn sống (dinh dưỡng, ánh sáng, không gian...). Lúa và cỏ dại trong ruộng lúa cùng tranh giành dinh dưỡng, ánh sáng, không gian nên thuộc quan hệ cạnh tranh → đáp án A, khớp bảng đáp án của đề (Câu 89: A). Các phương án còn lại: B (tầm gửi và cây thân gỗ) là quan hệ ký sinh (tầm gửi hút chất dinh dưỡng làm cây chủ suy yếu); C (trùng roi và mối) là quan hệ cộng sinh (hợp tác, cả hai cùng có lợi); D (chim sáo và trâu rừng) là quan hệ hợp tác (hội sinh, chim sáo ăn côn trùng ký sinh trên thân trâu).

Mối quan hệ hỗ trợ giữa các loài là cộng sinh (cả 2 loài đều được lợi).
Các mối quan hệ còn lại thuộc nhóm đối kháng.
Chọn D.

Đáp án D. Quan hệ giữa lúa và cỏ trong một ruộng lúa thuộc quan hệ cạnh tranh.

Phương pháp: Xác định các mối quan hệ trong quần xã. Hỗ trợ (không có loài nào bị hại): cộng sinh (+ +, chặt chẽ), hợp tác (+ +), hội sinh (+ 0). Đối kháng (có ít nhất 1 loài bị hại): cạnh tranh (- -), kí sinh (+ -), ức chế cảm nhiễm (0 -), sinh vật ăn sinh vật (+ -). ((+): được lợi; (-) bị hại)
Cách giải: (1) - Cộng sinh: + +; (2) - Kí sinh - vật chủ: + -; (3) - Hợp tác: + +; (4) - cạnh tranh: - -; (5) - Hội sinh: 0 +; (6) - Sinh vật ăn sinh vật: + -.
Chọn A. Có 3 mối quan hệ đó là 2, 4, 6

(AI giải đề cho tôi)
Từ hình vẽ: trục tung là mức độ cạnh tranh của loài, trục hoành là sinh khối của loài. A: sinh khối thấp, mức độ cạnh tranh cao; B: sinh khối cao, mức độ cạnh tranh cao; C: sinh khối trung bình, mức độ cạnh tranh trung bình; D: sinh khối thấp, mức độ cạnh tranh thấp.
- Phát biểu I sai: A có sinh khối thấp nhưng mức độ cạnh tranh cao, không phải đặc điểm của loài động vật ăn thịt hung dữ (loài ăn thịt đầu chuỗi thường có sinh khối thấp và ít cạnh tranh trực tiếp).
- Phát biểu II đúng: B có sinh khối cao nhất và mức độ cạnh tranh cao, chi phối quần xã nên là loài ưu thế.
- Phát biểu III đúng: C có sinh khối khá cao và mức độ cạnh tranh cao, luôn cạnh tranh với các loài khác, có thể thay thế loài A ở các giai đoạn sau của diễn thế sinh thái.
- Phát biểu IV đúng: D có sinh khối thấp và mức độ cạnh tranh thấp nhất, tác động yếu và không thường xuyên tới các nhân tố sinh thái.
Vậy có 3 phát biểu đúng → chọn C, trùng với đáp án nguồn (113.C).

(AI giải đề cho tôi)
Cạnh tranh là quan hệ giữa các cá thể cùng loài hoặc khác loài cùng dùng chung một nguồn tài nguyên (thức ăn, không gian...). Trâu và bò cùng ăn cỏ trên đồng cỏ là hai loài khác nhau tranh giành chung nguồn thức ăn (cỏ) → quan hệ cạnh tranh. Các phương án khác: A là quan hệ hội sinh (chim bắt chấy rắn ăn trên cơ thể trâu, bò); B là quan hệ ký sinh (tầm gửi ký sinh trên cây gỗ lớn); C là quan hệ đối kháng (cây tỏi tiết chất ức chế vi sinh vật xung quanh). Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 86: D).

(AI giải đề cho tôi)
Quan hệ đối kháng trong quần xã gồm: cạnh tranh, kí sinh, vật ăn - con mồi. Trong các đáp án, kí sinh (A) là quan hệ đối kháng; cộng sinh, hợp tác, hội sinh đều là quan hệ cùng lợi. Đáp án khớp với đáp án nguồn (A).

(AI giải đề cho tôi)
Quan hệ chặt chẽ giữa hai loài mà cả hai đều có lợi là quan hệ cộng sinh (ví dụ: nấm và tảo địa y, vi khuẩn nốt sần và cây họ đậu). Hội sinh chỉ một loài có lợi, loài kia không lợi không hại; kí sinh một loài có lợi, loài kia bị hại; cạnh tranh cả hai đều bất lợi. Đáp án khớp với đáp án nguồn (C được tô vàng ở trang 9).

(AI giải đề cho tôi)
Trong mô hình ao nuôi có các mối quan hệ sinh thái sau: (1) Ốc bươu đen ăn súng, rong (thức ăn tự nhiên) → quan hệ ăn – bị ăn (thú ăn – con mồi); (2) Cá bã trầu ăn phân ốc và động vật phiêu sinh, giúp dọn vệ sinh ao, cả hai cùng có lợi → quan hệ cộng sinh (hợp tác). Như vậy mô hình có 2 mối quan hệ sinh thái: cộng sinh và ăn – bị ăn. Kết quả trùng với đáp án nguồn (27 → 2).

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (1) Đúng — mô hình lợi dụng mối quan hệ đối kháng (thiên địch ăn sâu hại) để kiểm soát sinh học số lượng sâu hại lúa, đây là cơ sở khoa học từ hiện tượng kiểm soát sinh học giữa các loài trong quần xã. (2) Sai — ong kí sinh không cộng sinh với cây lúa; ong kí sinh kí sinh trên sâu hại lúa (quan hệ vật chủ – kí sinh), còn với cây lúa chỉ là quan hệ gián tiếp, không phải hai loài cùng sống bền vững có lợi cho nhau (cộng sinh). (3) Sai — các loài hoa được trồng trên bờ ruộng với số lượng nhỏ, không phải loài ưu thế của quần xã đồng ruộng (lúa mới là loài chiếm ưu thế về số lượng và sinh khối). (4) Đúng — mô hình giảm sử dụng thuốc hóa học, tăng hiệu quả phòng trừ sâu hại, bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái. Vậy có 2 phát biểu đúng: (1) và (4), khớp với đáp án nguồn là 2.

(AI giải đề cho tôi) Ở hình 1, hai đường phân bố về kích thước thức ăn của loài A và loài B chồng lấn nhiều → hai loài cạnh tranh mạnh về thức ăn. Ở hình 2, hai ổ sinh thái vẫn còn chồng lấn một phần → vẫn còn cạnh tranh. Ở hình 3, hai ổ sinh thái tách rời hoàn toàn (không chồng lấn) → hai loài không cạnh tranh nhau về thức ăn.

(AI giải đề cho tôi)
Xét mối quan hệ giữa hai loài và mức độ có hại tăng dần: (1) Kiến sống trong cây kiến và cây kiến là quan hệ hội sinh (+/0), một loài có lợi, loài kia không lợi không hại. (3) Chim mỏ đỏ bắt rận trên lưng linh dương và linh dương là quan hệ cộng sinh (hợp tác) (+/+), cả hai cùng có lợi. (5) Cá ép bám trên cá lớn và cá chủ về bản chất là hội sinh nhưng cá ép gây phiền toái, cản trở nhẹ cho cá chủ nên có hại hơn cộng sinh. (4) Lúa và cỏ chim chích trong ruộng lúa là quan hệ cạnh tranh (−/−) giữa hai loài cùng chung sống, tranh giành tài nguyên. (2) Rận sống trên da linh dương và linh dương là quan hệ ký sinh (+/−), có hại rõ rệt cho vật chủ. (6) Ong mật đỏ kí sinh và diệt bọ dừa là quan hệ ký sinh dẫn đến chết vật chủ (kí sinh - diệt chủng), mức độ có hại cao nhất. Vậy thứ tự tăng dần tính có hại là 1 → 3 → 5 → 4 → 2 → 6, tương ứng đáp án B (khớp với đáp án được gạch chân trong tài liệu).