Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Cân bằng Hardy Weinberg (Sinh học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Trong quần thể ngẫu phối, tần số alen không đổi (A đúng), ngẫu phối tạo nhiều biến dị tổ hợp (B đúng) và làm quần thể đa hình về kiểu gen, kiểu hình (D đúng). Ngẫu phối duy trì trạng thái cân bằng Hardy - Weinberg: tần số kiểu gen dị hợp (2pq) được giữ không đổi qua các thế hệ, không giảm dần. Do đó phát biểu C không đúng. Khớp với đáp án nguồn (Câu 114: C).

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu:

I. Quần thể 1: P có lặn $aa=0,25\Rightarrow q=0,5,p=0,5$. Nếu giao phấn ngẫu nhiên và P ở trạng thái cân bằng Hard–Weinberg thì $AA=0,25;Aa=0,5;aa=0,25$, kiểu hình trội $0,75$ – lặn $0,25$, và F₁ giữ nguyên tỉ lệ này, đúng như bảng. → Đúng.

II. Quần thể 2: P lặn $0,5$. Nếu P là 100% thuần chủng thì $AA=0,5,aa=0,5$, tự thụ phấn cho F₁ toàn thuần: trội $0,5$ – lặn $0,5$, không phải $0,75$ – $0,25$ như bảng. → Sai.

III. Quần thể 3: P lặn $aa=0,2$. Nếu tự thụ phấn: $F_1$ lặn $=aa+\frac{1}{4}Aa=0,25\Rightarrow Aa=0,2,AA=0,6$. Tần số alen: $a=0,2+\frac{0,2}{2}=0,3$; $A=0,7$. Phù hợp phát biểu. → Đúng.

IV. Quần thể 2 chỉ cho biết tỉ lệ kiểu hình ở P và F₁, không xác định được cấu trúc kiểu gen và kiểu giao phối của P, do đó tần số alen A ở F₁ của quần thể 2 không xác định duy nhất, không thể kết luận 'luôn bằng' tần số alen A của quần thể 1. → Sai.

Vậy có 2 phát biểu đúng (I và III). Khớp với đáp án nguồn: C.

(AI giải đề cho tôi)
Thế hệ xuất phát: 200 đực AA; 800 cái (600 Aa, 200 aa). Toàn bộ đực AA cho giao tử A (tỉ lệ giao tử đực mang A = 1). Ở cái: giao tử A = (600 × 1/2)/800 = 0,375; giao tử a = 0,625. Ngẫu phối: AA = 1 × 0,375 = 0,375; Aa = 0,625; aa = 0. Tần số alen A ở thế hệ sau: p = 0,375 + 0,625/2 = 0,6875; q = 0,3125. Khi đạt cân bằng Hardy–Weinberg: AA = p² = 0,6875² = 0,47265625. Kết quả khớp đáp án B trong bảng đáp án trang 4.

Ở một quần thể thực vật ngẫu phối,

a làm cây bị chết từ giai đoạn còn hai lá mầm; alen trội A quy định kiểu hình bình thường.

B quy định hoa màu đỏ trội hoàn toàn so với alen b quy định hoa màu trắng.

Hai cặp gen nằm trên hai cặp NST thường phân ly độc lập với nhau.

F1: 48,96\% A-B- : 47,04\% A-bb : 4\% aa

Do 2 gen phân li độc lập

⟹ Tỉ lệ A-B- : A-bb = tỉ lệ B- : bb

⇒ Vậy B- : bb = 51 : 49
⇒ Tỉ lệ bb = 49%
⇒ Tần số alen b là 0,7 và tần số alen B là 0,3
⇒ Cấu trúc qua các thế hệ là 0,09 BB : 0,42 Bb : 0,49 bb
Tỉ lệ aa = 4%
⇒ Tần số alen a ở đời P là 0,2
⇒ Tỉ lệ kiểu gen Aa ở P là 0,4
⇒ P: 0,6 AA : 0,4 Aa
Vật P: (0,6 AA : 0,4 Aa) × (0,09 BB : 0,42 Bb : 0,49 bb)
Tỉ lệ cây P thuần chủng về cả 2 cặp gen là 0,6 × (0,09 + 0,49) = 0,348 = 34,8%

(AI giải đề cho tôi)
Vì P (cao × cao) cho F1 toàn thân cao nhưng F1 giao phấn lại xuất hiện cây thân thấp, nên F1 phải gồm cả AA và Aa, tức P là AA × Aa. F1 có tỉ lệ 1/2 AA : 1/2 Aa. Tần số alen trong quần thể F1: gamete A = 1/2 × 1 + 1/2 × 1/2 = 3/4; gamete a = 1/4. Giao phấn ngẫu nhiên, theo Hardy - Weinberg, F2 có kiểu gen: AA = (3/4)² = 9/16; Aa = 2 × 3/4 × 1/4 = 6/16; aa = (1/4)² = 1/16. Vậy tỉ lệ kiểu gen ở F2 là AA : Aa : aa = 9 : 6 : 1. Khớp với đáp án nguồn (21B).

Câu 35: Đáp án B
A- thân cao trội hoàn toàn so với a- thân thấp
Thân thấp (aa) ở P = 0,1 → Tỉ lệ kiểu hình thân cao là 0,9
Quần thể giao phối ngẫu nhiên ở F1 thì aa = 0,09 → Tần số alen a trong quần thể là 0,3
Vậy trong quần thể P ban đầu kiểu hình thân cao gồm có kiểu gen AA và kiểu gen Aa
Aa → 1/2 A : 1/2 a
Tỉ lệ Aa ở P sẽ là : (0,3 – 0,1) × 2 = 0,4
Trong tổng số các cây thân cao ở P thì số cây có kiểu gen dị hợp tử chiếm tỉ lệ là 0,4 : 0,9 = $\frac{4}{9}$

Đáp án D. Nhóm A = 0.45; nhóm B là 0.21; nhóm AB = 0.3; nhóm O = 0.04. Vì quần thể đang ở trạng thái cân bằng di truyền nên tần số alen $I^O=\sqrt{0,04}=0,2$. Nhóm máu A có 2 kiểu gen $I^A{I}^A$ và $I^A{I}^O$ cũng ở trạng thái cân bằng di truyền: $I^A{I}^A+2I^A{I}^O=0.45=>I^A=0.5$. Tương tự với nhóm máu B ta có $I^B=0.3$.
Cấu trúc di truyền của quần thể là $(I^A+I^B+I^O{)}^2=0.25I^A{I}^A+0.2I^A{I}^O+0.09I^B{I}^B+0.12I^B{I}^O+0.3I^A{I}^B+0.04I^O{I}^O$
Đáp án A, B, C (vì quần thể cân bằng di truyền) sai.
Xác suất bắt gặp 1 người nhóm máu B kiểu gen $I^B{I}^O$ là: 0.12/0.21 = 57.14\%

Cấu trúc di truyền của quần thể: 0,49AA : 0,42Aa : 0,09aa.
Để từ 4 cá thể đều là AA là: $(0,49{)}^4=0,0576=5,76\%$.

Quần thể cân bằng di truyền
Giới đực: 0,4 X^aY : 0,6X^AY
Giới cái: 0,16 X^aX^a : 0,84X^AX^a
Vì quần thể cân bằng di truyền nên ta có:
Tần số alen a ở giới cái là 0,4
Tỉ lệ con cái dị hợp từ X^AX^a = 2 x 0,4 x 0,6 = 0,48
Tỉ lệ con cái dị hợp từ X^AX^a so với tổng quần thể là:
$$\frac{0,48}{2}=0,24$$
Vậy các ý đúng là 1,2,5.

Cấu trúc di truyền của quần thể khi ở trạng thái cân bằng là:
$$\frac{1}{2}{p}^2{X}^A{X}^A:pq{X}^A{X}^a:\frac{1}{2}{q}^2{X}^a{X}^a:\frac{1}{2}p{X}^{A}Y:\frac{1}{2}q{X}^{a}Y=1$$
Đực lông đen $X^{A}Y=\frac{1}{2}p=0,1$. Suy ra p = 0,2 ; q = 0,8. Cấu trúc di truyền của quần thể mèo là: 0,02$X^A{X}^A$ : 0,16$X^A{X}^a$ : 0,32$X^a{X}^a$ : 0,1$X^{A}Y$ : 0,4$X^{a}Y$. Tỉ lệ mèo tam thể trong quần thể là 0,16.

Xét gen quy định tính trạng phân biệt mùi thì có thể coi quần thể người là một quần thể ngẫu phối và đã cân bằng di truyền nên quần thể có cấu trúc: 0,36AA: 0,48Aa : 0,16aa.
Để sinh ra con không phân biệt được mùi vị mà bố mẹ bình thường thì bắt buộc bố mẹ phải có KG dị hợp (Aa)
XS cả 2 vợ chồng có KG dị hợp là: $\frac{0,48}{0,84}.\frac{0,48}{0,84}=\frac{16}{49}$
XS sinh ra 3 con, gồm 2 trai một gái là: $C_3^2\times {\left(\frac{1}{2}\right)}^3=\frac{3}{8}$
Từ sơ đồ lai của bố mẹ ta thấy xác suất con phân biệt được mùi là $\frac{3}{4}$, xác suất con không phân biệt mùi vị là $\frac{1}{4}$.
XS của một cặp vợ chồng đều có kiểu hình phân biệt được mùi vị có thể sinh ra 3 con trong đó 2 con trai và 1 con gái, một trong số đó không phân biệt được mùi là:
$\frac{16}{49}\times \frac{3}{8}\times \frac{1}{4}\times {\left(\frac{3}{4}\right)}^2=0,0172=1,72\%$

Phương pháp: Quần thể cân bằng di truyền có cấu trúc $p^{2}AA+2pqAa+q^{2}aa=1$.
Cách giải: aa = 9% → a = 0,3. Cấu trúc di truyền quần thể: $0,7^2=0,49$AA : $2\times 0,7\times 0,3=0,42$ Aa : 0,09 aa. Vậy các con lông đen: 7AA : 6Aa. Tỷ lệ giao tử: 10A : 3a. Khi cho các con lông đen ngẫu phối: (10A : 3a)(10A : 3a).
A sai, tỷ lệ mang cả alen lặn và trội: Aa: $2\times \frac{3}{13}\times \frac{10}{13}=\frac{60}{169}\ne 42\%$.
B sai, tỷ lệ lông đen: $1-\frac{3}{13}\times \frac{3}{13}=\frac{160}{169}$.
C sai, số con mang alen lặn: $1-\frac{10}{13}\times \frac{10}{13}=\frac{69}{169}$.
D đúng, tỷ lệ đồng hợp trội: $\frac{10}{13}\times \frac{10}{13}=\frac{100}{169}$.

Chọn đáp án D
Có 3 kiểu gen đồng hợp là I^AI^A; I^BI^B; I^0I^0.
- Tỉ lệ kiểu gen I^AI^A = 0,16.
- Tỉ lệ kiểu gen I^BI^B = 0,09.
- Tỉ lệ kiểu gen I^0I^0 = 0,19.

→ Tỉ lệ người có kiểu gen đồng hợp về tính trạng nhóm máu là 0,16 + 0,09 + 0,09 = 0,34.

(AI giải đề cho tôi)
Tần số alen: p(A) = 0,36 + 0,5·0,48 = 0,6; q(a) = 0,4.
I. Đúng: Nếu không có nhân tố tiến hóa, quần thể ngẫu phối cân bằng Hardy - Weinberg, tần số kiểu gen ở F₁ vẫn là 0,36 AA : 0,48 Aa : 0,16 aa. Tỉ lệ cá thể mang alen A = 1 - q² = 1 - 0,16 = 0,84 = 84%.
II. Sai: Đột biến nói chung làm xuất hiện các alen mới, thường làm tăng (không phải chắc chắn làm giảm) đa dạng di truyền của quần thể.
III. Đúng: Các yếu tố ngẫu nhiên (thả nổi di truyền - di truyền ngẫu nhiên) có thể làm tần số alen dao động ngẫu nhiên, đến một lúc alen a có thể bị loại bỏ hoàn toàn (q = 0) khỏi quần thể.
IV. Đúng: Di - nhập gen đưa các cá thể từ quần thể khác vào; nếu quần thể nhập có tần số alen A cao hơn thì tần số alen A của quần thể sẽ tăng, nên 'có thể làm tăng tần số alen A' là đúng.
Vậy có 3 phát biểu đúng (I, III, IV) → đáp án B, khớp với đáp án nguồn (29-B).

Cấu trúc di truyền của:
QT 1: 0,09AA : 0,42Aa : 0,49aa ➜ A = 0,3, a = 0,7
QT 2: 0,12AA : 0,36Aa : 0,52aa ➜ A = 0,3, a = 0,7
C sai vì:
Cho 2 cá thể đều có màu lông trắng ở quần thể I và II giao phối với nhau:
P: QT1: (3/17 AA : 14/17 Aa) x QT2: (1/4 AA : 3/4 Aa)
aa = 4/17 . 3/4 x 1/4 = 21/136 ➜ C sai.

Chọn D.
Phương pháp:
Quần thể có thành phần kiểu gen: xAA:yAa:zaa
Tần số alen $p_A=x+\frac{y}{2}\to q_a=1-p_A$
Quần thể cân bằng di truyền thoả mãn công thức: $\frac{y}{2}=\sqrt{x.z}$ (Biến đổi từ công thức: p²AA + 2pqAa + q²aa = 1)
Cách giải:
P₀: 0,25AA; 0,5Aa; 0,25aa → tần số alen của quần thể: A = a = 0,5
A đúng, P₀ đang cân bằng về mặt di truyền.
B đúng.
C đúng.
D sai, nếu có sự tác động của nhân tố tiến hoá thì tần số alen có thể bị thay đổi.

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể cân bằng Hardy-Weinberg phải thỏa mãn cấu trúc $p^2$ AA : $2pq$ Aa : $q^2$ aa. Kiểm tra từng phương án:
- A: $p=0,1+0,25=0,35$; $q=0,65$. $p^2=0,1225\ne 0,1$ → không cân bằng.
- B: $p=0,36+0,24=0,6$; $q=0,24+0,16=0,4$. $p^2=0,36$; $2pq=2\cdot 0,6\cdot 0,4=0,48$; $q^2=0,16$ → khớp đúng tỉ lệ 0,36 : 0,48 : 0,16 → cân bằng.
- C: $p=0,25+0,05=0,3$; $q=0,7$. $p^2=0,09\ne 0,25$ → không cân bằng.
- D: $p=0,7+0,05=0,75$; $q=0,25$. $p^2=0,5625\ne 0,7$ → không cân bằng.
Vậy chỉ quần thể B đạt trạng thái cân bằng, trùng với đáp án nguồn (Câu 10 = B).

Chọn đáp án B
(Đối với quần thể ngẫu phối đang cân bằng di truyền, các em phải xác định được tần số alen và tỉ lệ kiểu gen của quần thể, sau đó mới tiến hành làm bài).
❖ Ở bài toán này, trước hết phải xác định tần số alen. Có 2 cách để xác định tần số alen.
Có 4% cá thể cánh trắng → Tần số A${}_4$ = √(0,04) = 0,2
Cánh trắng + cánh vàng = 4% + 12% = 16% → Tần số (A${}_3$ + A${}_4$) là √(0,16) = 0,4
→ Tần số A${}_3$ = 0,4 - 0,2 = 0,2.
Cánh trắng + cánh vàng + cánh xám = 4% + 12% + 33% = 49%
→ Tần số (A${}_2$ + A${}_3$ + A${}_4$) = √(0,49) = 0,7 → Tần số A${}_2$ = 0,7 - 0,2 - 0,2 = 0,3.
Sau khi tìm được A${}_4$, A${}_3$, A${}_2$ thì sẽ suy ra
A${}_1$ = 1 - (A${}_4$ + A${}_3$ + A${}_2$) = 1 - (0,2 + 0,2 + 0,3) = 0,3
❖ Sau khi tìm được tần số alen, chúng ta mới tiến hành đánh giá các phát biểu của đề:
I đúng.
II đúng vì cá thể cánh đen dị hợp = cá thể cánh đen - cá thể cánh đen đồng hợp
$$=0,51-(0,3{)}^2=0,42$$
III đúng vì tổng số cá thể có kiểu gen dị hợp = tổng số cá thể - tổng số cá thể có kiểu gen đồng hợp
$$=1-\left[(0,3{)}^2+(0,3{)}^2+(0,2{)}^2+(0,2{)}^2\right]=1-(0,26)=0,74=74\%$$
IV đúng vì cánh xám chiếm 33\%; trong đó cánh xám thuần chủng (A${}_2$A${}_2$) có tỉ lệ là $(0,3{)}^2\to$ Xác suất là $\frac{(0,3{)}^2}{0,33}=\frac{3}{11}$.

Chọn đáp án C. Chỉ có 3 phát biểu đúng, đó là II, III và IV.
Giải thích: I. Muốn biết kiểu gen nào có tỉ lệ cao nhất thì phải xét từng cặp gen:
Ở các kiểu gen của gen A. Vì $A=0,2$ cho nên kiểu gen aa có tỉ lệ lớn hơn kiểu gen AA và lớn hơn Aa.
Ở các kiểu gen của gen B. Vì $B=0,6$ cho nên kiểu gen Bb có tỉ lệ lớn hơn kiểu gen BB và lớn hơn bb.
→ Kiểu gen aaBb là kiểu gen có tỉ lệ lớn nhất → sai.
II. Lấy ngẫu nhiên 1 cá thể mang 2 tính trạng trội, xác suất thu được cá thể thuần chủng là
$$\frac{AABB}{A-B-}=\frac{0,04\times 0,36}{(1-0,64)\times (1-0,16)}=\frac{1}{21}\to$$ đúng.
III. Lấy ngẫu nhiên 1 cá thể mang kiểu hình A-bb, xác suất thu được cá thể thuần chủng là
$$\frac{AAbb}{A-bb}=\frac{0,04\times 0,16}{(1-0,64)\times 0,16}=\frac{1}{9}\to$$ đúng.
IV. Lấy ngẫu nhiên 1 cá thể, xác suất thu được cá thể dị hợp 2 cặp gen là
$$\frac{AaBb}{1}=0,32\times 0,48=15,36\%\to$$ đúng.

A: đỏ; a: vàng; B: tròn; b: dài (phân li độc lập)
P: 32,76% cây quả đỏ, tròn; 3,24% cây quả đỏ, dài; 58,24% cây quả vàng, tròn; 5,76% cây quả vàng, dài.
32,76% A-B-: 3,24% A-bb: 58,24% aaB-: 5,76% aabb
Quần thể cân bằng di truyền
Tần số alen: A = 0,2; a = 0,8; b = 0,3; B = 0,7
Nếu cho tất cả các cây quả đỏ, dài tự thụ phấn thì thu được F₁ có tỉ lệ cây quả vàng, dài.
Ta có: AAbb = (0,2² x 0,3²)/3,24% = 1/9; Aabb = 8/9 tự thụ phấn
→ F1: vàng, dài = aabb = (4/9)² = 16/81