Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chất béo và acid béo (Hóa học Lớp 12)

Tóm tắt đề:

m(g) triglixerit X $\stackrel{+NaOH}{\to }\{\begin{array}{l}{C}_{17}{H}_{35}COONa\\ C_{17}{H}_{33}COONa\\ C_3{H}_5(OH{)}_3\end{array}$

$\stackrel{+3,22mol{O}_2}{\to }\{\begin{array}{l}2,28molC{O}_2\\ ...H_{2}O\end{array}$

$\stackrel{+amolB{r}_2}{\to }$

Giải:

$\Rightarrow$ CTPT X: $C_{57}{H}_y{O}_6$

BT C: $n_X=\frac{n_{C{O}_2}}{57}=\frac{2,28}{57}=0,04$ mol

BT oxi: $n_{H_{2}O}=6n_X+2n_{O_2}-2n_{C{O}_2}=6.0,04+2.3,22-2.2,28=2,12$ mol

$n_{COO}+n_{B{r}_2}-n_X=n_{C{O}_2}-n_{H_{2}O}\iff 0,04.3+a-0,04=2,28-2,12\Rightarrow a=0,08$ mol

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (a) Đúng — (C17H33COO)3C3H5 (triolein) chứa gốc axit không no, ở điều kiện thường ở trạng thái lỏng. (b) Sai — mật ong chứa cả glucozơ và fructozơ, nên fructozơ không phải monosaccarit duy nhất. (c) Sai — dầu mỡ bôi trơn xe máy có thành phần chính là các hiđrocacbon (dầu khoáng), không phải chất béo (este của glixerol). (d) Đúng — thành phần chính của giấy là xenlulozơ. (e) Sai — amilozơ có cấu trúc mạch không phân nhánh, chỉ amylopectin mới mạch phân nhánh. (f) Đúng — dầu chuối (isoamyl axetat) tạo hương chuối chín. Vậy có 3 phát biểu đúng (a, d, f), chọn A, khớp đáp án nguồn.

(a) Sai, chất béo nhẹ hơn nước.
(b) Đúng, nước ép nho chín chứa glucozơ, có tráng gương.
(c) Đúng:
$Ca+H_{2}O⟶Ca(OH{)}_2+H_2$
$Ca(OH{)}_2+NaHC{O}_3⟶CaC{O}_3+N{a}_{2}C{O}_3+H_{2}O$
(d) Sai, anilin có tính bazơ nhưng rất yếu, không làm đổi màu quỳ tím.
(e) Đúng, do tạo HgS thể rắn, ít độc hơn và dễ thu gom.

(AI giải đề cho tôi)
X chỉ gồm C, H, O nên %O = 100 − 77,25 − 11,75 = 11%. Xét 96 g X: n_O = (96 × 11%)/16 = 0,66 mol → n_triglixerit = 0,66/6 = 0,11 mol (mỗi triglixerit có 6 nguyên tử O). Mặt khác 0,1m = 9,6 g X phản ứng tối đa với 5,12 g Br2 = 0,032 mol → trong 96 g X có 0,32 mol liên kết C=C (số liên kết đôi trung bình mỗi phân tử là 0,32/0,11 ≈ 2,91, hợp lý vì X là hỗn hợp triglixerit). Xà phòng hóa hoàn toàn 96 g X: n_KOH = 3 × 0,11 = 0,33 mol → m_KOH = 0,33 × 56 = 18,48 g; m_glixerol = 0,11 × 92 = 10,12 g. Khối lượng muối (K axit béo): a = m + m_KOH − m_glixerol = 96 + 18,48 − 10,12 = 104,36 g. Kiểm tra lại bảo toàn khối lượng: 96 + 18,48 = 114,48 = 104,36 + 10,12 ✓. Vậy a = 104,36, đúng với đáp án B.

(AI giải đề cho tôi)
X là hỗn hợp triglixerit chỉ chứa gốc stearat (C17H35COO–) và oleat (C17H33COO–), tức hỗn hợp tristearin (C57H110O6) và triolein (C57H104O6).

Số mol: n(H2O) = 38,16/18 = 2,12 mol → n(H) = 4,24 mol. n(O2) = 72,128/22,4 = 3,22 mol.

Gọi a, b lần lượt là mol triolein, tristearin (a + b = n(X)).
O2 phản ứng: triolein cần 57 + 104/4 − 3 = 80 mol O2/mol; tristearin cần 57 + 110/4 − 3 = 81,5 mol O2/mol.
→ 80a + 81,5b = 3,22 và 104a + 110b = 4,24.
Giải hệ: a = 0,02666...; b = 0,01333...; n(X) = 0,04 mol (kiểm tra: 80·0,02667 + 81,5·0,01333 = 3,22 ✓; 104·0,02667 + 110·0,01333 = 4,24 ✓).

Chỉ triolein (2 nối đôi C=C trong gốc oleat) phản ứng với Br2:
a = 2 × 0,02667 = 0,0533...

Chờ đã, kiểm tra lại: mỗi phân tử triolein có 3 gốc oleat → 3 nối đôi. a = 3 × 0,02667 = 0,08 mol.

Vậy a = 0,08 → đáp án A, khớp đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
X là triglixerit tạo bởi glixerol, axit oleic (C17H33COO-, gốc C18H34O2) và axit stearic (gốc C18H36O2). Gọi X = C57H(8+n1·34+n2·36−6)O6 với n1 oleic, n2 stearic, n1+n2=3. Đốt cháy: số C = 57 nên x = 57; số H = 8 + 34n1 + 36n2 − 6 nên y = (số H)/2. Với n1 = 2, n2 = 1: H = 8+68+36−6 = 106, y = 53, x − y = 57 − 53 = 4 = 4a → a = 1 (tương ứng 2 liên kết C=C của hai gốc oleic). Với n1 = 1, n2 = 2: H = 108, x − y = 3 ≠ 4a (a = 0,75 không nguyên, không phù hợp vì a phải là số nguyên ứng số liên kết đôi/2). Vậy X có 2 gốc oleic, 1 gốc stearic, công thức C57H106O6, số nguyên tử H là 106. Đáp án B, khớp đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Kiểm tra từng phát biểu: (a) Sai — chất béo lỏng (dầu) chứa chủ yếu các gốc axit béo KHÔNG no (có liên kết đôi C=C); chất béo đặc mới chứa chủ yếu gốc axit béo no. (b) Đúng — poli(vinyl clorua) PVC là polime nhiệt dẻo, có tính dẻo. (c) Đúng — Gly-Val-Ala là tripeptit tạo từ Gly (C2H5NO2), Val (C5H11NO2), Ala (C3H7NO2), mất 2 H2O khi tạo 2 liên kết peptit: số O = 2+2+2 − 2 = 4 nguyên tử oxi. (d) Đúng — lên men rượu: C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2 (men zymase), quả nho chín chứa glucozơ. (e) Đúng — amino axit có nhóm -COOH (tính axit) và -NH2 (tính bazơ) nên đều có tính lưỡng tính. Vậy có 4 phát biểu đúng: (b), (c), (d), (e) → đáp án D, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Thủy phân hoàn toàn triglixerit X trong NaOH: $n_{C_{17}{H}_{33}COONa}=15,2/304=0,05$ mol; $n_{C_{17}{H}_{35}COONa}=30,6/306=0,1$ mol. Tổng muối $=0,15$ mol, nên $n_X=0,15/3=0,05$ mol. Bảo toàn khối lượng: $m_X=m_{mu\acute{\hat{o}}i}+m_{glixerol}-m_{NaOH}=45,8+0,05\cdot 92-0,15\cdot 40=45,8+4,6-6=44,4$ gam. Vậy $M_X=44,4/0,05=888$ g/mol (X gồm 1 gốc oleoyl và 2 gốc stearoyl: $(C_{17}{H}_{33}COO)(C_{17}{H}_{35}COO{)}_2{C}_3{H}_5$, $M=884-2+2\cdot 2=888$). Đáp án B, trùng đáp án nguồn.

a) Đúng, cả 2 acid này đều không no nên có khả năng làm mất màu dung dịch bromine.
b) Đúng
c) Sai, oleic acid thuộc loại omega-9; linoleic acid thuộc loại omega-6.
d) Sai
Số mol mỗi loại chất béo:
(C${}_{17}$H${}_{33}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ (50/884 kmol)
(C${}_{15}$H${}_{31}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ (30/806 kmol)
(C${}_{17}$H${}_{35}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ (20/890 kmol)
nC${}_3$H${}_5$(OH)${}_3$ = n chất béo; nNaOH = 3n chất béo
→ m muối = m chất béo + mNaOH − mC${}_3$H${}_5$(OH)${}_3$ = 103,25511 ≈ 103,26 kg
a) Đúng, cả 2 acid này đều không no nên có khả năng làm mất màu dung dịch bromine.
b) Đúng.
c) Sai, oleic acid thuộc loại omega-9; linoleic acid thuộc loại omega-6.
d) Sai
Số mol mỗi loại chất béo:
(C${}_{17}$H${}_{33}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ (50/884 kmol)
(C${}_{15}$H${}_{31}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ (30/806 kmol)
(C${}_{17}$H${}_{35}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ (20/890 kmol)
nC${}_3$H${}_5$(OH)${}_3$ = n chất béo; nNaOH = 3n chất béo
→ m muối = m chất béo + mNaOH − mC${}_3$H${}_5$(OH)${}_3$ = 103,25511 ≈ 103,26 kg

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (1) Đúng – chất béo là trieste của glixerol với các axit béo (mạch dài). (2) Đúng – chất béo có khối lượng riêng nhỏ hơn nước (d ≈ 0,9) và không tan trong nước. (3) Đúng – glucozơ (C6H12O6) là monosaccarit, không thủy phân được. (4) Sai – đa số este thủy phân trong môi trường kiềm tạo muối của axit và ancol, nhưng este của phenol (ví dụ phenyl axetat) thủy phân trong NaOH tạo muối của axit và muối phenolat (phenol có tính axit), không tạo ancol tự do; do đó phát biểu dùng từ 'đều' là sai. (5) Sai – chỉ peptit có từ 2 liên kết peptit trở lên (tripeptit trở lên) mới có phản ứng biure với Cu(OH)2 cho hợp chất màu tím; dipeptit không có phản ứng này. (6) Đúng – saccarozơ không có nhóm chức anđehit nên không phản ứng tráng bạc (không có tính khử). Vậy có 4 phát biểu đúng: (1), (2), (3), (6) → đáp án C, trùng với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
X là triglixerit tạo bởi glixerol và hai axit béo: oleic (C17H33COOH, C18H34O2) và stearic (C17H35COOH, C18H36O2). Gọi X có dạng C57H(8+34m+36n−6)O6 với m+n=3 (m oleic, n stearic). Đốt cháy 1 mol X: x = 57, y = (8+34m+36n−6)/2, điều kiện x = y + 4a (a mol X) nghĩa là với 1 mol: 57 = H/2 + 4 → H = 106. Khi đó 8+34m+36n−6 = 106 → 34m+36n = 104, với m+n=3 → 34m+36(3−m)=104 → m=2, n=1. Vậy X là triglixerit của glixerol với 2 axit oleic và 1 axit stearic: C57H106O6 (thủy phân cho glixerol, axit oleic, axit stearic — thỏa mãn). Kiểm tra đốt cháy: C57H106O6 + 56,5O2 → 57CO2 + 53H2O, x − y = 57 − 53 = 4 = 4a với a = 1. Số nguyên tử H trong X là 106.

X có dạng: CₓH_yO₆
m_O = 16.6 = 11% M_X → M_X = $\frac{9600}{11}$
m_C = 12x = $\frac{9600}{11}$.77,25% ⇒ x = $\frac{618}{11}$ ⇒ X: C₍₆₁₈/₁₁₎H₍₁₁₂₈/₁₁₎O₆ (k = $\frac{65}{11}$ → k_C=C = $\frac{32}{11}$)
m_H = y = $\frac{9600}{11}$.11,75% = $\frac{1128}{11}$

m gam X phản ứng với 0,32 mol Br${}_2$ ⇒
$n_{B{r}_2}=k_{C=C}.n_X\to n_X=0,11$ mol $\to a=m_X+76n_X=104,36$ gam.

(a) Đúng, $(C_{17}{H}_{33}COO{)}_3{C}_3{H}_5$ là chất béo không no nên ở trạng thái lỏng.

(b) Sai vì mật ong chứa nhiều monosaccarit fructozơ và glucozơ.

(c) Đúng

(d) Sai vì $C_3{H}_{9}N$ có 1 đồng phân amin bậc II là $C{H}_{3}NH{C}_2{H}_5$

(e) Đúng, este isoamyl axetat có mùi chuối chín.

Chọn C

X là $(C_{17}{H}_{33}COO)(C_{17}{H}_{35}COO{)}_2{C}_3{H}_5$

(1) Sai, X có 4$\pi$ (2C=O + 1C=C)
(2) Đúng (gốc oleat nằm giữa và nằm ngoài)
(3) Đúng
(4) Sai, 1X + 1Br${}_2$
(5) Đúng

Chọn D

Các chất phản ứng với dung dịch HCl (đun nóng) là: tripanmitin, alanine, tinh bột, metyl axetat, metylamin.

a) Sai: khối lượng biodiesel lí thuyết 432 kg, nhưng với hiệu suất 90% chỉ thu được 388,8 kg. b) Đúng: biodiesel (d = 0,88 g/mL) nhẹ hơn glycerol (d = 1,26 g/mL) nên nổi lên trên. c) Đúng: tận dụng dầu ăn thải giúp giảm ô nhiễm môi trường. d) Sai: biodiesel chứa C, H, O còn dầu diesel truyền thống chủ yếu gồm C và H (hydrocarbon).
a) Khối lượng chất béo trong 500 kg dầu ăn đã qua sử dụng là: $500\times 86\%=430$ kg. Phân tử khối trung bình của chất béo là 860. Theo bảo toàn khối lượng trong phản ứng: 1 mol chất béo + 3 mol $C{H}_{3}OH$ → 3 mol biodiesel + 1 mol glycerol. M chất béo = 860; M của $3C{H}_{3}OH$ = 3 × 32 = 96; M glycerol = 92. Vậy khối lượng biodiesel tạo ra từ 1 mol chất béo là: 860 + 96 - 92 = 864 g. Khối lượng biodiesel lí thuyết: 430 × 864/860 = 432 kg. Nhưng hiệu suất chuyển hóa chỉ đạt 90\%, nên khối lượng thực tế là: 432 × 90\% = 388,8 kg. Không phải 432 kg. Kết luận: Sai.
b) Biodiesel và glycerol là hai chất lỏng không đồng nhất, sau phản ứng thường tách thành hai lớp. Khối lượng riêng: Biodiesel: d = 0,88 g/mL; Glycerol: d = 1,26 g/mL. Biodiesel có khối lượng riêng nhỏ hơn glycerol nên nổi lên trên. Kết luận: Đúng.
c) Tận dụng dầu ăn đã qua sử dụng để sản xuất biodiesel giúp giảm lượng dầu thải ra môi trường, đồng thời tạo nhiên liệu có ích. Kết luận: Đúng.
d) Biodiesel là ester của acid béo nên thành phần nguyên tố chính gồm C, H, O. Dầu diesel truyền thống chủ yếu là hỗn hợp hydrocarbon, thành phần chính gồm C và H. Vì vậy biodiesel không có thành phần nguyên tố giống dầu diesel truyền thống. Kết luận: Sai.