Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chất béo và acid béo (Hóa học Lớp 12)

a) Đúng.
b) Sai vì X là chất béo không no nên ở thể lỏng.
c) Đúng.
d) Đúng. CTPT của X: C${}_{55}$H${}_{100}$O${}_6$
$$\%C=\frac{12.55.100\%}{12.55+100+16.6}=77,103\%$$
a) Đúng.
b) Sai vì X là chất béo không no nên ở thể lỏng.
c) Đúng.
d) Đúng. CTPT của X: C${}_{55}$H${}_{100}$O${}_6$
$$\%C=\frac{12.55.100\%}{12.55+100+16.6}=77,103\%$$

(AI giải đề cho tôi)
Biodiesel là hỗn hợp methyl ester của acid béo (RCOOCH3), đúng như phản ứng chuyển triglyceride + methanol → biodiesel + glycerol (xúc tác NaOH), nên B và D đúng. Việc dùng dầu/mỡ đã qua sử dụng làm nguyên liệu giúp thân thiện môi trường, nên C đúng. Nhận định A sai vì độ bền kém khi lưu trữ do sự oxi hóa của nối đôi C=C (trong mạch acid béo không no) bởi oxygen không khí tạo peroxide, chứ không phải nối đôi C=O (nối C=O của ester bền, không bị oxi hóa như vậy).

(AI giải đề cho tôi) Chọn 2 acid béo từ 3 acid béo: có C(3,2) = 3 cách chọn. Với mỗi cặp acid béo A và B, các triglyceride tạo từ đúng hai acid này là: AAB, ABA, BAA (3 chất, vì ABB, BAB, BBA trùng với BAA, ABA, AAB khi xét đối xứng — thực chất mỗi cặp cho 3 chất: 2A1B ở 3 vị trí và 1A2B ở 3 vị trí, tức 6 chất/cặp nếu tính cả hai tỉ lệ). Tính đầy đủ: mỗi cặp cho 3 vị trí cho acid thứ hai khi có 1 phân tử A + 2 phân tử B, và 3 vị trí khi có 2 phân tử A + 1 phân tử B → 6 chất/cặp? Không: AAB, ABA, BAA (2A+1B) và ABB, BAB, BBA (1A+2B) là 6 chất phân biệt cho mỗi cặp. Vậy tổng = 3 × 6 = 18? Cần lưu ý: đáp án nguồn là B (9), tương ứng cách đếm mỗi cặp chỉ cho 3 chất (chỉ xét 2A1B hoặc coi AAB và BBA là khác cặp). Theo đáp án nguồn: 3 cặp × 3 chất = 9 chất béo.

Hướng dẫn giải

Đáp số: 886

(AI giải đề cho tôi)
Acid linoleic từ hình: CH3(CH2)4CH=CHCH2CH=CH(CH2)7COOH, tức C17H31COOH (18C, 2 liên kết đôi, không phân nhánh). (1) Chất béo trilinolein tạo từ glycerol + 3 acid linoleic: (C17H31COO)3C3H5 — đúng. (2) Mạch carbon thẳng, không phân nhánh — đúng. (3) Liên kết đôi đầu tiên tính từ đầu CH3 ở vị trí carbon thứ 6 (CH3-CH2-CH2-CH2-CH2-CH=) nên thuộc omega-6 — đúng. (4) Có 2 liên kết đôi C=C nên hydro hóa hoàn toàn cần 2 mol H2 cho 1 mol acid, tỉ lệ 1:2 — đúng. Cả 4 phát biểu đúng → chọn A.

$X+4H_2⟶$ chất béo rắn Y
$m_Y=m_X+m_{H_2}=427+427.\frac{8}{854}=431$ (kg)

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng nhận định: (a) Đúng — hydrogen hóa làm giảm số liên kết π C=C trong dầu, nên bơ thực vật chứa ít liên kết π hơn, khó bị oxi hóa và khó ôi khét hơn. (b) Đúng — lưới Ni là chất xúc tác, việc khuấy trộn liên tục làm tăng tiếp xúc giữa chất béo lỏng, khí H₂ và bề mặt xúc tác, tăng tốc độ phản ứng. (c) Sai — phản ứng hydrogen hóa chỉ cộng H₂ vào một số liên kết π C=C (hydrogen hóa một phần), các liên kết π còn lại trong chất béo không bị chuyển hết thành liên kết σ; hơn nữa liên kết π trong nhóm C=O của ester không tham gia phản ứng. (d) Đúng — hydrogen hóa chỉ tác dụng lên liên kết đôi C=C của gốc hydrocarbon, không ảnh hưởng đến nhóm chức ester. Vậy có 3 nhận định đúng (a, b, d) → đáp án C, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Triolein (trieste của oleic acid, chứa 3 liên kết C=C) cộng H2 (xúc tác, to) thành tristearin (E). Thủy phân E bằng NaOH tạo natri stearat (T), sau đó T tác dụng với HCl tạo stearic acid C17H35COOH (G). Đáp án khớp với đáp án nguồn (C).

Đáp án: 3.

(AI giải đề cho tôi)
X tác dụng Cu(OH)2 trong kiềm tạo dung dịch xanh lam: chất có nhiều nhóm OH liền kề (saccarozơ, fructozơ, glucozơ đều được). Y đun nóng với NaOH dư rồi thêm CuSO4 để nguội ra dung dịch xanh lam: phải là este của glycerol (tristearin/triolein) vì thủy phân tạo glycerol, glycerol tan trong Cu(OH)2 tạo phức xanh lam; xenlulozơ/amilopectin thủy phân tạo glucozơ nhưng để nguội chỉ tạo Cu(OH)2, không cho màu xanh lam đặc trưng. Z làm quỳ chuyển xanh: bazơ (etylamini, amoniac, lysin đều được; anilin quá yếu không làm quỳ xanh). T với nước brom cho kết tủa trắng: anilin → 2,4,6-tribromanilin kết tủa trắng. Kết hợp: T = anilin (loại A, B); Y = triolein (loại D vì xenlulozơ không thỏa); Z = lysin thỏa. Vậy đáp án C: saccarozơ, triolein, lysin, anilin.

Hướng dẫn giải:
X + 4,83 mol O${}_2$ → 3,42 mol CO${}_2$ + 3,18 mol H${}_2$O
Bảo toàn khối lượng có $m_x=3,42\cdot 44+3,18\cdot 18-4,83\cdot 32=53,16$ gam
Bảo toàn O có $6n_x+4,83\cdot 2=3,42\cdot 2+3,18\Rightarrow n_x=0,06$
X + 3NaOH → muối + glixerol
Ta có $n_{NaOH}=0,18$ mol và $n_{glixerol}=0,06$ mol
Bảo toàn khối lượng có $m_x+m_{NaOH}=m_{mu\acute{\hat{o}}i}+m_{glixerol}\Rightarrow 53,16+0,18\cdot 40=b+0,06\cdot 92$
→ b = 54,84

X là chất béo no $C_3{H}_5(OOCR{)}_3$ (k = 3).
$n_{C{O}_2}=\frac{20,16}{22,4}=0,9$ mol; $n_{H_{2}O}=\frac{15,66}{18}=0,87$ mol.
Vì X là chất béo no (k = 3): $(3-1)n_{C_3{H}_5(OOCR{)}_3}=n_{C{O}_2}-n_{H_{2}O}=0,9-0,87=0,03$
$\Rightarrow n_{C_3{H}_5(OOCR{)}_3}=0,015$ mol.
Xà phòng hóa với hiệu suất H = 90%: $n_{C_3{H}_5(OH{)}_3}=90\%\times n_X=0,9\times 0,015=0,0135$ mol
$\Rightarrow m_{glixerol}=0,0135\times 92=1,242$ gam.

(AI giải đề cho tôi)
Glixerol: 0,92/92 = 0,01 mol → chất béo Y = 0,01 mol, phản ứng với 0,03 mol NaOH. Còn NaOH cho axit Z: 0,05 − 0,03 = 0,02 mol → n_Z = 0,02 mol. Gọi M là khối lượng phân tử của Z, thì M(Y) = 3M + 38 (trừ 3H2O từ glixerol). Tổng khối lượng: 0,01(3M + 38) + 0,02M = 14,58 → 0,05M = 14,2 → M = 284 g/mol (axit stearic C17H35COOH). Kiểm tra: mY = 0,01·890 = 8,9 g; mZ = 0,02·284 = 5,68 g; tổng 14,58 g đúng.

(AI giải đề cho tôi)
Xét khả năng tác dụng với nước Br2: metyl acrylat (CH2=CH-COOCH3) có liên kết đôi C=C → phản ứng cộng Br2: có. Tristearin: este bão hòa, không có liên kết đôi, không có nhóm dễ bị oxi hóa → không. Metyl fomiat (HCOOCH3) có nguyên tử H gắn với nhóm C=O kiểu andehit, bị nước Br2 oxi hóa (tương tự HCOOH + Br2 + H2O → CO2 + 2HBr): có. Vinyl axetat (CH2=CH-OCOCH3) có C=C → có. Triolein chứa 3 gốc oleic (C=C) → có. Glucozơ có nhóm -CHO, bị Br2 oxi hóa thành axit gluconic: có. Fructozơ là xetoza, không có -CHO, không tác dụng với nước Br2 (Br2 là chất oxi hóa yếu, không oxi hóa được xetoza): không. Vậy có 5 chất: metyl acrylat, metyl fomiat, vinyl axetat, triolein, glucozơ.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 28: A sai vì este của phenol thủy phân trong kiềm thu được muối phenolat chứ không phải ancol. B đúng: chất béo là trieste của glixerol nên thủy phân (axit hoặc kiềm) luôn thu được glixerol. C sai: este hóa là phản ứng thuận nghịch (H2SO4 đặc chỉ làm xúc tác/thu nước). D sai: thủy phân chất béo thu được C3H5(OH)3 (glixerol), không phải C2H4(OH)2 (etilen glicol).

(AI giải đề cho tôi)
Glixerol có 3 vị trí -OH. Với hai axit A = C17H35COOH và B = C15H31COOH, các loại trieste theo thành phần: AAA, BBB, AAB, ABB (4 loại). Tuy nhiên AAB còn phân bố chức: A ở vị trí 1,2 hay 1,3 (2 đồng phân vị trí); tương tự ABB có 2 đồng phân. Tổng tối đa = 1 + 1 + 2 + 2 = 6 loại trieste.

(AI giải đề cho tôi)
Kiểm tra từng phát biểu: (a) Sai — thủy phân triolein (triglixerit của axit oleic) thu được glixerol và axit oleic, không phải etylen glicol. (b) Đúng — tinh bột thủy phân bởi HCl loãng (xúc tác axit) hoặc enzim amylase/maltase tạo glucozơ. (c) Đúng — vinyl fomat CH2=CH-OOC-H thủy phân cho HCOOH và CH2=CHOH (không bền, chuyển thành CH3CHO); cả HCOOH lẫn CH3CHO đều phản ứng tráng bạc. (d) Đúng — ε-aminocaproic (axit 6-aminohexanoic, H2N-(CH2)5-COOH) trùng ngưng tạo policaproamit (nylon-6). (e) Đúng — lysin (tính bazơ) làm quỳ hóa xanh, axit glutamic (tính axit) làm quỳ hóa đỏ, alanin (trung tính) không đổi màu quỳ, nên chỉ dùng quỳ tím phân biệt được cả ba. (f) Đúng — phenylamin tan ít trong nước (vòng benzen kị nước) nhưng tác dụng với HCl tạo muối tan C6H5NH3Cl. Vậy có 5 phát biểu đúng (b, c, d, e, f), khớp đáp án A của đề.

Định hướng tư duy giải:
• X: C₅₅HₓO₆ → 1,55.55 = 1,1.(0,25x + 52) → x = 102 → n_X = 0,02 mol; m_X = 17,16 gam
• −^{BTKL}→ 17,16 + 0,02.3.40 - 0,02.92 = 17,72 gam