Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Xà phòng và chất giặt rửa (Hóa học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng là muối sodium hoặc potassium của acid béo (thành phần chính là sodium stearate, sodium oleate...), được tạo từ phản ứng xà phòng hóa triglyceride với NaOH/KOH. A sai vì sulfonate là thành phần của chất giặt rửa tổng hợp, không phải xà phòng. B, D quá rộng/không đúng. Đáp án: C.

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng (muối natri của acid béo) được điều chế từ tristearin bằng phản ứng thủy phân ester trong môi trường kiềm (phản ứng xà phòng hóa): (C${}_{17}$H${}_{35}$COO)${}_3$C${}_3$H${}_5$ + 3NaOH → C${}_3$H${}_5$(OH)${}_3$ + 3C${}_{17}$H${}_{35}$COONa. Thủy phân trong môi trường acid chỉ cho glycerol và acid stearic, không tạo xà phòng.

(AI giải đề cho tôi)
Chất giặt rửa tổng hợp có cấu tạo phân tử gồm gốc hydrocarbon (đuôi kị nước, ưa dầu mỡ) và nhóm ưa nước. Khi giặt, gốc hydrocarbon thâm nhập vào vết dầu mỡ và thiết lập liên kết với dầu mỡ, phân cắt màng dầu mỡ thành các phần nhỏ để phân tán vào nước (không phải bay ra khỏi nước). Vậy (1) là gốc hydrocarbon, (2) là phân tán vào.

(AI giải đề cho tôi)
Triolein là trieste của glycerol với axit oleic (C17H33COOH, có một liên kết đôi C=C). Xà phòng hóa bằng NaOH: (C17H33COO)3C3H5 + 3NaOH → 3C17H33COONa + C3H5(OH)3. Sản phẩm là muối natri oleate và glycerol. Loại A (cho axit, không phải muối; xà phòng hóa kiềm tạo muối), C và D (C15H31 là palmitate, sai gốc axit; ethanol không phải sản phẩm).

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng (muối Na/K của axit béo) được điều chế bằng phản ứng xà phòng hóa: thủy phân dầu, mỡ động thực vật (triglyceride) trong NaOH đặc, tạo glycerol và muối natri của axit béo. Dầu mỏ cung cấp hydrocarbon dùng làm nguyên liệu tổng hợp chất tẩy rửa tổng hợp (detergent) và trong sản xuất xà phòng tổng hợp, nên đáp án D là nguồn nguyên liệu phù hợp nhất. Các phương án khác sai: glycerol hay củ cải đường không phải nguyên liệu chính để điều chế xà phòng; nước bồ hòn, bồ kết chỉ chứa chất hoạt động bề mặt tự nhiên (saponin), không phải nguyên liệu điều chế xà phòng.

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng (muối Na/K của axit béo) được điều chế bằng phản ứng xà phòng hóa: thủy phân dầu, mỡ động thực vật (triglyceride) trong môi trường NaOH/KOH đun nóng, tạo glycerol và muối của axit béo (xà phòng). Dầu mỏ là hỗn hợp hydrocarbon, không chứa nhóm ester nên không thể thủy phân tạo xà phòng. Do đó nguồn nguyên liệu phù hợp là dầu, mỡ động thực vật (kết hợp trong đáp án D).

(AI giải đề cho tôi)
Thủy phân este trong môi trường kiềm, đun nóng tạo ancol và muối carboxylat (ví dụ $RCOO{R}^{\prime }+NaOH\to RCOONa+R^{\prime }OH$), đây là định nghĩa của phản ứng xà phòng hóa. Các đáp án khác không phù hợp: tráng gương là phản ứng của andehit, este hóa là điều kiện tạo este từ axit và ancol, hidro hóa là cộng $H_2$. Đáp án A khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng hóa: $C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5+NaOH\stackrel{t^o}{\to }C{H}_{3}COONa+C_2{H}_{5}OH$. Muối thu được là natri axetat $C{H}_{3}COONa$, tương ứng phương án C (khớp đáp án in đỏ trong nguồn).

(AI giải đề cho tôi)
Chất béo (triglixerit) khi thủy phân trong NaOH dư tạo muối của axit béo (xà phòng) và glixerol. Đây là quá trình xà phòng hóa, ứng dụng công nghiệp lớn của chất béo. Chất béo không tạo ra glucozô hay ancol etylic. Đáp án khớp với đáp án nguồn: D.

(AI giải đề cho tôi)
Phân kì nước của xà phòng (R-COO⁻Na⁺) và chất giặt rửa tổng hợp (chất hoạt động bề mặt) là do gốc hydrocarbon dài không phân cực (kị nước), phần này gắn với phân tử dầu mỡ không phân cực, trong khi phần đầu ion (carboxylate, sulfate, sulfonate) tan trong nước. Như vậy phần gây tính chất phân kì nước chung cho cả xà phòng và chất giặt rửa là gốc hydrocarbon dài. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn: Câu 2 - C.

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng (muối natri hoặc kali của các acid béo) được điều chế bằng phản ứng thủy phân ester của triglyceride (mỡ) trong môi trường kiềm (NaOH hoặc KOH). Ví dụ: (C17H35COO)3C3H5 + 3NaOH → 3C17H35COONa + C3H5(OH)3. Thủy phân saccharose tạo glucose và fructose (A sai); acid tác dụng kim loại tạo muối và H2 (B sai); dehydrogen hóa mỡ không tạo xà phòng (D sai). Vậy đáp án là C.

Phân tử khối của potassium linoleate là 318.

(AI giải đề cho tôi)
Chất giặt rửa tổng hợp (detergent) có thành phần chính là các muối sodium alkylsulfate (R–OSO₃Na) và sodium alkylbenzene sulfonate (R–C₆H₄–SO₃Na). Đây là các chất hoạt động bề mặt tổng hợp, khác với xà phòng (muối Na/K của acid béo - phương án D) và chất giặt rửa thiên nhiên như saponin (phương án C). Glycerol và ethanol không phải chất giặt rửa (phương án B). Đáp án trùng với bảng đáp án đề (Câu 7: A).

(AI giải đề cho tôi)
Triolein là trieste của glycerol với acid oleic $C_{17}{H}_{33}COOH$. Xà phòng hóa bằng NaOH: $(C_{17}{H}_{33}COO{)}_3{C}_3{H}_5+3NaOH\to 3C_{17}{H}_{33}COONa+C_3{H}_5(OH{)}_3$. Sản phẩm là muối natri oleate và glycerol, ứng với phương án B.

(AI giải đề cho tôi)
Chất giặt rửa tổng hợp (detergent) có thành phần chính là alkylbenzen sulfonate, ví dụ CH${}_3$[CH${}_2$]${}_{11}$C${}_6$H${}_4$SO${}_3$Na. Các chất còn lại: C${}_3$H${}_5$(OH)${}_3$ là glycerol; CH${}_3$[CH${}_2$]${}_{14}$COONa là xà phòng (muối natri của acid palmitic); CH${}_3$[CH${}_2$]${}_{16}$COOK là xà phòng potassium stearate.

(AI giải đề cho tôi)
Chất giặt rửa tổng hợp là chất hoạt động bề mặt không phải muối của axit béo (xà phòng). Potassium palmitate, potassium oleate, sodium stearate đều là muối kali/natri của axit béo (xà phòng). Sodium lauryl sulfate ($C{H}_3(C{H}_2{)}_{11}OS{O}_{3}Na$) là ankyl sulfat, thuộc loại chất giặt rửa tổng hợp. Đáp án B, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Đun dầu thực vật (triglyceride, este của glycerol và acid béo) với dung dịch NaOH xảy ra phản ứng xà phòng hóa (thủy phân trong môi trường kiềm): (RCOO)3C3H5 + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5(OH)3. Sản phẩm là muối của acid béo (chính là xà phòng) và glycerol (rượu). Tuy nhiên trong các đáp án, chỉ có phương án B 'Muối của acid béo và nước' phù hợp với sản phẩm chính của quá trình xà phòng hóa theo cách trình bày trong SGK (sản phẩm thu được là muối của acid béo, tức xà phòng). Các phương án A, C, D đều sai vì phản ứng với NaOH không tạo acid béo tự do hay este. Đáp án đúng: B, khớp với đáp án nguồn (Câu 10 chọn B).

(AI giải đề cho tôi)
Xà phòng được tạo ra từ phản ứng xà phòng hóa (thủy phân chất béo trong môi trường kiềm NaOH hoặc KOH), sản phẩm là muối sodium hoặc potassium của acid béo (RCOO⁻Na⁺/RCOO⁻K⁺). Do đó đáp án chính xác là C. Phương án A thiếu chi tiết kim loại, D sai vì 'acid' chung chung, B sai vì acid vô cơ.

(AI giải đề cho tôi)
Triglixerit thủy phân trong dung dịch NaOH dư (phản ứng xà phòng hóa) luôn tạo muối của axit béo và glixerol C3H5(OH)3, vì gốc axit trong triglixerit có thể thay đổi nhưng phần glixerol luôn cố định. Vậy chất hữu cơ luôn thu được là glixerol. Đáp án A khớp với đáp án nguồn (55A).

Chọn đáp án C. $(C_{17}{H}_{33}COO{)}_3{C}_3{H}_5+3NaOH\stackrel{t^0}{\to }3C_{17}{H}_{33}COONa+C_3{H}_5(OH{)}_3\Rightarrow$ chọn C.