Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Tương tác gene không allele (Sinh học Lớp 12)

Câu 11 (NB): Hoa đỏ phải mang cả alen A và B → hoa đỏ: A-B-. Chọn D.

Câu 12 (TH): Phương pháp: Bước 1: Từ tỉ lệ kiểu hình → biện luận quy luật di truyền. Bước 2: quy ước gen, viết sơ đồ lai từ P → F₂. Cách giải: Đời con phân li 9 đỏ : 7 trắng → tính trạng do 2 cặp gen tương tác bổ sung quy định. Quy ước: A-B-: đỏ; A-bb/aaB-/aabb: trắng. F₂ có 16 tổ hợp → F₁ dị hợp 2 cặp gen: AaBb × AaBb → (1AA:2Aa:1aa)(1BB:2Bb:1bb) → 1:2:1:2:4:2:1:2:1. Chọn A.

Câu 16 (TH): A-B-: tròn, A-bb/aaB-/aabb: dài. AaBb × aabb → 1AaBb:1Aabb:1aaBb:1aabb → KH: 1 tròn: 3 dài. Chọn B.

Phương pháp:
Tương tác gen là sự tác động qua lại giữa các gen trong quá trình hình thành một kiểu hình.
Cách giải:
Trong tương tác gen không alen, tính trạng do ít nhất 2 cặp gen quy định.
Chọn B.

Phương pháp:
Bước 1: Xét tỉ lệ kiểu hình → tìm quy luật di truyền chi phối, quy ước gen.
Bước 2: Viết sơ đồ lai
Bước 3: Xét các phát biểu
Cách giải:
F₁ toàn cánh đen.
Fₐ có tỷ lệ kiểu hình 3 trắng :1 đen → tính trạng tương tác theo kiểu tương tác bổ sung:
A-B-: cánh đen; A-bb/aaB-/aabb: cánh trắng
Tỉ lệ kiểu hình ở 2 giới khác nhau → 1 trong 2 gen quy định màu cánh nằm trên NST giới tính X
P: $AA{X}^B{X}^B\times aa{X}^{b}Y\to Aa{X}^B{X}^b:Aa{X}^{B}Y$
$Aa{X}^{B}Y\times aa{X}^b{X}^b\to F_a:(Aa:aa)(X^B{X}^b:X^{b}Y)\to$ 2 con đực cánh trắng :1 con cái cánh đen : 1 con cái cánh trắng
Cho $F_1\times F_1:Aa{X}^B{X}^b\times Aa{X}^{B}Y\to (1AA:2Aa:1aa)(X^B{X}^B:X^B{X}^b:X^{B}Y:X^{b}Y)$
$6A-X^{B}X-:3A-X^{B}Y:3A-X^{b}Y:1aa{X}^{B}X-:1aa{X}^{B}Y:1aa{X}^{b}Y$
Xét các phát biểu:
(1) đúng
(2) đúng, số con cánh trắng ở F₂: $1-\frac{3}{4}A-\times \frac{3}{4}{X}^B-=\frac{7}{16}$; số con đực cánh trắng:
$$\frac{1}{4}aa\times \frac{1}{4}{X}^{B}Y+\frac{3}{4}A-\times \frac{1}{4}{X}^{b}Y+\frac{1}{4}aa\times \frac{1}{4}{X}^{b}Y=\frac{5}{16}\to$$ tỉ lệ này là 5/7
(3) đúng, số con cánh đen ở F₂: $\frac{3}{4}A-\times \frac{3}{4}{X}^B-=\frac{9}{16}$; số con cái cánh đen: $\frac{3}{4}A-\times \frac{2}{4}{X}^B{X}^{-}=\frac{6}{16}\to$ tỷ lệ này là 2/3
(4) sai, số con đực là 1/2; số con đực cánh trắng: 5/16 (đã tính ở ý II) → tỷ lệ cần tính là 5/8.
Chọn D.

Ở gà XX là con trống, XY là con mái.
F1 lai phân tích cho 4 tổ hợp → tính trạng do 2 gen quy định, tỷ lệ kiểu hình ở 2 giới khác nhau nên có 1 cặp nằm trên vùng không tương đồng trên X → I đúng.
Quy ước gen:
A-B- lông trơn; A-bb/aaB-/aabb: lông vằn
P: ♂ AAX^B X^B × ♀ aaX^b Y → AaX^B X^b : AaX^B Y

Cho con cái F1 lai phân tích: ♀ AaX^B Y × ♂ aaX^b X^b → (Aa:aa)(X^B X^b : X^b Y)
Xét các phát biểu:
(I) đúng
(II), cho các con gà lông vằn ở Fa giao phối với nhau: aaX^B X^b × (Aa:aa)X^b Y → II sai, chỉ có 1 phép lai có thể xuất hiện gà mái lông trơn.
(III), cho F1 giao phối với nhau: AaX^B X^b × AaX^B Y → (3A-:1aa)(X^B X^B : X^B X^b : X^B Y : X^b Y), tỷ lệ gà trống lông trơn = 3/8; tỷ lệ gà mái lông vằn = 3/4 × 1/4 + 2×1/4×1/4 = 12/16 → III sai.
(IV) đúng

(AI giải đề cho tôi)
Trong tương tác cộng gộp (tương tác tích cực cộng gộp), các alen trội của các cặp gen không alen cùng làm tăng/không làm thay đổi mức độ biểu hiện kiểu hình một cách cộng gộp: mỗi alen trội thêm vào làm kiểu hình thay đổi một lượng như nhau, ngược lại mỗi alen lặn làm cây thấp thêm 2 cm. Đây là đặc trưng của tương tác cộng gộp (kiểu hình thay đổi theo số lượng alen trội, ví dụ lai AaBb × AaBb cho 5 lớp kiểu hình theo tỷ lệ 1:4:6:4:1). Tác động đa hiệu là một gen ảnh hưởng nhiều tính trạng; tương tác bổ sung 9:6:1 và 9:7 là các kiểu tương tác không alen với tỷ lệ phân ly kiểu hình đặc trưng, không phải hiện tượng cộng gộp từng alen lặn làm giảm chiều cao. Vậy đáp án là B, trùng với đáp án nguồn (Câu 104: B).

a) S – Xét P: Nâu × Nâu → 75% nâu: 18,75 xanh lục: 6,25 xanh lam → 12: 3: 1 → A-B- , A-bb: nâu; aaB- : xanh lục; aabb: xanh lam. Tỉ lệ 12: 3: 1 → (a sai).
b) D – AaBb: nâu (b đúng).
c) D – aabb: xanh lam (c đúng).
d) S – A— × A— → đời con có mặt xanh lam → P: (Aabb; AaBb) × (Aabb; AaBb). TH1: Aabb × Aabb → đời con 75% mắt nâu. TH2: AaBb × Aabb → đời con 75% mắt nâu. TH3: AaBb × AaBb → đời con 75% mắt nâu. → xác suất mắt nâu là 75%, không phải 50% → (d sai).
a) Xét P: Nâu × Nâu → 75% nâu: 18,75 xanh lục: 6,25 xanh lam → 12: 3: 1 → A-B- , A-bb: nâu; aaB- : xanh lục; aabb: xanh lam. Tỉ lệ 12: 3: 1 → (a sai).
b) AaBb: nâu (b đúng).
c) aabb: xanh lam (c đúng).
d) A— × A— → đời con có mặt xanh lam → P: (Aabb; AaBb) × (Aabb; AaBb). TH1: Aabb × Aabb → đời con 75% mắt nâu. TH2: AaBb × Aabb → đời con 75% mắt nâu. TH3: AaBb × AaBb → đời con 75% mắt nâu. → xác suất mắt nâu là 75%, không phải 50% → (d sai).

Dựa vào sơ đồ ta có:
A_B_–: lông màu lang; aaB_–: lông màu đen; aabb và A_bb: lông màu trắng.
P: aaBB × AAbb → F₁: AaBb; F₁ × F₁: AaBb × AaBb → F₂ có tỉ lệ chuột lông đen aaB_ là: $\frac{3}{16}=0,1875\approx 0,19$.

(AI giải đề cho tôi)
Kiểu gen có cả A_ và B_ cho hoa đỏ; chỉ có A (A_bb) hoặc chỉ có B (aaB_) cho hoa vàng; aabb cho hoa trắng. Đây là kiểu tương tác bổ sung: hai gen cùng tham gia vào một chuỗi phản ứng tổng hợp sắc tố, khi có mặt cả hai sản phẩm thì tạo màu đỏ, thiếu một trong hai thì tạo màu vàng, không có cả hai thì trắng. Tỉ lệ phân li kiểu hình ở F2 là 9 đỏ : 6 vàng : 4 trắng (9:6:1 biến thể), đặc trưng cho tương tác bổ sung. Tương tác cộng gộp cho tỉ lệ 9:6:1 với kiểu hình trung gian là tổng của hai alen trội (không có kiểu trắng riêng biệt như vậy), trội hoàn toàn chỉ liên quan một cặp gen, tác động đa hiệu là một gen ảnh hưởng nhiều tính trạng. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 92: C).

Phép lai F₁ × cây Z → 9 cao: 7 thấp; có 16 tổ hợp → Cây F₁ và Z đều có kiểu gen dị hợp về 2 cặp gen, tính trạng do 2 gen tương tác bổ sung.
Quy ước: A-B-: cao; A-bb + aaB- + aabb: thấp
I. đúng.
II. đúng
III. đúng (cây X có thể có kiểu gen AaBB hoặc AABb)
IV. đúng, X × Y: AaBB × aabb → 1 cây cao : 1 cây thấp

(AI giải đề cho tôi)
Tỉ lệ F2 9 dẹt : 6 tròn : 1 dài cho thấy hai cặp gen phân ly độc lập, tương tác gen bổ sung: A_B_ cho quả dẹt, A_bb và aaB_ cho quả tròn, aabb cho quả dài. Trong số 9 phần cây dẹt ở F2, kiểu gen phân bố: 4 AaBb : 2 AABb : 2 AaBB : 1 AABB. Xác suất một cây dẹt ngẫu nhiên cho giao tử ab: chỉ cây AaBb (chiếm 4/9) tạo giao tử ab với tỉ lệ 1/4, nên t_ab = (4/9)(1/4) = 1/9. Giao phản hai cây dẹt ngẫu nhiên, quả dài aabb xuất hiện ở F3 với xác suất (1/9)² = 1/81. Khớp với đáp án A được gạch chân trên bản gốc.

(AI giải đề cho tôi)
Tỉ lệ 15:1 là biến thể của tỉ lệ 9:3:3:1 khi hai gen không alen cùng quy định một tính trạng theo kiểu tác động cộng gộp: chỉ kiểu hình lặn aabb (tỉ lệ 1/16) khác biệt, còn 15/16 mang ít nhất một alen trội cho kiểu hình trội. Ví dụ lai AaBb × AaBb cho 15 trội : 1 lặn. Vậy tính trạng di truyền theo quy luật tác động cộng gộp, khớp với đáp án A trong tài liệu nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Cá thể dị hợp 2 cặp gen có kiểu gen AaBb. Lai phân tích: AaBb × aabb. Vì các gen nằm trên các NST khác nhau nên phân li độc lập: Aa × aa cho 1/2 Aa : 1/2 aa; Bb × bb cho 1/2 Bb : 1/2 bb. Hoa đỏ chỉ xuất hiện khi có đồng thời cả hai alen trội A và B, tức kiểu gen A_B_ = AaBb với tỉ lệ 1/2 × 1/2 = 1/4. Các kiểu gen còn lại (Aabb, aaBb, aabb) chỉ có 1 hoặc không có alen trội nào, đều cho hoa trắng với tỉ lệ 3/4. Vậy F2 phân tính theo tỉ lệ 1 hoa đỏ : 3 hoa trắng, tương ứng phương án D, khớp với đáp án nguồn (D được gạch chân trong tài liệu).

Chọn đáp án A. Tỷ lệ thân cao/ thân thấp = 3:1 → tính trạng do 1 gen có 2 alen quy định, trội hoàn toàn; tỷ lệ đỏ đậm/ đỏ vừa/đỏ nhạt/ hồng/ trắng = 1:4:6:4:1 → tương tác cộng gộp giữa 2 cặp gen không alen, sự mỗi alen trội có mặt trong kiểu gen làm cho màu hoa đậm hơn. Quy ước gen

Giả sử màu sắc do 2 cặp gen Aa, Bb quy định; chiều cao do cặp gen Dd quy định. Cặp gen Bb và Dd cùng nằm trên 1 cặp NST tương đồng. Nếu các gen này PLĐL thì kiểu hình ở đời sau là: (3:1)(1:4:6:4:1) # khác đề bài → 1 trong 2 gen quy định màu sắc liên kết với gen quy định chiều cao
$P:AA\frac{BD}{BD}\times aa\frac{bd}{bd}\to Aa\frac{BD}{bd}$
Tỷ lệ thân thấp hoa trắng $aa\frac{bd}{bd}=\frac{1}{16}=0,0625\to \frac{bd}{bd}=\frac{0,0625}{0,25}=0,25\to \underline{bd}=0,5\to$ không có HVG → (1), (2) đúng
$$F_1\times F_1:Aa\frac{BD}{bd}\times Aa\frac{BD}{bd}\to (1AA:2Aa:2aa)\left(1\frac{BD}{BD}:2\frac{BD}{bd}:1\frac{bd}{bd}\right)$$
(3) sai, cho cây thân thấp, hoa hồng giao phối: $Aa\frac{bd}{bd}\times Aa\frac{bd}{bd}\to (1AA:2Aa:1aa)\frac{bd}{bd}\to$ thân thấp hoa trắng chiếm 25%
(4) cây thân cao, hoa đỏ vừa có kiểu gen $Aa\frac{BD}{BD}$; $AA\frac{BD}{bd}\to$ (4) đúng.

(AI giải đề cho tôi)
F₁ phân li 9 cao : 7 thấp cho thấy tính trạng thân cao do hai gen trội bổ sung (kiểu gen A_B_ cho thân cao; aaB_, A_bb, aabb cho thân thấp). Các cây thân thấp ở F₁ có kiểu gen: aaBB, AAbb, aaBb, Aabb, aabb. Trong đó chỉ cặp lai Aabb × aaBb (hoặc aaBb × Aabb) cho F₂ phân li: 1 AaBb (thân cao) : 3 Aabb, aaBb, aabb (thân thấp), tức tỉ lệ 3 cây thân thấp : 1 cây thân cao. Vậy đáp án D khớp với đáp án nguồn (Câu 87: D).

Chọn C

Chọn A. Hoa trắng tự thụ phân được F1 có 3 kiểu hình và hoa trắng chiếm 75\%. Suy ra, màu hoa được qui định theo kiểu tương tác ác chế trội 12:3:1 (trắng = 12/16). A-B-; A-bb: trắng. Trắng thuần chủng trong số cây trắng = AABB + AAbb = 2/12. → trắng không thuần chủng = 1 – (2/12) = 5/6

Đáp án A. 9:6:1 là tỉ lệ đặc trưng của tương tác bổ sung. Quy ước: A-B- dẹt; A-bb/aaB-: tròn, aabb dài. Cây quả tròn có thể có các kiểu gen: AAbb, Aabb, aaBB, aaBb. Cho 2 cây quả tròn giao phấn với nhau có thể xảy ra trường hợp: Aabb × aaBb → 1AaBb : 1Aabb : 1aaBb : 1aabb. Kiểu hình: 1 cây quả dẹt : 2 cây quả tròn : 1 cây quả dài.

Đáp án D.
- Theo đề, các kiểu gen AABB, AaBB, AABb, AaBb cho hoa đỏ; các kiểu gen Aabb, aaBb, aabb cho hoa trắng. Khi cho cây hoa đỏ tự thụ phấn, đời con thu được hoa trắng, chứng tỏ kiểu gen phải là AaBb (các kiểu gen khác tự thụ cho 100% hoa đỏ).
→ P: AaBb x AaBb, do đó hoa trắng F₁ gồm 2/16Aabb + 2/16aaBb + 1/16aabb.
Các cây hoa trắng này cho giao tử gồm 3/5ab + 1/5Ab + 1/5aB
→ Tỉ lệ hoa trắng F₂ được thể hiện trong bảng Punnet sau (bảng in liền qua trang 14–15; các ô để trống trong bảng gốc là các tổ hợp cho hoa trắng, nguồn không điền):

Tức hoa đỏ chiếm 4/25 = 16\%.