Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Tương tác gene không allele (Sinh học Lớp 12)

Đáp án A. 9:6:1 là tỉ lệ đặc trưng của tương tác bổ sung. Quy ước: A-B- dẹt; A-bb/aaB-: tròn, aabb dài. Cây quả tròn có thể có các kiểu gen: AAbb, Aabb, aaBB, aaBb. Cho 2 cây quả tròn giao phấn với nhau có thể xảy ra trường hợp: Aabb × aaBb → 1AaBb : 1Aabb : 1aaBb : 1aabb. Kiểu hình: 1 cây quả dẹt : 2 cây quả tròn : 1 cây quả dài.

Đáp án D.
- Theo đề, các kiểu gen AABB, AaBB, AABb, AaBb cho hoa đỏ; các kiểu gen Aabb, aaBb, aabb cho hoa trắng. Khi cho cây hoa đỏ tự thụ phấn, đời con thu được hoa trắng, chứng tỏ kiểu gen phải là AaBb (các kiểu gen khác tự thụ cho 100% hoa đỏ).
→ P: AaBb x AaBb, do đó hoa trắng F₁ gồm 2/16Aabb + 2/16aaBb + 1/16aabb.
Các cây hoa trắng này cho giao tử gồm 3/5ab + 1/5Ab + 1/5aB
→ Tỉ lệ hoa trắng F₂ được thể hiện trong bảng Punnet sau (bảng in liền qua trang 14–15; các ô để trống trong bảng gốc là các tổ hợp cho hoa trắng, nguồn không điền):

Tức hoa đỏ chiếm 4/25 = 16\%.

(AI giải đề cho tôi)
Chuỗi chuyển hóa: Tiền chất X –(enzyme P)–> chất Y –(enzyme Q)–> chất Z. Kiểu hình: hoa trắng khi không có enzyme P (kiểu gene pp__); hoa vàng khi có P nhưng không có Q (P_qq); hoa tím khi có cả P và Q (P_Q_).

Phép lai P: cây trắng thuần chủng (ppQQ) × cây tím thuần chủng (PPQQ) → F₁ đồng nhất PpQq (hoa tím).

a) F₁ PpQq phân li độc lập tạo 4 loại giao tử PQ, Pq, pQ, pq với tỉ lệ bằng nhau 1:1:1:1 → Đúng.

b) F₂ = PpQq × PpQq. Hoa trắng là pp__ chiếm 1/4 × 1 = 4/16 = 25% → Đúng.

c) Hoa vàng ở F₂ là P_qq (3/16), gồm 2 kiểu gene: PPqq và Ppqq → tối đa 2 loại kiểu gene → Đúng.

d) Hoa tím ở F₂ là P_Q_ chiếm 9/16; trong đó cây dị hợp về cả hai cặp gene (PpQq) chiếm 4/16. Tỉ lệ cây dị hợp trong nhóm hoa tím = (4/16)/(9/16) = 4/9, không phải 1/9 → Sai.

Kết quả khớp đáp án nguồn: ĐĐĐS.
a) (AI giải đề cho tôi)
F₁ có kiểu gene PpQq (dị hợp cả hai cặp gene phân li độc lập), giảm phân tạo 4 loại giao tử PQ, Pq, pQ, pq với tỉ lệ bằng nhau.
b) (AI giải đề cho tôi)
Hoa trắng là cây không có enzyme P, kiểu gene pp__. Ở F₂ (PpQq × PpQq), tỉ lệ pp__ = 1/4 = 25%.
c) (AI giải đề cho tôi)
Hoa vàng ở F₂ có kiểu gene P_qq, gồm 2 kiểu gene: PPqq và Ppqq.
d) (AI giải đề cho tôi)
Hoa tím ở F₂ có kiểu gene P_Q_ chiếm 9/16; cây dị hợp cả hai cặp (PpQq) chiếm 4/16. Tỉ lệ dị hợp trong nhóm hoa tím = 4/9, không phải 1/9.

Chọn đáp án D. A: đỏ >> a: trắng. Tính trạng chiều cao cây được quy định bởi hai gen, mỗi gen có hai alen (B, b và D, d) phân li độc lập. P: (Aa, Bb, Dd) x (aa, bb, dd). $F_a$: 7% cây thân cao, hoa đỏ : 18% cây thân cao, hoa trắng : 32% cây thân thấp, hoa trắng : 43% cây thân thấp, hoa đỏ. Xét riêng từng cặp tính trạng ta có: Cao/thấp = 1: 3 → tính trạng chiều cao cây bị chi phối bởi quy luật tương tác gen kiểu bổ trợ 9 : 7. Qui ước: B-D-: cao; (B-dd; bbD-; bbdd): thấp. Đỏ/trắng = 1: 1. Xét tỉ lệ chung 2 cặp tính trạng của đề bài ta thấy: (7 : 8 : 32 : 43) ≠ (1 : 3)(1: 1) → có hiện tượng liên kết gen không hoàn toàn (vì nếu liên kết gen hoàn toàn thì kết quả của phép lai phân tích phải là 1 : 1 : 1 : 1). Vì tương tác bổ sung nên vai trò của B và D là như nhau nên ta giả sử A liên kết với B. Tỉ lệ cây cao – trắng ở đời con là: $\frac{18}{7+18+32+43}$ = 0,18 hay (aa, Bb, dd) = 0,18 → (aa, Bb) = 0,18 : 0,5 = 0,36 → aB = 0,36 : 1 = 0,36 (Vì lai phân tích nên đồng hợp lặn cho 1 loại giao tử) → aB = 0,36 > 0,25 → giao tử aB là giao tử liên kết → Kiểu gen của P là dị hợp tử chéo: $\frac{Ab}{aB}$ Dd hoặc $\frac{Ad}{aD}$ Bb. Xét các kết luận: I. Kiểu gen của (P) là $\frac{AB}{ab}$Dd → sai vì kiểu gen của P là: $\frac{Ab}{aB}$Dd. II. Ở F${}_a$ có 8 loại kiểu gen → Đúng vì P: $\frac{Ab}{aB}$Dd liên kết gen không hoàn toàn cho 8 loại giao tử, mà lai phân tích thì cơ thể đồng hợp tử lặn chỉ cho 1 loại giao tử nên kết hợp lại ta được F${}_a$ có 8 loại kiểu gen. III. Cho (P) tự thụ phấn, theo lí thuyết, ở đời con kiểu gen đồng hợp tử lặn về 3 cặp gen chiếm tỉ lệ 0,49% → đúng. Ta có sơ đồ lai: P : $\frac{Ab}{aB}$Dd x $\frac{Ab}{aB}$Dd. + $\frac{Ab}{aB}$ x $\frac{Ab}{aB}$ ($\underline{aB}$ = 0,36 → $\underline{ab}$ = 0,14) → $\frac{ab}{ab}$ = 0,14.0,14 = 0,0196. + Dd x Dd → 1/4DD : 2/4Dd : 1/4dd → $\frac{ab}{ab}$dd = 0,0196.0,25 = 0,49%. IV. Cho (P) tự thụ phấn, theo lí thuyết, ở đời con có tối đa 21 loại kiểu gen và 4 loại kiểu hình → sai. P : $\frac{Ab}{aB}$Dd x $\frac{Ab}{aB}$Dd. + $\frac{Ab}{aB}$ x $\frac{Ab}{aB}$ → Tối đa 10 loại kiểu gen. + Dd x Dd → 1 DD : 2 Dd : 1 dd → tối đa 3 loại kiểu gen. → Vậy P cho tối đa 10.3=30 kiểu gen và 4 kiểu hình. Vậy chỉ có phương án đúng là: II và III.

- Xét phép lai cây (1)×(1) –>đời con có ti lệ cây có cánh hoa bầu dục 56,25% =9/16= ¾ × ¾ –> cây (1) có chứa 2 cặp gene dị hợp (giả sử AaBb)–> tính trạng cánh hoa di truyền tương tác gene không allele (A- bổ sung B- quy định cánh bầu dục)

- Xét phép lai (1) ×(2) –>đời con có ti lệ cây có cánh hoa bầu dục là 75% = ¾ = ¾ ×1 –> cây (2) có chứa 1 cặp dị hợp và 1 cặp đồng hợp trội (AaBB hoặc AABb)

-Xét phép lai (1) ×(4) –>đời con có ti lệ cây có cánh hoa bầu dục là 25% = ¼ = ½ × ½ –> cây (4) đồng hợp lặn 2 cặp gene (aabb)

- Xét phép lai (2)AaBB ×(4)aabb –> đời con có tí lệ cây có cánh hoa bầu dục là ½ A- ×1B- = ½ = 50% (trái với giả thuyết)=> loại.

- Từ lập luận trên => dạng cánh hoa do 3cặp gene di truyền tương tác bổ sung.

Quy ước: A-B-D-: Cánh hoa bầu dục

A-B-dd, A-bbD-, aaB-D-, A-bbdd, aaB-dd, aabbD-, aabbdd: cánh hoa tròn

- Dựa vào kết quả lai (1)×(1) –> đời con có A-B-D- = 9/16 = ¾ × ¾ × 1 –> Kiểu gene cây (1) là AaBbDD hoặc AaBBDd hoặc AABbDd. Ta xét trường hợp cây (1) có kiểu gene AaBbDD; dựa vào kết quả các phép lai còn lại suy ra kiểu gene các cây còn lại:

+) Cây (2) có kiểu gene: AaBBDd

+) Cây (3) có kiểu gene: AABBDD hoặc AABBDd hoặc AABBdd

+) Cây (4) có kiểu gene: aabbDd

a) Đúng. Vì theo phân tích ở trên dạng cánh hoa do 3 cặp gene di truyền tương tác bổ sung.

b) Sai. Vì cây (3) có kiểu gene: AABBDD hoặc AABBDDd hoặc AABBdd

c) Đúng. Vì cây (1) AaBbDD × AaBbDd –> đời con: A-B-D- = ¾ × ¾ × 1 = 9/16 = 56,25%

d) Đúng. Vì cây (3) AABBdd × (4) aabbDd —> đời con: 1A-B-D-: 1A-B-dd = 1:1

Đáp án: Đ; S; Đ; Đ
a) Đúng. Vì theo phân tích ở trên dạng cánh hoa do 3 cặp gene di truyền tương tác bổ sung.
b) Sai. Vì cây (3) có kiểu gene: AABBDD hoặc AABBDDd hoặc AABBdd.
c) Đúng. Vì cây (1) AaBbDD × AaBbDd –> đời con: A-B-D- = ¾ × ¾ × 1 = 9/16 = 56,25%.
d) Đúng. Vì cây (3) AABBdd × (4) aabbDd —> đời con: 1A-B-D-: 1A-B-dd = 1:1.

(AI giải đề cho tôi)
Tỉ lệ 9:6:1 là tương tác gen (9 A_B_ : 6 (A_bb + aaB_) : 1 aabb). Bí dẹt có kiểu gen A_B_, gồm AABb (2/9), AaBB (2/9), AaBb (4/9). Xác suất hai cây được chọn đều mang alen a ở locus A: (6/9)^2 = 4/9; tương tự ở locus B: 4/9. Để ra aabb (bí dài) cần mỗi cặp lai Aa × Aa và Bb × Bb, xác suất aabb = 1/4 × 1/4 = 1/16. Vậy xác suất = 1/16 × 4/9 × 4/9 = 1/81. Khớp đáp án B.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu về tương tác gen: (A) Sai — tương tác bổ sung là tương tác giữa các gen không alen (khác lôcut), không phải giữa các alen của cùng một gen. (B) Sai — các gen khác lôcut không tương tác trực tiếp với nhau (không ghép cặp với nhau) mà tương tác gián tiếp thông qua sản phẩm của chúng (enzym, chuỗi phản ứng sinh hoá) cùng quy định một kiểu hình. (C) Đúng — khi có tương tác giữa các gen không alen, tỉ lệ phân li kiểu hình ở F2 thường lệch khỏi tỉ lệ kiểu Mendel (9:3:3:1), ví dụ 9:7 (bổ sung), 12:3:1 (át chế), 9:6:1 (cộng gộp), 13:3 (át chế trội lặp lại)... nên có thể được phát hiện qua sự thay đổi tỉ lệ phân li kiểu hình kiểu Mendel. (D) Sai — một gen tác động đến nhiều tính trạng là hiện tượng đa hiệu (pleiotropy) của gen, không phải tác động cộng gộp (tác động cộng gộp là nhiều gen cùng ảnh hưởng đến một tính trạng, ví dụ màu da người). Vậy đáp án đúng là C, phù hợp với đáp án được tô sáng trong nguồn.

Gene $Y$ và gene $G$ phân li độc lập. Theo sơ đồ: có enzyme Y thì sắc tố xanh chuyển thành sắc tố vàng; có enzyme G thì sắc tố xanh chuyển thành sắc tố xám; có cả sắc tố vàng và sắc tố xám thì tạo sắc tố nâu. Suy ra kiểu hình: $Y\_G\_$: hạt màu nâu; $Y\_gg$: hạt màu vàng; $yyG\_$: hạt màu xám; $yygg$: hạt màu xanh. F${}_1$ có tỉ lệ: 3 nâu : 3 vàng : 1 xám : 1 xanh; tổng là 8 phần. Phân tích riêng từng gene. Về gene $Y$: hạt nâu + hạt vàng là kiểu gene $Y\_$; tỉ lệ $Y\_$ là $\frac{3+3}{8}=\frac{6}{8}=\frac{3}{4}$. Muốn đời con có tỉ lệ $Y\_:yy=3:1$, bố mẹ phải là $Yy\times Yy$. Về gene $G$: hạt nâu + hạt xám là kiểu gene $G\_$; tỉ lệ $G\_$ là $\frac{3+1}{8}=\frac{4}{8}=\frac{1}{2}$. Muốn đời con có tỉ lệ $G\_:gg=1:1$, bố mẹ phải là $Gg\times gg$. Vậy phép lai phù hợp là: $YyGg\times Yygg$. Cần tìm tỉ lệ hạt màu nâu có kiểu gene dị hợp ở cả hai gene, tức là kiểu gene $YyGg$. Xác suất tạo $Yy$ từ $Yy\times Yy$ là $\frac{1}{2}$. Xác suất tạo $Gg$ từ $Gg\times gg$ là $\frac{1}{2}$. Vậy xác suất tạo $YyGg$ là $\frac{1}{2}\times \frac{1}{2}=\frac{1}{4}=25\%$. Đáp án: 25,00%.

K-L-M- quy định hoa đỏ; K-L-mm quy định hoa vàng; còn lại là hoa trắng.

F1 x F1: KkLlMm x KkLlMm

Kiểu hình hoa vàng K-L-mm do: 2² = 4 kiểu gene quy định.

Tổng số kiểu gene quy định 3 loại kiểu hình trên là: 3³ = 27. Mà có 4 kiểu gene quy định hoa vàng, 8 kiểu gene quy định hoa đỏ, vậy sẽ có 27 - 8 - 4 = 15 kiểu gene quy định hoa trắng. Vậy số kiểu gene quy định hoa vàng là ít nhất.

a) Đúng. Vì theo phân tích ở trên dạng cánh hoa do 3 cặp gene di truyền tương tác bổ sung.
b) Sai. Vì cây (3) có kiểu gene: AABBDD hoặc AABBDd hoặc AABBdd
c) Đúng. Vì cây (1) AaBbDD × AaBbDd –> đời con: A-B-D- = ¾ × ¾ × 1 = 9/16 = 56,25%
d) Đúng. Vì cây (3) AABBdd × (4) aabbDd —> đời con: 1A-B-D-: 1A-B-dd = 1:1

Đáp án: Đ; S; Đ; Đ

Phân tích chi tiết:
- Xét phép lai cây (1)×(1) –>đời con có tỉ lệ cây có cánh hoa bầu dục 56,25% = 9/16 = ¾ × ¾ –> cây (1) có chứa 2 cặp gene dị hợp (giả sử AaBb) –> tính trạng cánh hoa di truyền tương tác gene không allele (A- bổ sung B- quy định cánh bầu dục)
- Xét phép lai (1) ×(2) –>đời con có ti lệ cây có cánh hoa bầu dục là 75% = ¾ = ¾ × 1 –> cây (2) có chứa 1 cặp dị hợp và 1 cặp đồng hợp trội (AaBB hoặc AABb)
- Xét phép lai (1) ×(4) –>đời con có ti lệ cây có cánh hoa bầu dục là 25% = ¼ = ½ × ½ –> cây (4) đồng hợp lặn 2 cặp gene (aabb)
- Xét phép lai (2)AaBB ×(4)aabb –> đời con có tỉ lệ cây có cánh hoa bầu dục là ½ A- ×1B- = ½ = 50% (trái với giả thuyết)=> loại.
- Từ lập luận trên => dạng cánh hoa do 3cặp gene di truyền tương tác bổ sung.
Quy ước: A-B-D-: Cánh hoa bầu dục
A-B-dd, A-bbD-, aaB-D-, A-bbdd, aaB-dd, aabbD-, aabbdd: cánh hoa tròn
- Dựa vào kết quả lai (1)×(1) –> đời con có A-B-D- = 9/16 = ¾ × ¾ × 1 –> Kiểu gene cây (1) là AaBbDD hoặc AaBBDd hoặc AABbDd. Ta xét trường hợp cây (1) có kiểu gene AaBbDD; dựa vào kết quả các phép lai còn lại suy ra kiểu gene các cây còn lại:
+) Cây (2) có kiểu gene: AaBBDd
+) Cây (3) có kiểu gene: AABBDD hoặc AABBDd hoặc AABBdd
+) Cây (4) có kiểu gene: aabbDd
a) Đúng. Vì theo phân tích ở trên dạng cánh hoa do 3 cặp gene di truyền tương tác bổ sung.
b) Sai. Vì cây (3) có kiểu gene: AABBDD hoặc AABBDd hoặc AABBdd.
c) Đúng. Vì cây (1) AaBbDD × AaBbDd –> đời con: A-B-D- = ¾ × ¾ × 1 = 9/16 = 56,25%.
d) Đúng. Vì cây (3) AABBdd × (4) aabbDd —> đời con: 1A-B-D-: 1A-B-dd = 1:1.

(AI giải đề cho tôi)
Quy tắc: hoa đỏ = A_B_, hoa hồng = A_bb hoặc aaB_, hoa trắng = aabb. Cây hoa hồng thuần chủng phải đồng hợp: AAbb hoặc aaBB; cây hoa đỏ phải có cả A và B. Kiểm tra từng phép lai: (1) AAbb × AaBb → 50% AABb (đỏ) : 50% AAbb (hồng) ✓. (2) aaBB × AaBb → 50% AaBB (đỏ) : 50% aaBB (hồng) ✓. (3) AAbb × AaBB → 100% AaBb (đỏ), không đạt ✓✗. (4) AAbb × AABb → 50% AABb (đỏ) : 50% AAbb (hồng) ✓. (5) aaBb × AaBB → cho tỉ lệ 50% đỏ : 50% hồng nhưng aaBb không thuần chủng (dị hợp) nên không phù hợp ✗. (6) Aabb × AABb → 50% đỏ : 50% hồng nhưng Aabb không thuần chủng ✗. Vậy các phép lai phù hợp là (1), (2), (4) → đáp án B, trùng với đáp án nguồn.