Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Hoán vị gene và tần số tái tổ hợp (Sinh học Lớp 12)

Trong trường hợp không xảy ra đột biến nhưng xảy ra hoán vị gen giữa gen B và gen b với tần số 40%; D và d là 20%; G và g với tần số 20%. Giao tử $\underline{ab}\underline{de}{X}_g^h$ được sinh ra từ cơ thể có kiểu gen $\frac{AB}{ab}\frac{DE}{de}{X}^{Hg}{X}^{hG}$ chiếm tỷ lệ = 0,3 x 0,4 x 0,1 = 0,012.

A: cao >> a: thấp, B: đỏ >> b: vàng. P: $\frac{Ab}{aB}$ x $\frac{Ab}{aB}$ (f = 20\%, xảy ra ở 2 giới). F1: $\frac{Ab}{aB}$ = 0,4 x 0,4 x 2 = 32\%.

Nếu di truyền liên kết không hoàn toàn thì khi lai phân tích sẽ được 2 phân lớp KH, mỗi phân lớp có 2 tỉ lệ kiểu hình bằng nhau. Các tỉ lệ phù hợp là: (3) 1: 1: 1: 1; (4) 3: 3: 1: 1; (5) 3: 3: 2: 2.

A thân cao >> a thân thấp

B hạt tròn >> b hạt dài

D hạt chín sớm >> d hạt chín muộn

(B liên kết với D)

P: Aa Bb Dd x Aa Bb Dd

Ở F1: AaBbdd = 6% → Bbdd = 12% = Bd/bd

Gọi x là tỉ lệ giao tử Bd; y là tỉ lệ giao tử bd

Ta có hệ PT:

x + y = 0,5

2.x.y = 0,12

→ x = 0,3 hoặc 0,2

→ f = 0,4

(1) Đã xảy ra hoán vị gen trong quá trình tạo hạt phấn và noãn với tần số đều là 40% → đúng
(2) Kiểu gen của cơ thể P là Aa Bd/bD → sai, kiểu gen của P có thể là Aa Bd/bD.
(3) Ở F₁, trong số cây thân cao, hạt tròn, chín sớm, cây dị hợp 3 cặp gen chiếm 13% → sai

ở F1 xét AaBbDd/A-B-D-
+ Nếu P có KG: Aa Bd/bD x Aa Bd/bD (f = 0,4)
AaBbDd/A-B-D- = $\frac{\frac{1}{2}\times (0,3\times 0,3\times 2+0,2\times 0,2\times 2)}{\frac{3}{4}\times (0,5+0,2\times 0,2)}=\frac{26}{81}$
+ Nếu P có KG: Aa BD/bd x Aa BD/bd (f = 0,4)
AaBbDd/A-B-D- = $\frac{\frac{1}{2}\times (0,3\times 0,3\times 2+0,2\times 0,2\times 2)}{\frac{3}{4}\times (0,5+0,3\times 0,3)}=\frac{52}{177}$

(4) Ở F₁, cây thân thấp, hạt tròn, chín muộn chiếm 5,52% → ở F1 có aaB-dd
+ Nếu P có KG: Aa Bd/bD x Aa Bd/bD (f = 0,4)
aaB-dd = $\frac{1}{4}\times (0,25-0,2\times 0,2)=0,0525$
+ Nếu P có KG: Aa BD/bd x Aa BD/bd (f = 0,4)
aaB-dd = $\frac{1}{4}\times (0,25-0,3\times 0,3)=0,04$

Gọi f là tần số hoán vị (ở ruồi giấm, hoán vị gen chỉ xảy ra ở giới cái)

Ở ruồi giấm cho kiểu gen của các cá thể bố, mẹ lần lượt là Ab/aB XᴹY x Ab/aB XᴹXᵐ.

Biết tỉ lệ giao tử AB Xᴹ = 10,5% = $\frac{f}{2}\times \frac{1}{2}$ → f = 42%

P: Ab/ab DE/de x Ab/aB De/De

(f${}_{A-B}$ = 40%; f${}_{D-E}$ = 20%)

(1) F${}_1$ có 64 tổ hợp giao tử với 40 loại kiểu gen → sai, số tổ hợp giao tử = 2x4x4x1 = 32; số KG = 7x4 = 28

(2) Tỉ lệ kiểu hình mang 4 tính trạng trội ở F${}_1$ chiếm 17,5% → đúng, A-B- D-E- = 0,35 x 0,5 = 0,175

(3) F${}_1$ có 28 loại kiểu gen và 8 loại kiểu hình → đúng, số KG = 28, số KH = 4x2 = 8

(4) Tỉ lệ kiểu hình mang 4 tính trạng trội ở F${}_1$ chiếm 45% → sai

(5) Có 3 loại kiểu gen dị hợp về cả 4 cặp gen chiếm 5% → sai, có 2 KG dị hợp về cả 4 cặp gen là AB/ab De/dE; Ab/aB De/dE

(AI giải đề cho tôi)
Cây mẹ $\frac{AB}{Ab}$ (dị hợp về A, liên kết gen) giảm phân có hoán vị gen nên tạo 4 loại giao tử: $AB$, $Ab$, $aB$, $ab$. Cây $\frac{ab}{ab}$ đồng hợp chỉ tạo 1 loại giao tử $ab$. Do đó F₁ có tối đa $4\times 1=4$ loại kiểu gen: $\frac{AB}{ab}$ (AaBb), $\frac{Ab}{ab}$ (Aabb), $\frac{aB}{ab}$ (aaBb), $\frac{ab}{ab}$ (aabb). Khớp với đáp án nguồn là D.

(AI giải đề cho tôi)
F1 có 17,5% ruồi thân xám, cánh dài, mắt trắng. Vì bố mắt đỏ (X^D Y) nên mắt trắng chỉ xuất hiện ở con đực X^d Y (nhận X^d từ mẹ, mẹ phải X^D X^d); ruồi mắt trắng chiếm 1/4 tổng số. Vậy tỉ lệ thân xám, cánh dài trong số con đực = 0,175 / 0,25 = 0,7 = 7/10. Với AaBb × AaBb, nếu 2 gen phân li độc lập thì xám dài = 9/16 ≠ 7/10, nên A–B liên kết. Ruồi giấm chỉ xảy ra hoán vị ở cái: giả sử cả hai bên đều dị hợp trội trội AB/ab, tần số hoán vị r ở mẹ. Trứng: AB = ab = (1−r)/2, Ab = aB = r/2; tinh trùng (đực không hoán vị): AB = ab = 1/2. Tỉ lệ xám dài = 1 − P(aa) − P(bb) + P(aabb) = 1 − 1/4 − 1/4 + (1−r)/4 = 1/2 + (1−r)/4 = 0,7 → r = 0,2. Xét ruồi cái F1 thân xám, cánh dài, mắt đỏ (mắt đỏ do nhận X^D từ bố): các kiểu gen từ trứng × tinh trùng: AB×AB → AABB (0,4×0,5 = 0,2); AB×ab → AaBb (0,2); ab×AB → AaBb (0,2); Ab×AB → AABb (0,05); aB×AB → AaBB (0,05). Tổng = 0,7. Thuần chủng chỉ có AABB X^D X^D: trứng AB mang X^D với xác suất 1/2 → 0,2 × 1/2 = 0,1. Vậy tỉ lệ không thuần chủng = (0,7 − 0,1)/0,7 = 6/7. Khớp đáp án A.

(AI giải đề cho tôi)
Phép lai P: Ab/aB (AaBb) × Ab/ab (Aabb), hai gen liên kết trên cùng một NST.

Cây AaBb (cấu trúc liên kết Ab/aB) cho giao tử: Ab = aB = 38%, AB = ab = 12% (hoán vị 24%). Cây Aabb cho giao tử: Ab = ab = 50%.

Kiểm tra tỉ lệ F₁:
- Thấp, dài (aabb) = ab × ab = 0,12 × 0,5 = 6% ✓
- Thấp, tròn (aaBb) = aB × ab = 0,38 × 0,5 = 19% ✓
- Cao, dài (A_bb) = Ab×Ab + ab×Ab + Ab×ab = 0,38×0,5 + 0,12×0,5 + 0,38×0,5 = 44% ✓
- Cao, tròn = 100% − 6% − 19% − 44% = 31% ✓

Các cây cao, tròn ở F₁ gồm:
- AABb (AB × Ab): 0,12 × 0,5 = 6%
- AaBb (AB × ab): 0,12 × 0,5 = 6%
- AaBb (aB × Ab): 0,38 × 0,5 = 19%
→ Tổng cao, tròn = 31%, trong đó dị hợp hai cặp gen (AaBf, tức AaBb) = 6% + 19% = 25%.

Xác suất lấy ngẫu nhiên một cây cao, tròn ở F₁ mà cây đó dị hợp hai cặp gen:
$$P=\frac{25}{31}$$

Đáp án: D.

(AI giải đề cho tôi)
Hoán vị gene (trao đổi chéo) xảy ra ở kì đầu giảm phân I, khi các nhiễm sắc thể tương đồng tiếp hợp và trao đổi đoạn tương ứng giữa 2 chromatid khác nguồn gốc (thuộc 2 nhiễm sắc thể khác nhau trong cặp tương đồng). A, B sai vì là 2 chromatid cùng nguồn gốc (không tạo hoán vị); C chỉ là tiếp hợp, chưa phải trao đổi chéo. Đáp án D, khớp với đáp án được tô trong tài liệu nguồn.

Ruồi giấm cái: Ab/aB ; f = 40%
Giao tử liên kết: Ab ; aB
Giao tử hoán vị: AB ; ab
→ ab = f/2 = 40%/2 = 20%
Đáp án: 20

Chọn đáp án B
Đối với bài toán lai có lời văn diễn đạt phức tạp thì các em phải chuyển lời văn phức tạp của đề thành kí hiệu kiểu gen. Sau đó dựa vào kí hiệu kiểu gen để giải bài toán.
• P có kiểu hình tương phản, thu được F₁ có kiểu hình trội về cả 3 tính trạng.
→ P thuần chủng, F₁ dị hợp 3 cặp gen → Kiểu gen của F₁ là $\frac{BV}{bv}{X}^D{X}^d$; $\frac{BV}{bv}{X}^{D}Y$
• F₁ giao phối với nhau: $\frac{BV}{bv}{X}^D{X}^d\times \frac{BV}{bv}{X}^{D}Y$, thu được F₂ có kiểu hình B-vvXᴰY chiếm 1,25% → B-vv chiếm tỉ lệ là $1,25\%:\frac{1}{4}=5\%=0,05$ → Kiểu gen $\frac{bv}{bv}$ chiếm tỉ lệ là 0,25 - 0,05 = 0,2 = 0,4 × 0,5
I đúng vì ruồi giấm đực không có hoán vị gen nên $\frac{BV}{bv}\times \frac{BV}{bv}$ sẽ sinh ra đời con có 7 kiểu gen; $X^D{X}^d\times X^{D}Y$ sẽ sinh ra đời con có 4 kiểu gen → Phép lai có 28 kiểu gen.
II đúng vì kiểu hình thân xám, cánh dài, mắt đỏ (B-V-D-) có tỉ lệ là $(B-V-)\times D-=(0,5+0,2)\times \frac{3}{4}=0,525$.
III đúng vì ruồi cái F₁ có kiểu gen $\frac{BV}{bv}{X}^D{X}^d$ nên sẽ cho giao tử $\underline{Bv}{X}^D$ với tỉ lệ là 0,05.
→ Khi lai phân tích sẽ thu được ruồi đực thân xám, cánh cụt, mắt đỏ chiếm tỉ lệ là $0,05\times \frac{1}{2}=0,025=2,5\%$.
IV sai vì Nếu cho ruồi đực F₁ lai phân tích thì ở đời con, loại ruồi cái thân xám, cánh dài, mắt đỏ chiếm 25%.

Chọn đáp án D. Có 2 phát biểu đúng, đó là II và IV.
Giải thích: Cây hoa đỏ, quả bầu dục (A-bb) chiếm 16\% = 0,16.
→ Cây hoa trắng, quả bầu dục $\left(\frac{ab}{ab}\right)$ chiếm tỉ lệ là $0,25-0,16=0,09$.
→ Kiểu gen $\frac{ab}{ab}=0,09=0,3\times 0,3\to$ Kiểu gen của F₁ là $\frac{AB}{ab}$ và đã có HVG với tần số 40\%.
Cây $\frac{AB}{ab}$ lai phân tích (có hoán vị gen 40\%) thì đời con có tỉ lệ 3 : 3 : 1 : 1 → I sai.
II đúng vì có 5 kiểu gen là $\frac{AB}{AB}$ ; $\frac{AB}{Ab}$ ; $\frac{AB}{aB}$ ; $\frac{AB}{ab}$ ; $\frac{Ab}{aB}$.
III sai vì cây dị hợp 2 cặp gen nhưng có kiểu gen khác F₁ là cây $\frac{Ab}{aB}$.
★ Giải nhanh: kiểu gen dị hợp 2 cặp gen $\left(\frac{Ab}{aB}\right)$ có tỉ lệ là $0,5+2x-2\sqrt{x}=0,5+2\times 0,09-2\sqrt{0,09}=0,08$.
IV đúng vì số cây thân cao, hoa đỏ thuần chủng = số cây thân thấp, hoa trắng = 9\%.

Chọn đáp án B. Có 3 phát biểu đúng, đó là I, II và III.
Giải thích: Tìm quy luật di truyền
• Hoa đỏ : hoa hồng : hoa trắng $=(44,25\%+12\%):(26,75\%+10,75\%):(4\%+2,25\%)=9:6:1$.
→ Tính trạng di truyền theo quy luật tương tác bổ sung.
Quy ước: A-B- quy định hoa đỏ; A-bb hoặc aaB- quy định hoa hồng; aabb quy định hoa trắng.
• Quả tròn : quả bầu dục $=(44,25\%+26,75\%+4\%):(12\%+10,75\%+2,25\%)=3:1$.
→ Quả tròn trội so với quả bầu dục.
• Hai cặp tính trạng này liên kết không hoàn toàn (có hoán vị gen). Vì nếu phân li độc lập thì kiểu hình hoa trắng, quả bầu dục chiếm tỉ lệ là $\frac{1}{16}\times \frac{1}{4}=\frac{1}{64}$ (trái với bài toán là 2,25%).
→ Cặp gen Dd liên kết với một trong hai cặp gen Aa hoặc Bb.
Giả sử Dd liên kết với Bb, ta có:
• Hoa trắng, quả bầu dục có kiểu gen $aa\frac{bd}{bd}=0,0225$. Vì cặp gen Aa phân li độc lập nên kiểu hình aa chiếm tỉ lệ 0,25 → $\frac{bd}{bd}=0,0225:0,25=0,09$.
Kiểu gen $\frac{bd}{bd}=0,09$ → $bd=0,3$ → Tần số hoán vị gen là $1-2\times 0,3=0,4$.
★ Tìm phát biểu đúng:
I đúng vì P có kiểu gen dị hợp về 3 cặp, trong đó 2 cặp liên kết không hoàn toàn thì sẽ có 30 kiểu gen.
II đúng vì F₁ có tỉ lệ 3 : 1 đối với tính trạng quả → Dd × Dd; F₁ có tỉ lệ 9 : 6 : 1 đối với tính trạng màu hoa.
→ AaBb × AaBb. Ở F₁, kiểu hình lặn $\frac{bd}{bd}$ chiếm tỉ lệ 0,09 cho nên giao tử $bd=0,3$.
→ Đây là giao tử liên kết → Kiểu gen của P là giống nhau.
III đúng vì tần số hoán vị là 40%.
IV sai vì cây hoa đỏ, quả tròn có tỉ lệ là 44,25%. Cây hoa đỏ, quả tròn thuần chủng $\left(AA\frac{BD}{BD}\right)$ có tỉ lệ đúng bằng cây hoa trắng, quả bầu dục $\left(aa\frac{bd}{bd}\right)$ = 2,25%.
→ Lấy ngẫu nhiên một cây hoa đỏ, quả tròn F₁ thì xác suất thu được cây thuần chủng là 2,25% : 44,25% ≈ 50%.

A: thân cao > > a: thân thấp
B: quả ngọt > > b: quả chua
- Cho cây thân cao, quả ngọt (P) tự thụ phấn, thu được F${}_1$ gồm 4 loại kiểu hình (A - B- ; A - bb; aaB- ; aabb) $\to$ kiểu gen của P dị hợp từ 2 cặp gen (Aa,Bb)
- Số cây thân thấp, quả chua chiếm 4%, và có hoán vị gen với tần số bằng nhau xảy ra nên ta có 4% $\frac{ab}{ab}$ = 20%ab × 20%ab $\to$ tần số hoán vị gen f = 20.2 = 40% $\to$ C sai

Ta có: lông dài >> lông ngắn; xoăn >> thẳng.
⇒ Ở F2 có tỉ lệ phân li kiểu hình ở hai giới là khác nhau nên gen nằm trên NST giới tính X.
Ta có:
Chim mái (XY) 20 chim lông ngắn thẳng : 5 lông dài thẳng : 5 lông ngắn xoăn
Chim trống (XX) lông xoăn dài ⇒ con trống nhận kiểu gen $X^{AB}$ từ mẹ
⇒ Chim mái có kiểu gen $X^{BA}Y$
⇒ Hoán vị gen ở con trống cho tỉ lệ giao tử với tỉ lệ:
⇒ $X^{AB}=X^{ab}=20:(20\times 2+5\times 2)=0,4$
⇒ $X^{Ab}=X^{aB}=0,5–0,4=0,1$
⇒ Hoán vị gen với tần số: 0,1 × 2 = 20\%.

A: đỏ >> a: trắng
Tính trạng chiều cao cây được quy định bởi hai gen, mỗi gen có hai alen (B, b và D, d) phân li độc lập.
P: (Aa, Bb, Dd) x (aa, bb, dd)
Fa: 7% cây thân cao, hoa đỏ : 18% cây thân cao, hoa trắng : 32% cây thân thấp, hoa trắng : 43% cây thân thấp, hoa đỏ.
* Xét riêng từng cặp tính trạng ta có:
- Cao/thấp = 1: 3 → tính trạng chiều cao cây bị chi phối bởi quy luật tương tác gen kiểu bổ trợ 9 : 7.
Qui ước: B-D-: cao ; (B-dd; bbD-; bbdd): thấp
- Đỏ/trắng = 1: 1
* Xét tỉ lệ chung 2 cặp tính trạng của đề bài ta thấy: (7 : 8 : 32 : 43) ≠ (1 : 3)(1 : 1) → có hiện tượng liên kết gen không hoàn toàn (vì nếu liên kết gen hoàn toàn thì kết quả của phép lai phân tích phải là 1 : 1 : 1 : 1).
* Vì tương tác bổ trợ nên vai trò của B và D là như nhau nên ta giả sử A liên kết với B.
- Tỉ lệ cây cao – trắng ở đời con là: $\frac{18}{7+18+32+43}$ = 0,18 hay (aa, Bb, dd) = 0,18 → (aa, Bb) = 0,18 : 0,5 = 0,36 → aB = 0,36 : 1 = 0,36 (Vì lai phân tích nên đồng hợp lặn cho 1 loại giao tử) → aB = 0,36 > 0,25 → giao tử aB là giao tử liên kết → Kiểu gen của P là dị hợp tử chéo: $\frac{Ab}{aB}$Dd hoặc $\frac{Ad}{aD}$Bb
* Xét các kết luận trên ta có:
I. Kiểu gen của (P) là $\frac{AB}{ab}$Dd → sai vì kiểu gen của P là: $\frac{Ab}{aB}$Dd
II. Ở Fa có 8 loại kiểu gen → Đúng vì P: $\frac{Ab}{aB}$Dd liên kết gen không hoàn toàn cho 8 loại giao tử, mà lai phân tích thì cơ thể đồng hợp tử lặn chỉ cho 1 loại giao tử nên kết hợp lại ta được Fa có 8 loại kiểu gen
III. Cho (P) tự thụ phấn, theo lí thuyết, ở đời con kiểu gen đồng hợp tử lặn về 3 cặp gen chiếm tỉ lệ 0,49% → đúng. Ta có sơ đồ lai:
P : $\frac{Ab}{aB}$Dd x $\frac{Ab}{aB}$Dd
+ $\frac{Ab}{aB}$ x $\frac{Ab}{aB}$ ($\underline{aB}$ = 0,36 → $\underline{ab}$ = 0,14) → $\frac{ab}{ab}$ = 0,14.0,14 = 0,0196
+ Dd x Dd → 1/4 DD : 2/4 Dd : 1/4 dd → $\frac{ab}{ab}$ dd = 0,0196.0,25 = 0,49%
IV. Cho (P) tự thụ phấn, theo lí thuyết, ở đời con có tối đa 21 loại kiểu gen và 4 loại kiểu hình → sai
P : $\frac{Ab}{aB}$ Dd x $\frac{Ab}{aB}$ Dd
+ $\frac{Ab}{aB}$ x $\frac{Ab}{aB}$ → Tối đa 10 loại kiểu gen.
+ Dd x Dd → 1 DD : 2 Dd : 1 dd → tối đa 3 loại kiểu gen
→ Vậy P cho tối đa 10.3 = 30 kiểu gen và 4 kiểu hình.
Vậy chỉ có phương án đúng là: II và III.

Chọn đáp án A. $$\frac{1-f}{2}=0,4$$ Ab là giao tử liên kết, chiếm tỉ lệ $\frac{1-f}{2}$.