Ở một loài thực vật, tính trạng màu hoa do hai gen không alen (Aa và Bb) quy định. Tính trạng hình dạng quả do cặp Dd quy định. Các gen quy định các tính trạng nằm trên NST thường, mọi diễn biến trong giảm phân ở hai giới đều giống nhau, cho giao phân giữa 2 cây (P) đều có kiểu hình hoa đỏ, quả tròn, đời con (F₁) thu được tỷ lệ: 44,25% hoa đỏ, quả tròn : 12% hoa đỏ, quả bầu dục : 26,75% hoa hồng, quả tròn : 10,75% hoa hồng, quả bầu dục : 4% hoa trắng, quả tròn : 2,25% hoa trắng, quả bầu dục. Theo lí thuyết, trong các nhận định sau đây, có bao nhiêu nhận định đúng?
I. F₁ có tất cả 30 kiểu gen khác nhau về 2 tính trạng nói trên.
II. Các cây của P có kiểu gen giống nhau.
III. Hoán vị gen xảy ra ở cả hai giới với tần số 40%.
IV. Nếu lấy ngẫu nhiên một cây hoa đỏ, quả tròn F₁ thì xác suất thu được cây thuần chủng là 2,25%.

Chọn đáp án B. Có 3 phát biểu đúng, đó là I, II và III.
Giải thích: Tìm quy luật di truyền
• Hoa đỏ : hoa hồng : hoa trắng $=(44,25\%+12\%):(26,75\%+10,75\%):(4\%+2,25\%)=9:6:1$.
→ Tính trạng di truyền theo quy luật tương tác bổ sung.
Quy ước: A-B- quy định hoa đỏ; A-bb hoặc aaB- quy định hoa hồng; aabb quy định hoa trắng.
• Quả tròn : quả bầu dục $=(44,25\%+26,75\%+4\%):(12\%+10,75\%+2,25\%)=3:1$.
→ Quả tròn trội so với quả bầu dục.
• Hai cặp tính trạng này liên kết không hoàn toàn (có hoán vị gen). Vì nếu phân li độc lập thì kiểu hình hoa trắng, quả bầu dục chiếm tỉ lệ là $\frac{1}{16}\times \frac{1}{4}=\frac{1}{64}$ (trái với bài toán là 2,25%).
→ Cặp gen Dd liên kết với một trong hai cặp gen Aa hoặc Bb.
Giả sử Dd liên kết với Bb, ta có:
• Hoa trắng, quả bầu dục có kiểu gen $aa\frac{bd}{bd}=0,0225$. Vì cặp gen Aa phân li độc lập nên kiểu hình aa chiếm tỉ lệ 0,25 → $\frac{bd}{bd}=0,0225:0,25=0,09$.
Kiểu gen $\frac{bd}{bd}=0,09$ → $bd=0,3$ → Tần số hoán vị gen là $1-2\times 0,3=0,4$.
★ Tìm phát biểu đúng:
I đúng vì P có kiểu gen dị hợp về 3 cặp, trong đó 2 cặp liên kết không hoàn toàn thì sẽ có 30 kiểu gen.
II đúng vì F₁ có tỉ lệ 3 : 1 đối với tính trạng quả → Dd × Dd; F₁ có tỉ lệ 9 : 6 : 1 đối với tính trạng màu hoa.
→ AaBb × AaBb. Ở F₁, kiểu hình lặn $\frac{bd}{bd}$ chiếm tỉ lệ 0,09 cho nên giao tử $bd=0,3$.
→ Đây là giao tử liên kết → Kiểu gen của P là giống nhau.
III đúng vì tần số hoán vị là 40%.
IV sai vì cây hoa đỏ, quả tròn có tỉ lệ là 44,25%. Cây hoa đỏ, quả tròn thuần chủng $\left(AA\frac{BD}{BD}\right)$ có tỉ lệ đúng bằng cây hoa trắng, quả bầu dục $\left(aa\frac{bd}{bd}\right)$ = 2,25%.
→ Lấy ngẫu nhiên một cây hoa đỏ, quả tròn F₁ thì xác suất thu được cây thuần chủng là 2,25% : 44,25% ≈ 50%.