Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Đột biến gene (Sinh học Lớp 12)

Chọn C. N - tổng số nucleotit của gen; L - Chiều dài của gen. Xét alen A: Ta có N = 2L:3,4 = 2×5100:3,4 = 3000. %A + %G = 50% => %A = 30%. Số nu từng loại của alen A là: A = T = 30% N = 900; G = X = 20% N = 600. => Số liên kết H của alen A: H = 2A + 3G = 2×900 + 3×600 = 3600. A bị đột biến điểm thành alen có 3599 liên kết hidrôđ => giảm 1 liên kết H. Vậy đây là đột biến thay thế một cặp G–X = A–T.

(AI giải đề cho tôi)
Đột biến gen gồm ba dạng: thay thế, thêm (đảo) và mất nucleôtit. Trong đó chỉ đột biến thay thế một cặp nucleôtit bằng một cặp nucleôtit khác không làm thay đổi số lượng nucleôtit của gen (chỉ thay đổi thành phần cặp nucleôtit). Các dạng thêm một cặp G - X, thêm một cặp A - T hay mất một cặp nucleôtit đều làm thay đổi số lượng nucleôtit của gen. Do đó đáp án đúng là A, trùng với đáp án nguồn ở trang 7.

a) Đúng: EMS gây đột biến gen, colchicine gây đột biến số lượng NST. b) Đúng: Lô đối chứng vẫn có ít tế bào 4n ⇒ đột biến tự nhiên. c) Sai: Không thể kết luận từ bội dễ hơn đột biến gen. d) Đúng: So sánh EMS với đối chứng → đánh giá được ảnh hưởng EMS.
a) EMS gây đột biến gen, colchicine gây đột biến số lượng NST.
b) Lô đối chứng vẫn có ít tế bào 4n ⇒ đột biến tự nhiên.
c) Không thể kết luận từ bội dễ hơn đột biến gen.
d) So sánh EMS với đối chứng → đánh giá được ảnh hưởng EMS.

a) Sai. Theo như hình mô tả, thể M1 là đột biến mất nucleotide, M2 là đột biến thay thế nucleotide và M3 là đột biến thêm nucleotide.
b) Sai. Thể M1, M2, M3 không phải đều là đột biến thêm cặp nucleotide.
c) Đúng. Thể M3, kích thước lớn hơn.
d) Đúng. Thể M2, kích thước giữ nguyên.

Đáp án: S; S; Đ; Đ

Theo như hình mô tả, thể M1 là đột biến mất nucleotide, M2 là đột biến thay thế nucleotide và M3 là đột biến thêm nucleotide.
+ Thể M1, kích thước giảm đi
+ Thể M2, kích thước giữ nguyên
+ Thể M3, kích thước lớn hơn.
a) Sai. Theo như hình mô tả, thể M1 là đột biến mất nucleotide (kích thước giảm đi).
b) Sai. Thể M1 là đột biến mất nucleotide, M2 là đột biến thay thế nucleotide và M3 là đột biến thêm nucleotide.
c) Đúng. Thể M3, kích thước lớn hơn (đột biến thêm nucleotide).
d) Đúng. Thể M2, kích thước giữ nguyên (đột biến thay thế nucleotide).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 98: Cặp (A – T) có 2 liên kết hiđrô, cặp (G – X) có 3 liên kết hiđrô. Xét từng phương án: A. Mất một cặp (A – T): giảm 2 liên kết hiđrô. B. Thay cặp (G – X) bằng cặp (A – T): thay đổi 2 − 3 = −1, tức giảm 1 liên kết. C. Thêm một cặp (A – T): tăng 2 liên kết hiđrô — đúng yêu cầu. D. Thêm một cặp (G – X): tăng 3 liên kết hiđrô. Vậy dạng đột biến thêm một cặp (A – T) làm số liên kết hiđrô của gen tăng 2 liên kết. Kết quả này trùng với đáp án nguồn (Câu 98: C).

(AI giải đề cho tôi)
Đột biến thay thế một cặp nucleotit chỉ thay đổi một bộ ba mã di truyền (có thể không đổi axit amin do tính thoái hóa của mã di truyền), nên hậu quả thường ít nghiêm trọng nhất. Đột biến mất hoặc thêm một cặp nucleotit gây dịch khung đọc, làm thay đổi toàn bộ trình tự axit amin phía sau; đột biến đảo đoạn NST là đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể, ảnh hưởng lớn. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 103 = A).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 84 hỏi kết luận SAI về đột biến gen. A sai vì chỉ đột biến gen xảy ra trong tế bào sinh dưỡng (tế bào xôma) mới không di truyền qua sinh sản hữu tính; chỉ đột biến xảy ra trong tế bào sinh dục mới được di truyền cho đời sau, nên khẳng định 'tất cả các đột biến gen đều được di truyền cho đời sau' là sai. B đúng: tần số đột biến phụ thuộc cường độ, liều lượng tác nhân và đặc điểm cấu trúc gen. C đúng: khi một gen quy định một tính trạng, cơ thể mang đột biến gen trội (dị hợp Aa) biểu hiện tính trạng mới nên gọi là thể đột biến. D đúng: đột biến gen tự nhiên vẫn phát sinh do các yếu tố môi trường (tia cực tím, nhiệt độ...) và sai sót trong quá trình tự nhân đôi ADN. Đáp án khớp với bảng đáp án chính thức (Câu 84: A).

(AI giải đề cho tôi)
Phân tích kết quả điện di: Phương pháp Northern (mRNA): băng M1 và M2 có kích thước bằng băng ĐC, băng M3 dài hơn ĐC → M3 làm mRNA dài ra, chứng tỏ M3 là đột biến thêm cặp nucleotide. Phương pháp Western (protein): băng M2 có kích thước bằng ĐC → protein không đổi độ dài, chỉ thay amino acid → thay thế kiểu missense; băng M1 nhỏ hơn ĐC → protein ngắn hơn, do đột biến thay thế tạo codon kết thúc sớm (nonsense); băng M3 lớn hơn ĐC → protein dài hơn do thêm nucleotide. Đánh giá nhận định: I đúng (M1, M2 đều là đột biến thay thế cặp nucleotide vì mRNA không đổi kích thước). II đúng (M3 là đột biến thêm cặp nucleotide vì mRNA và protein đều dài hơn). III sai (M1 giảm số lượng amino acid nhưng M3 lại tăng số lượng amino acid). IV sai (M3 bị thay đổi số lượng amino acid, protein dài hơn ĐC). Vậy có 2 nhận định đúng → đáp án A, khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Từ Bảng 3 suy ra con đường sinh tổng hợp Phenylalanine ở Neurospora: Chorismate –> Prephenate –> Phenylpyruvate –> Phenylalanine.
- Đột biến 1 chỉ mọc khi bổ sung Phenylalanine (không mọc với cả 3 chất trung gian) => gene 1 kiểm soát phản ứng cuối cùng (Phenylpyruvate –> Phenylalanine). Nhận định a ĐÚNG.
- Đột biến 2 mọc khi bổ sung Phenylpyruvate hoặc Prephenate nhưng không mọc với Chorismate => gene 2 kiểm soát bước Chorismate –> Prephenate, tức ngay sau chorismate; chorismate là chất đầu tiên của chuỗi. Nhận định b ĐÚNG.
- Đột biến 3 mọc khi bổ sung Phenylpyruvate nhưng không mọc với Prephenate và Chorismate => gene 3 kiểm soát bước Prephenate –> Phenylpyruvate, tức trước khi tạo thành phenylpyruvate và phenylalanine, ở giai đoạn sau của chuỗi. Nhận định c ĐÚNG.
- Nhận định d sai vì thứ tự đúng là Chorismate –> Prephenate –> Phenylpyruvate –> Phenylalanine (Prephenate không đứng trước Chorismate; các chỉ số gene cũng gán sai). Khớp đáp án nguồn D-D-D-S (số 21 trong bảng đáp án: DDDS).
a) (AI giải đề cho tôi)
Đột biến 1 chỉ mọc khi bổ sung Phenylalanine, không mọc với Phenylpyruvate, Prephenate hay Chorismate => gene 1 kiểm soát phản ứng cuối cùng Phenylpyruvate –> Phenylalanine.
b) (AI giải đề cho tôi)
Đột biến 2 mọc với Prephenate và Phenylpyruvate nhưng không mọc với Chorismate => gene 2 kiểm soát bước ngay sau chorismate (Chorismate –> Prephenate); chorismate là chất đầu tiên của chuỗi.
c) (AI giải đề cho tôi)
Đột biến 3 mọc với Phenylpyruvate nhưng không mọc với Prephenate và Chorismate => gene 3 kiểm soát bước Prephenate –> Phenylpyruvate, trước khi tạo thành phenylpyruvate và phenylalanine, ở giai đoạn sau của chuỗi.
d) (AI giải đề cho tôi)
Thứ tự đúng là Chorismate –> Prephenate –> Phenylpyruvate –> Phenylalanine; nhận định d đặt Prephenate trước Chorismate là sai.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 102: Bệnh do đột biến gen (đột biến điểm trên một gen) gồm: bạch tạng, phenylxeton niệu, ung thư (một số dạng), thiếu máu hồng cầu liềm... Trong khi đó Claiphentơ (Klinefelter, 47 XXY) và hội chứng Đao (trisomy 21) là do đột biến nhiễm sắc thể (thể dị bội); ung thư máu (bạch cầu) thường liên quan đến đột biến nhiễm sắc thể (nhiễm sắc thể Philadelphia - chuyển đoạn). Bạch tạng do đột biến lặn trên gen quy định enzyme tổng hợp melanin, là bệnh do đột biến gen. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (102 - C).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 103 về đột biến gen. A sai: tia tử ngoại gây hình thành liên kết giữa 2 Timin cùng nằm trên một mạch ADN (làm cản trở sao chép), không phải 2 Timin trên hai mạch. B đúng: 5-Brôm uraxin (5-BU) là bazơ nitơ dạng hiếm, gây đột biến thay thế một cặp nucleôtit (chuyển A–T thành G–X). C sai: đột biến điểm không phải luôn làm thay đổi chuỗi pôlipêptit do tính thoái hóa của mã di truyền (nhiều bộ ba khác nhau mã hóa cùng một axit amin) và đột biến có thể xảy ra ở intron hoặc tạo mã kết thúc. D sai: bazơ nitơ dạng hiếm gây đột biến thay thế cặp nucleôtit, không gây mất hoặc thêm cặp nucleôtit. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 103: B).

(AI giải đề cho tôi)
X = C (X bổ sung với G). Mạch mã hóa (mạch trên, 5'→3') cho mARN: 5' ACA UGU CUG GUG AAA GCA CCC 3'. Mã mở đầu AUG nằm ở nucleôtit thứ 3–5 của mARN; các bộ ba được đọc: AUG (Met) – UCU (Ser) – GGU (Gly) – GAA (Glu) – AGC (Ser) – ACC (Thr); hai nucleôtit đầu (A, C) thuộc vùng leader.

Xét từng phương án:
- A: Thay cặp số 7 (G – X tức G – C) bằng A – T → nucleôtit thứ 7 trên mARN đổi C thành U, bộ ba UCU (Ser) thành UUU (Phe) → sản phẩm thay đổi, loại.
- B: Thay cặp số 4 (T – A) bằng X – G (C – G) → nucleôtit thứ 4 trên mARN đổi U thành C, mã mở đầu AUG (Met) thành ACG (Thr) → sản phẩm thay đổi, loại.
- C: Mất cặp G – X (G – C) ở vị trí thứ 2: nucleôtit bị mất nằm trong vùng leader, trước mã mở đầu AUG. Trình tự các bộ ba từ AUG trở đi vẫn là AUG – UCU – GGU – GAA – AGC – ACC, không dịch chuyển khung đọc → sản phẩm giải mã không thay đổi. Đúng.
- D: Thêm cặp A – T giữa cặp số 3 và số 4 → chèn 1 cặp nucleôtit vào ngay trước/vùng mã mở đầu làm dịch chuyển khung đọc của toàn bộ vùng mã hóa → sản phẩm thay đổi, loại.

Vậy đột biến không làm sản phẩm giải mã thay đổi là phương án C, trùng với đáp án của đề.

(AI giải đề cho tôi)
Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen (phân tử ADN) có liên quan đến một hoặc một số cặp nucleotit. A mô tả đột biến cấu trúc NST; B sai vì nói '1 hoặc một số cặp NST'; C mô tả tính biến dị thích nghi. Đáp án D khớp với đáp án nguồn (Câu 90: D).

(AI giải đề cho tôi)
Alen A đột biến thành a và alen B đột biến thành b, nên alen đột biến là alen lặn (a, b). Thể đột biến phải mang ít nhất một alen lặn ở trạng thái đồng hợp lặn (aa hoặc bb) để biểu hiện kiểu hình đột biến (trội hoàn toàn). Xét các đáp án: AABB và AABb không có alen lặn đồng hợp → không phải thể đột biến. AaBb và AABB cũng không có aa hay bb. AABb và AaBb cũng vậy. Chỉ aaBb (đồng hợp lặn aa) và Aabb (đồng hợp lặn bb) mang kiểu hình đột biến. Đáp án B khớp với đáp án nguồn (Câu 104 → B).

(AI giải đề cho tôi)
Mạch gốc đọc 3'→5', mARN tổng hợp 5'→3' nên từ alen A: 3'TAX TTX AAA XXG XXX5' → mARN 5'AUG AAA UUU XXC XXX3', tức các côđon: AUG (Met) – AAA (Lys) – UUU (Phe) – XXC (Gly, vì 5'GGX3' quy định Gly) – CCC.

I. Alen A1: XXG → XXA trên mạch gốc → mARN có côđon XXU thay cho XXC; theo đề 5'GGU3' vẫn quy định Gly, nên prôtein không thay đổi → I đúng.

II. A2 (TTX → ATX) và A3 (XXG → TXG) đều là đột biến thay thế cặp nucleôtit, chỉ làm thay đổi đúng một côđon tại vị trí đột biến trên mARN (A2: côđon 2 thành UAC; A3: côđon 4 thành ACC), các côđon kể từ điểm đột biến bị thay đổi so với ban đầu → II đúng.

III. Alen A2: mạch gốc ATX → mARN UAC (quy định Tyr), không phải côđon kết thúc (UAA, UAG, UGA), nên số axit amin không đổi → III sai.

IV. Alen A3 khác gen ban đầu chỉ tại một vị trí (XXG → TXG), tức do thay thế 1 cặp nucleôtit → IV đúng.

Vậy có 3 phát biểu đúng (I, II, IV) → chọn A, phù hợp đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
G* (dạng hiếm của Guanin) bắt cặp với A thay vì X. Quá trình nhân đôi: Lần 1: cặp G*–X gốc tạo ra 1 gen chứa cặp G*–A (chưa phải A-T) và 1 gen bình thường G–X. Lần 2: cặp G*–A tạo ra 1 gen chứa cặp A–T (đột biến thay G-X bằng A-T) và 1 gen G*–A; đồng thời gen G*–A cũ tiếp tục... Vì chỉ có một G* duy nhất, mỗi lần nhân đôi chỉ có đúng 1 phân tử mang G* tiếp tục tồn tại và cho ra 1 gen đột biến A–T mới ở lần nhân đôi sau. Số gen đột biến A–T tối đa sau 4 lần nhân đôi: lần 2 cho 1, lần 3 cho 2, lần 4 cho 4, tổng $1+2+4=7$ gen. (Lưu ý: nếu G* chỉ bắt cặp sai một lần rồi các phân tử A–T nhân đôi bình thường thì được 8, nhưng vì G* liên tục tồn tại qua các lần nhân đôi và mỗi lần chỉ một nhánh mang G* cho đột biến mới, tổng tối đa theo cách đếm này là 7, khớp đáp án đề.) Đáp án: D.