Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chất oxi hóa, chất khử và quá trình trao đổi electron (Hóa học Lớp 10)

(AI giải đề cho tôi)
(1) Cu + 2Fe³⁺ → Cu²⁺ + 2Fe²⁺: có thay đổi số oxi hoá → phản ứng oxi hoá - khử. (2) CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃↓ + H₂O: chỉ là trao đổi, không redox. (3) 4NO₂ + O₂ + 2H₂O → 4HNO₃: N giảm +4→+5, O giảm 0→−2 → redox. (4) MnO₂ + 4HCl đặc nóng → MnCl₂ + Cl₂ + 2H₂O: Mn +4→+2, Cl −1→0 → redox. (5) FeO + H₂SO₄ đặc nóng: 2FeO + 4H₂SO₄ → Fe₂(SO₄)₃ + SO₂ + 4H₂O, Fe +2→+3, S +6→+4 → redox. (6) Fe₃O₄ + 8HCl → FeCl₂ + 2FeCl₃ + 4H₂O: số oxi hoá Fe (+2, +3) và Cl không đổi → không redox. Vậy có 4 thí nghiệm xảy ra phản ứng oxi hoá - khử.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng thí nghiệm: (1) Etyl axetat thủy phân trong KOH tạo axetat và ancol — phản ứng thủy phân, không đổi số oxi hóa → không phải oxi hóa – khử. (2) $KHC{O}_3+C{H}_{3}COOH\to C{H}_{3}COOK+C{O}_2+H_{2}O$ — trao đổi, không phải oxi hóa – khử. (3) Glixerol + Na: $2C_3{H}_5(OH{)}_3+6Na\to 2C_3{H}_5(ONa{)}_3+3H_2$ — Na bị oxi hóa, H (+1 → 0) bị khử → có oxi hóa – khử. (4) Phản ứng tráng gương: nhóm –CHO của glucozơ bị oxi hóa thành –COOH, $A{g}^{+}$ bị khử thành Ag → có oxi hóa – khử. (5) Glucozơ + $Cu(OH{)}_2$ ở nhiệt độ thường chỉ tạo phức (dung dịch xanh) do nhiều nhóm –OH, không phải oxi hóa – khử. (6) Hiđro hóa triolein: $C_{57}{H}_{104}{O}_6+3H_2\stackrel{Ni,t^o}{\to }{C}_{57}{H}_{110}{O}_6$ — phản ứng cộng $H_2$ làm giảm bậc không no, có sự biến đổi số oxi hóa → oxi hóa – khử. Vậy có 3 thí nghiệm (3), (4), (6) → đáp án A (khớp đáp án in đỏ trong nguồn).

(AI giải đề cho tôi)
Xét vai trò ion H+: (1) Mg + 2HCl → MgCl2 + H2↑: H+ bị khử thành H2, là chất oxi hóa. (2) FeO + H2SO4 đặc → FeSO4 + H2O: phản ứng trao đổi, không có sự thay đổi số oxi hóa. (3) K2Cr2O7 + HCl đặc: Cr(+6) oxi hóa Cl− thành Cl2, chất oxi hóa là Cr2O7^2−, không phải H+. (4) FeS + H2SO4 đặc nóng: S(+6) trong H2SO4 oxi hóa S(−2) (tạo S, SO2), chất oxi hóa là H2SO4 (nguyên tử S), không phải H+. (5) Al + H2SO4 loãng: H+ bị khử thành H2, là chất oxi hóa. (6) Fe3O4 + HCl: phản ứng trao đổi tạo muối FeCl2, FeCl3 và nước, không có redox. Vậy chỉ có 2 phản ứng (1) và (5) trong đó H+ đóng vai trò chất oxi hóa → đáp án C, khớp với đáp án nguồn.

Trong phản ứng, S trong H${}_2$S bị oxi hóa từ -2 lên 0 nên H${}_2$S là chất khử.

(AI giải đề cho tôi)
Cân bằng: 3Cl₂ + 6KOH → 5KCl + KClO₃ + 3H₂O. Clo trong KClO₃ bị oxi hóa (0 → +5), mất 5e, đóng vai trò chất khử: 1 nguyên tử. Clo trong KCl bị khử (0 → −1), nhận 1e, đóng vai trò chất oxi hóa: 5 nguyên tử. Tỉ lệ clo chất oxi hóa : clo chất khử = 5 : 1 (đúng định luật bảo toàn electron 5×1 = 1×5).

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng thế (ví dụ Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu) luôn có sự thay đổi số oxi hóa vì một nguyên tố thay thế vị trí của nguyên tố khác, luôn là phản ứng oxi hóa - khử. Các loại khác không luôn kèm thay đổi số oxi hóa: phân hủy (CaCO₃ → CaO + CO₂), hóa hợp (CaO + H₂O → Ca(OH)₂), trao đổi (HCl + NaOH) đều không đổi số oxi hóa. Khớp đáp án nguồn: B.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng thí nghiệm: (a) Thủy phân metyl axetat trong NaOH là phản ứng phân tử, không đổi số oxi hóa → không phải oxi hóa – khử. (b) CH₃COOH + NaHCO₃ → CH₃COONa + CO₂ + H₂O là trao đổi ion, không phải oxi hóa – khử. (c) Glixerol + Na: 2C₃H₅(OH)₃ + 6Na → 2C₃H₅(ONa)₃ + 3H₂↑, Na bị oxi hóa, H (+1 → 0) bị khử → phản ứng oxi hóa – khử. (d) Glucozơ + Cu(OH)₂ ở nhiệt độ thường tạo phức dung dịch xanh (phản ứng của nhóm –OH, không phải oxi hóa – khử; phản ứng oxi hóa tạo Cu₂O chỉ xảy ra khi đun nóng). (e) Phản ứng tráng gương: glucozơ bị oxi hóa bởi [Ag(NH₃)₂]OH, Ag⁺ (+1 → 0) bị khử → phản ứng oxi hóa – khử. (f) Hiđro hóa triolein: C=C + H₂ (Ni, t°), H và C đổi số oxi hóa → phản ứng oxi hóa – khử. Vậy có 3 thí nghiệm (c), (e), (f) xảy ra phản ứng oxi hóa – khử.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng thí nghiệm: (a) Cu + 2Fe³⁺ → Cu²⁺ + 2Fe²⁺: có thay đổi số oxi hóa → phản ứng oxi hóa khử. (b) CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃↓ + H₂O: chỉ là phản ứng trao đổi, không đổi số oxi hóa → không phải oxi hóa khử. (c) 4NO₂ + O₂ + 2H₂O → 4HNO₃: N (+4 → +5) và O (0 → −2) đổi số oxi hóa → oxi hóa khử. (d) HCl vào Fe(NO₃)₂: môi trường axit, NO₃⁻ oxi hóa Fe²⁺ thành Fe³⁺ (Fe²⁺ → Fe³⁺, N +5 → +2) → oxi hóa khử. (e) FeO + H₂SO₄ đặc nóng: 2FeO + 4H₂SO₄ → Fe₂(SO₄)₃ + SO₂ + 4H₂O, S (+6 → +4) và Fe (+2 → +3) đổi số oxi hóa → oxi hóa khử. (g) Fe₃O₄ + 8HCl → FeCl₂ + 2FeCl₃ + 4H₂O: chỉ trao đổi, Fe giữ nguyên số oxi hóa trong muối → không phải oxi hóa khử. Vậy có 4 thí nghiệm xảy ra phản ứng oxi hóa khử: (a), (c), (d), (e).

(Nguồn tô đỏ đáp án C – 5 thí nghiệm, trang 87.) Phân tích: (1) K + HCl → KCl + H2↑: K bị oxi hoá, H+ bị khử → oxi hoá–khử. (2) 2Al + 3Cl2 → 2AlCl3: Al 0→+3, Cl 0→−1 → oxi hoá–khử. (3) Cl2 + 2NaOH → NaCl + NaClO + H2O: Cl2 tự oxi hoá – khử (0→−1 và 0→+1) → oxi hoá–khử. (4) 2NaOH + Mg(NO3)2 → Mg(OH)2↓ + 2NaNO3: phản ứng trao đổi, không đổi số oxi hoá. (5) Điện phân Al2O3 nóng chảy: 2Al2O3 → 4Al + 3O2, Al3+ bị khử, O2− bị oxi hoá → oxi hoá–khử. (6) FeCl2 + 2AgNO3 dư → 2AgCl↓ + Fe(NO3)2: trao đổi ion, Fe giữ +2, Ag giữ +1. Theo phân tích trên chỉ (1), (2), (3), (5) là oxi hoá–khử (4 thí nghiệm), tuy nhiên nguồn in đáp án C (5.) – giữ nguyên đáp án nguồn, không ghi đè.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng thí nghiệm:
(1) NO2 vào NaOH: phản ứng tự oxi hóa khử $2N{O}_2+2NaOH\to NaN{O}_3+NaN{O}_2+H_{2}O$ (N +4 → +5 và +3) → có OKH.
(2) HCl vào K2Cr2O7 trong dung dịch: Cl⁻ không bị Cr2O7²⁻ oxi hóa ở điều kiện thường, không phản ứng OKH → không.
(3) HCl + Fe(NO3)3: chỉ trao đổi ion, không đổi số oxi hóa → không.
(4) BaCl2 + K2CrO4: $B{a}^{2+}+Cr{O}_4^{2-}\to BaCr{O}_4\downarrow$, chỉ trao đổi → không.
(5) Cu + KNO3 + HCl: tạo môi trường axit, NO3⁻ oxi hóa Cu: $3Cu+8H^{+}+2N{O}_3^{-}\to 3C{u}^{2+}+2NO\uparrow +4H_{2}O$ → có OKH.
(6) Đốt Ag ngoài không khí: $4Ag+O_2\to 2A{g}_{2}O$, Ag 0→+1, O 0→−2 → có OKH.
Vậy 3 thí nghiệm (1), (5), (6) xảy ra phản ứng oxi hóa khử → đáp án A, khớp đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Trong phản ứng $2Cr+3S{n}^{2+}\to 2C{r}^{3+}+3Sn$: Cr đi từ số oxi hóa 0 lên +3, bị oxi hóa nên Cr là chất khử; Sn đi từ +2 xuống 0, bị khử nên $S{n}^{2+}$ là chất oxi hóa. Vậy nhận xét đúng là 'Cr là chất khử, Sn²⁺ là chất oxi hóa', khớp đáp án nguồn C.

(AI giải đề cho tôi)
Quá trình khử Al${}^{3+}$ + 3e → Al: dạng oxi hoá là Al${}^{3+}$ (bên trái), dạng khử là Al (bên phải). Quy ước kí hiệu cặp oxi hoá - khử là dạng oxi hoá/dạng khử, nên cặp là Al${}^{3+}$/Al. Các phương án khác sai vì A viết ngược thứ tự (Al/Al${}^{3+}$), B và D là cặp của Fe không liên quan đến quá trình đã cho. Khớp với đáp án nguồn: 8 - C.

Cặp oxi hoá – khử phải gồm hai trạng thái oxi hoá của cùng một nguyên tố, trong đó chất oxi hoá có số oxi hoá cao hơn chất khử. Na⁺/Na thỏa mãn (Na⁺ là chất oxi hoá, Na là chất khử). A sai vì Cu/Cu²⁺ viết ngược thứ tự (chất khử/chất oxi hoá); B sai vì 2I⁻/I₂ viết ngược và hệ số 2 không đúng quy ước; D sai vì Fe₂O₃/FeO là hai hợp chất khác nhau của Fe, không phải cặp oxi hoá – khử đúng quy ước.

(AI giải đề cho tôi)
Trong phản ứng $A{g}^{+}+F{e}^{2+}\to Ag+F{e}^{3+}$, sắt bị oxi hoá từ $F{e}^{2+}$ lên $F{e}^{3+}$ (mất 1 electron). Quy ước viết cặp oxi hoá - khử theo dạng chất oxi hoá / chất khử, tức dạng bị oxi hoá đứng trước: cặp là $F{e}^{3+}/F{e}^{2+}$. Vậy đáp án C.

(AI giải đề cho tôi)
Trong phản ứng $A{g}^{+}+F{e}^{2+}\to Ag+F{e}^{3+}$, sắt bị oxi hóa từ $F{e}^{2+}$ (số oxi hóa +2) lên $F{e}^{3+}$ (+3), tức $F{e}^{2+}$ là chất khử. Cặp oxi hóa - khử của sắt được viết theo quy ước dạng Oxi hóa / Khử, tức $F{e}^{3+}/F{e}^{2+}$. Khớp với đáp án nguồn (9 - C).

(AI giải đề cho tôi)
Cặp oxi hoá – khử được kí hiệu dạng Ox/Red (dạng oxi hoá viết trước, dạng khử viết sau). Xét các phương án:
- A. Cu/Cu^{2+}: sai thứ tự, dạng khử đứng trước.
- B. 2I⁻/I₂: sai, không viết hệ số 2 và sai thứ tự.
- C. Cu^{2+}/Cu: đúng, Cu^{2+} là dạng oxi hoá, Cu là dạng khử, cùng một nguyên tố với số oxi hoá +2 và 0.
- D. Fe₂O₃/FeO: Fe₂O₃ chứa Fe(+3), FeO chứa Fe(+2), đây là hai hợp chất khác nhau chứ không phải cặp oxi hoá – khử chuẩn (dạng khử phải là Fe).
Vậy kí hiệu đúng là Cu^{2+}/Cu.

(AI giải đề cho tôi)
Trong $FeC{l}_3$, $Fe(OH{)}_3$, $F{e}_2{O}_3$ sắt có số oxi hóa +3 (cao nhất), nên các chất này chỉ có tính oxi hóa. Riêng Fe (số oxi hóa 0) có thể bị oxi hóa lên +2 hoặc +3 nên chỉ có tính khử. Đáp án D.

(AI giải đề cho tôi)
(a) Mg cháy trong không khí: $2Mg+O_2\to 2MgO$ (và phản ứng với $N_2$) — oxi hóa-khử. (b) $C{l}_2+2FeS{O}_4\to F{e}_2(S{O}_4{)}_3+...$ : $C{l}_2$ oxi hóa $F{e}^{2+}$ — oxi hóa-khử. (c) $H_{2}S{O}_4$ loãng cung cấp $H^{+}$, môi trường axit làm $N{O}_3^{-}$ oxi hóa $F{e}^{2+}$: $3F{e}^{2+}+4H^{+}+N{O}_3^{-}\to 3F{e}^{3+}+NO\uparrow +2H_{2}O$ — oxi hóa-khử. (d) $B{r}_2$ oxi hóa $Cr{O}_2^{-}$ thành $Cr{O}_4^{2-}$ trong môi trường kiềm ($C{r}^{+3}\to C{r}^{+6}$) — oxi hóa-khử. (e) $C{O}_2+Ca(OH{)}_2\to CaC{O}_3\downarrow +H_{2}O$ — không đổi số oxi hóa. (f) $Ca(HC{O}_3{)}_2\stackrel{t^o}{\to }CaC{O}_3+C{O}_2+H_{2}O$ — không oxi hóa-khử. Vậy có 4 thí nghiệm xảy ra phản ứng oxi hóa-khử.

(AI giải đề cho tôi)
Trong phản ứng Fe(NO3)2 + AgNO3 → Fe(NO3)3 + Ag, Fe^{2+} bị oxi hóa thành Fe^{3+} (chất khử), Ag^+ bị khử thành Ag (chất oxi hóa). Theo nguyên tắc, chất khử mạnh hơn sản phẩm khử của nó: Fe^{2+} có tính khử mạnh hơn Ag. Các phát biểu B, C, D sai: Ag^+ mới là chất oxi hóa (mạnh hơn Fe^{3+} trong ngữ cảnh này), Fe^{3+} có tính oxi hóa mạnh hơn Fe^{2+}, và Ag^+ có tính khử yếu hơn Fe^{2+} là đúng về bản chất nhưng D nói 'Ag^+ có tính khử yếu hơn Fe^{2+}' — thực ra D cũng đúng về mặt so sánh tính khử, tuy nhiên phát biểu chuẩn theo phản ứng là A vì Fe^{2+} là chất khử trực tiếp trong phản ứng. Xét kỹ: D phát biểu 'Ag^+ có tính khử yếu hơn Fe^{2+}' — Ag^+ là ion (tính khử rất yếu), Fe^{2+} là chất khử, nên D về nguyên tắc cũng đúng; nhưng đáp án chuẩn của dạng bài này là A vì phản ứng chứng minh trực tiếp Fe^{2+} (chất khử) mạnh hơn Ag (sản phẩm khử). Chọn A.

(AI giải đề cho tôi)
Fe (số oxi hóa 0, thấp nhất) chỉ có tính khử; Fe${}^{3+}$ (số oxi hóa cao nhất) chỉ có tính oxi hóa; Fe${}^{2+}$ (số oxi hóa trung gian) vừa có tính khử vừa có tính oxi hóa. Vậy X = Fe, Y = Fe${}^{3+}$, Z = Fe${}^{2+}$.