Câu 40THPTChuyên đề: Xà phòng và chất giặt rửa • Lớp 12Chất béo và acid béoVận dụng#secondary:CHEM12.L3.ESTER_LIPID.FATS#curriculum:undetermined
Tiến hành thí nghiệm theo các bước sau:
Bước 1: Cho vào cốc thủy tinh chịu nhiệt khoảng 5 gam mỡ lợn và 10 ml dung dịch NaOH 40\%.
Bước 2: Đun sôi nhẹ hỗn hợp, liên tục khuấy đều bằng đũa thủy tinh khoảng 30 phút và thỉnh thoảng thêm nước cất để giữ cho thể tích hỗn hợp không đổi. Để nguội hỗn hợp.
Bước 3: Rót vào hỗn hợp 15-20 ml dung dịch NaCl bão hòa, nóng, khuấy nhẹ, rồi để yên.
Cho các phát biểu sau:
(a) Ở bước 1, nếu thay mỡ lợn bằng dầu dừa thì hiện tượng sau bước 3 vẫn xảy ra tương tự.
(b) Ở bước 2, việc thêm nước cất để đảm bảo phản ứng thủy phân xảy ra.
(c) Ở bước 2, có thể thay việc đun sôi nhẹ bằng đun cách thủy ( ngâm trong nước nóng).
(d) Ở bước 3, thêm dung dịch NaCl bão hòa để tách muối của axit béo ra khỏi hỗn hợp.
(e) Ở bước 3, có thể thay dung dịch NaCl bão hòa bằng dung dịch CaCl bão hòa.
(f) Sau bước 3, thấy có lớp chất rắn màu trắng nổi lên là glixerol.
Số phát biểu đúng là
Tiến hành thí nghiệm theo các bước sau:
Bước 1: Cho vào cốc thủy tinh chịu nhiệt khoảng 5 gam mỡ lợn và 10 ml dung dịch NaOH 40\%.
Bước 2: Đun sôi nhẹ hỗn hợp, liên tục khuấy đều bằng đũa thủy tinh khoảng 30 phút và thỉnh thoảng thêm nước cất để giữ cho thể tích hỗn hợp không đổi. Để nguội hỗn hợp.
Bước 3: Rót vào hỗn hợp 15-20 ml dung dịch NaCl bão hòa, nóng, khuấy nhẹ, rồi để yên.
Cho các phát biểu sau:
(a) Ở bước 1, nếu thay mỡ lợn bằng dầu dừa thì hiện tượng sau bước 3 vẫn xảy ra tương tự.
(b) Ở bước 2, việc thêm nước cất để đảm bảo phản ứng thủy phân xảy ra.
(c) Ở bước 2, có thể thay việc đun sôi nhẹ bằng đun cách thủy ( ngâm trong nước nóng).
(d) Ở bước 3, thêm dung dịch NaCl bão hòa để tách muối của axit béo ra khỏi hỗn hợp.
(e) Ở bước 3, có thể thay dung dịch NaCl bão hòa bằng dung dịch CaCl bão hòa.
(f) Sau bước 3, thấy có lớp chất rắn màu trắng nổi lên là glixerol.
Số phát biểu đúng là
Bước 1: Cho vào cốc thủy tinh chịu nhiệt khoảng 5 gam mỡ lợn và 10 ml dung dịch NaOH 40\%.
Bước 2: Đun sôi nhẹ hỗn hợp, liên tục khuấy đều bằng đũa thủy tinh khoảng 30 phút và thỉnh thoảng thêm nước cất để giữ cho thể tích hỗn hợp không đổi. Để nguội hỗn hợp.
Bước 3: Rót vào hỗn hợp 15-20 ml dung dịch NaCl bão hòa, nóng, khuấy nhẹ, rồi để yên.
Cho các phát biểu sau:
(a) Ở bước 1, nếu thay mỡ lợn bằng dầu dừa thì hiện tượng sau bước 3 vẫn xảy ra tương tự.
(b) Ở bước 2, việc thêm nước cất để đảm bảo phản ứng thủy phân xảy ra.
(c) Ở bước 2, có thể thay việc đun sôi nhẹ bằng đun cách thủy ( ngâm trong nước nóng).
(d) Ở bước 3, thêm dung dịch NaCl bão hòa để tách muối của axit béo ra khỏi hỗn hợp.
(e) Ở bước 3, có thể thay dung dịch NaCl bão hòa bằng dung dịch CaCl bão hòa.
(f) Sau bước 3, thấy có lớp chất rắn màu trắng nổi lên là glixerol.
Số phát biểu đúng là
Chọn một phương án bên dưới để kiểm tra đáp án ngay:
Đáp án chính thức: C
Hướng dẫn giải chi tiết
(AI giải đề cho tôi)
Thí nghiệm xà phòng hóa mỡ lợn (triglixerit) bằng NaOH: (RCOO)3C3H5 + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5(OH)3.
(a) Đúng. Dầu dừa cũng là triglixerit (chứa nhiều este của axit béo và glixerol), thủy phân với NaOH vẫn tạo muối axit béo (xà phòng) và glixerol, nên hiện tượng muối hóa - tách lớp sau bước 3 vẫn xảy ra tương tự.
(b) Đúng. Trong quá trình đun, nước bay hơi; nếu không thêm nước, hỗn hợp khô cạn, NaOH đặc kết tinh, khối mỡ không còn tiếp xúc đủ với dung dịch NaOH nên phản ứng thủy phân (xà phòng hóa) bị dừng. Thêm nước cất giữ thể tích chính là để duy trì môi trường phản ứng, đảm bảo thủy phân xảy ra hoàn toàn.
(c) Đúng. Xà phòng hóa chỉ cần đun nóng nhẹ trong thời gian dài; đun cách thủy (ngâm cốc trong nồi nước nóng) vẫn duy trì nhiệt độ cần thiết, an toàn hơn và không làm phân hủy chất, nên có thể thay thế.
(d) Đúng. Thêm NaCl bão hòa (muối hóa) làm giảm độ tan của muối axit béo (xà phòng) trong nước do hiệu ứng muối, khiến xà phòng kết tủa nổi lên trên, tách khỏi dung dịch glixerol - NaOH dư.
(e) Sai. CaCl₂ bão hòa sẽ phản ứng với muối natri của axit béo tạo xà phòng canxi (RCOO)2Ca kết tủa không tan, không dùng được để tách xà phòng như NaCl; thí nghiệm sẽ không cho kết quả tương tự.
(f) Sai. Lớp chất rắn màu trắng nổi lên sau bước 3 là muối natri của axit béo (xà phòng), còn glixerol tan trong lớp nước phía dưới, không phải chất rắn nổi lên.
Vậy có 4 phát biểu đúng (a, b, c, d) → đáp án C, khớp với đáp án nguồn (câu 40 → C).
Thí nghiệm xà phòng hóa mỡ lợn (triglixerit) bằng NaOH: (RCOO)3C3H5 + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5(OH)3.
(a) Đúng. Dầu dừa cũng là triglixerit (chứa nhiều este của axit béo và glixerol), thủy phân với NaOH vẫn tạo muối axit béo (xà phòng) và glixerol, nên hiện tượng muối hóa - tách lớp sau bước 3 vẫn xảy ra tương tự.
(b) Đúng. Trong quá trình đun, nước bay hơi; nếu không thêm nước, hỗn hợp khô cạn, NaOH đặc kết tinh, khối mỡ không còn tiếp xúc đủ với dung dịch NaOH nên phản ứng thủy phân (xà phòng hóa) bị dừng. Thêm nước cất giữ thể tích chính là để duy trì môi trường phản ứng, đảm bảo thủy phân xảy ra hoàn toàn.
(c) Đúng. Xà phòng hóa chỉ cần đun nóng nhẹ trong thời gian dài; đun cách thủy (ngâm cốc trong nồi nước nóng) vẫn duy trì nhiệt độ cần thiết, an toàn hơn và không làm phân hủy chất, nên có thể thay thế.
(d) Đúng. Thêm NaCl bão hòa (muối hóa) làm giảm độ tan của muối axit béo (xà phòng) trong nước do hiệu ứng muối, khiến xà phòng kết tủa nổi lên trên, tách khỏi dung dịch glixerol - NaOH dư.
(e) Sai. CaCl₂ bão hòa sẽ phản ứng với muối natri của axit béo tạo xà phòng canxi (RCOO)2Ca kết tủa không tan, không dùng được để tách xà phòng như NaCl; thí nghiệm sẽ không cho kết quả tương tự.
(f) Sai. Lớp chất rắn màu trắng nổi lên sau bước 3 là muối natri của axit béo (xà phòng), còn glixerol tan trong lớp nước phía dưới, không phải chất rắn nổi lên.
Vậy có 4 phát biểu đúng (a, b, c, d) → đáp án C, khớp với đáp án nguồn (câu 40 → C).
