Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Phân tích phả hệ (Sinh học Lớp 12)

- Cặp vợ chồng (8 – 9) bình thường sinh con gái 12 bị bệnh M → Gen quy định bệnh M là gen lặn nằm trên NST thường
- Cặp vợ chồng (8 – 9) bình thường sinh con trai 13 bị bệnh N → Gen quy định bệnh N là gen lặn nằm trên NST thường
QU: A – Bình thường ; a – bệnh M
B – Bình thường; b – bệnh N
- 2 gen quy định bệnh M, N cùng nằm trên 1 cặp NST và di truyền liên kết hoàn toàn
→ KG của số 5: Ab/Ab ; người số 6 : AB/ab hoặc Ab/aB
→ Người số 11 bình thường: Ab/aB hoặc AB/Ab
- Người số 1 bị cả 2 bệnh: ab/ab → người số 7 bị bệnh M có KG: aB/ab
8 bình thường có KG: AB/ab
→ KG của người số 2 : AB/aB
- Bố 3 bị bệnh M, mẹ 4 bị bệnh N sinh con trai số 9 bình thường có KG Ab/aB
→ KG của người số 3 bị bệnh M: aB/ab
→ KG của người số 10 bị bệnh N: Ab/ab
- Cặp vợ chồng (8 – 9) bình thường sinh con gái 12 bị bệnh M → KG của người số 12 aB/ab
→ KG của người số 13: Ab/ab

(AI giải đề cho tôi)
Hai bệnh: bạch tạng do gen lặn trên NST thường (aa), máu khó đông do gen lặn trên X (X^h) ở vùng không tương đồng. Xác định kiểu gen: 1×2 sinh con gái 8 bị bạch tạng (aa) nên 2 là Aa; 8 nhận X^h từ mẹ (vì bố 2 là X^H Y) nên 1 là aa, X^H X^h; 8 sinh con trai 12 bị máu khó đông nên 8 là X^H X^h; 7 là X^H Y; 4 là aa, X^H Y; 3 là X^H X^h (đề cho); 9 bình thường nhưng bố 4 cho alen a nên 9 là Aa; 5, 6 sinh con gái 11 bị bạch tạng nên đều là Aa; 12 nhận a từ mẹ 8 mà bình thường nên 12 là Aa, X^h Y. I. Đúng: 6 người xác định được chính xác kiểu gen (cả 2 gen): 1 (aa X^H X^h), 2 (Aa X^H Y), 4 (aa X^H Y), 6 (Aa X^H Y), 8 (aa X^H X^h), 12 (Aa X^h Y). II. Đúng: về bạch tạng, những người bắt buộc mang gen: 1, 4, 8, 11 (aa), 2, 5, 6, 9, 12, 13 (Aa chắc chắn); những người có thể mang gen: 3, 7, 10, 14, 15 → tối đa 15 người mang gen bạch tạng. III. 13 là Aa chắc chắn; 13 nhận X từ mẹ 8 (X^H X^h) nên P(13 là X^H X^h) = 1/2. Với 14: P(10 là Aa) = 2/3, P(10 là AA) = 1/3; P(14 là Aa và bình thường) = 2/3·1/2 + 1/3·1/2 = 1/2; P(14 bình thường) = 1 − 2/3·1/4 = 5/6 → P(14 là Aa | bình thường) = (1/2)/(5/6) = 3/5. Xác suất sinh con gái đầu lòng không mắc cả hai bệnh = P(con gái) × P(không bạch tạng) = 1/2 × (1 − 3/5·1/4) = 1/2 × 17/20 = 17/40 = 42,5%. (Con gái không thể mắc máu khó đông vì bố 14 là X^H Y.) Đúng. IV. Xác suất sinh con trai mắc một trong hai bệnh = P(con trai) × P(máu khó đông) + P(con trai) × P(bạch tạng) − 2 × P(con trai mắc cả hai) = 1/2·1/4 + 1/2·(3/5·1/4) − 2·(1/2·1/2·3/5·1/4) = 1/8 + 3/40 − 3/40·... tính lại: = 1/2·(1/4 + 3/20 − 2·3/40) = 1/2·(10/40 + 6/40 − 6/40) = 1/2·10/40 = 13/80 = 16,25%. Đúng. Cả 4 phát biểu đúng → đáp án A, khớp với đáp án nguồn.

Xét người số 10:
+ Người số 7 bị bệnh N, người số 4, 2 đều có kiểu gen $X^N{X}^n$,
+ Người số 5 có kiểu gen: $X^N{X}^N$ : $X^N{X}^n$
+ Người số 10 có kiểu gen 3 $X^N{X}^N$ : 1 $X^N{X}^n$
+ Người số 9 bị bệnh M (mm) → bố mẹ đều mang gen lặn → người số 10 có kiểu gen : 1MM : 2Mm
→ Kiểu gen người số 10 là: (1MM: 2Mm)(3$X^N{X}^N$ : 1$X^N{X}^n$)
Xét người số 11:
+ Bố mẹ mang gen lặn do em gái bị bệnh M → kiểu gen người số 11 là: 1MM : 2Mm
+ Không bị bệnh N nên kiểu gen là: $X^{N}Y$
→ Kiểu gen người số 11 là: (1MM: 2Mm) $X^{N}Y$
Ta có 10×11:
P: (1MM : 2Mm)(3 $X^N{X}^N$ : 1 $X^N{X}^n$) × (1MM : 2Mm) $X^{N}Y$
G: (2M:1m)(7$X^N$ : 1 $X^n$) × (2M:1m)(1$X^N$ : 1Y)
Xác xuất sinh con trai đầu lòng không bị bệnh M và bị bệnh N là: $\left(1-\frac{1}{3}m\times \frac{1}{3}m\right)\times \left(\frac{1}{8}{X}^n\times \frac{1}{2}Y\right)=\frac{1}{18}$
Chọn C.

Xét bệnh P: Bố mẹ bình thường sinh con bị bệnh → Bệnh do gen lặn. A– không bị bệnh P; a– không bị bệnh P. Xét bệnh Q: Bố bị bệnh sinh con gái bình thường → bệnh do gen lặn. B– không bị bệnh Q; b– bị bệnh Q.

I đúng. Vậy có thể xác định kiểu gen của 3 người: 2, 7, 9. II đúng, người 3: A–X^BX^-; người 8: A–X^BX^b, hai người này có thể có kiểu gen giống nhau. III đúng. Xét bên người 10: Người (6) có bố mẹ dị hợp: Aa × Aa → người (6): 1AA:2Aa. Người (7) không mang alen gây bệnh: AA. (6) – (7): (1AA:2Aa) × AA → (2A:1a) × A → Người 10: (2AA:1Aa)X^BY. Người 11 có bố bị bệnh P nên có kiểu gen Aa. Người (8) có kiểu gen X^BX^b × người 9: X^BY → Người 11: X^BX^B:X^BX^b. Cặp vợ chồng 10 – 11: (2AA:1Aa)X^BY × Aa(X^BX^B:X^BX^b) → (5A:1a)(X^B:Y) × (1A:1a)(3X^B:1X^b). Xác suất sinh con đầu lòng là con trai và chỉ bị bệnh P là: $\frac{1}{6}a\times \frac{1}{2}a\times \frac{1}{2}Y\times \frac{3}{4}{X}^B=\frac{1}{32}$ → III đúng. IV đúng, xác suất sinh con đầu lòng không mang alen gây bệnh P và Q là: $\frac{5}{6}A\times \frac{1}{2}A\times \frac{3}{4}{X}^B\times 1=\frac{5}{16}$.

Đáp án D. Tất cả người nam đều xác định được kiểu gen: 2, 4, 5, 8, 10, 11, 13, 15 (8 người). Người nữ xác định được kiểu gen của: (7): $X^{MN}{X}^{mN}$ (vì nhận $X^{MN}$ của bố (2), và sinh con (12) bị bệnh M); (9): $X^{Mn}{X}^{mN}$ (vì nhận $X^{mN}$ của bố, sinh con (15) bị bệnh N nên phải mang $X^{Mn}$); (12): $X^{mN}{X}^{mN}$ (vì bị bệnh M mà cơ thể 7 có kiểu gen $X^{MN}{X}^{mN}$ nên chỉ có thể nhận thêm $X^{mN}$); (3): $X^{MN}{X}^{Mn}$ (vì sinh con 11 mang $X^{MN}$, sinh ra con (9) $X^{Mn}{X}^{mN}$). Xét các phát biểu: I đúng, có 12 người xác định được kiểu gen. II đúng. III sai, xét cặp (13) – (14): X${}^{MN}$Y × X${}^{MN}$(X${}^{Mn}$:X${}^{mN}$) vì người mẹ (9) cho 2 loại giao tử: 1X${}^{Mn}$ : 1X${}^{mN}$. Vậy xác suất sinh con trai chỉ bị bệnh M là: $\frac{1}{2}\times \frac{1}{2}Y\times \frac{1}{2}{X}^{mN}=\frac{1}{8}=12,5\%$. IV đúng, người (6) nhận X${}^{MN}$ của bố, người (1) chưa biết chính xác kiểu gen nên cũng có thể cho giao tử X${}^{MN}$.

Xét bệnh P: Người 1 và 2 không bị bệnh P để con trai (người 6) bị bệnh P chỉ mang allele P₂ → bệnh P do gene lặn quy định. Người số 2 là nam và có 2 allele của gene P → gene P nằm trên NST thường (Quy ước P₁: bình thường, P₂: bị bệnh).
Xét bệnh Q: Người 4 bị bệnh Q và chỉ có allele Q₂ → allele Q₂ quy định bệnh Q. Người 10 không bị bệnh và chỉ có allele Q₁ (không nhận Q₂ từ người 4) → gene Q nằm trên vùng không tương đồng của NST giới tính X. Người con gái số 8 và 11 không bị bệnh Q và mang allele gây bệnh nhận từ người 4 (bố) → bệnh Q do gene lặn quy định (Quy ước Q₁: bình thường, Q₂: bị bệnh).
a) đúng; b) đúng; c) đúng; d) sai.
a) Xét bệnh Q: Người 4 bị bệnh Q và chỉ có allele Q₂ → allele Q₂ quy định bệnh Q. Người 10 không bị bệnh và chỉ có allele Q₁ (không nhận Q₂ từ người 4) → gene Q nằm trên vùng không tương đồng của NST giới tính X. Người con gái số 8 và 11 không bị bệnh Q và mang allele gây bệnh nhận từ người 4 (bố) → bệnh Q do gene lặn quy định (Quy ước Q₁: bình thường, Q₂: bị bệnh).
b) Người 10 không bị bệnh và chỉ có allele Q₁ (không nhận Q₂ từ người 4) → gene Q nằm trên vùng không tương đồng của NST giới tính X; người con gái số 8 và 11 không bị bệnh Q và mang allele gây bệnh nhận từ người 4 (bố) → bệnh Q do gene lặn quy định.
c) Vì người số 10 bị bệnh P → KG của bố mẹ 3 và 4 là P₁P₂ x P₁P₂. Ta có: người 3 x người 4 : $P_1{P}_2{X}^{Q1}{X}^{Q1}$ x $P_1{P}_2{X}^{Q2}Y$. Sinh ra người số 11 không bị bệnh → KG người số 11 là (1/3 P₁P₁ : 2/3 P₁P₂)$X^{Q1}{X}^{Q2}$ → tỉ lệ giao tử không mang allele gây bệnh ở người số 11 là 2/3 x ½ = 1/3.
d) Cặp vợ chồng 7-8: Xét bệnh P: Người số 7 bình thường có bố mẹ bình thường và anh (em) trai là người số 6 bị bệnh P → người số 7 có KG (1/3 P₁P₁ : 2/3 P₁P₂). Xét KG của người số 8 tương tự người số 11 → 7 x 8: (1/3 P₁P₁ : 2/3 P₁P₂) x (1/3 P₁P₁ : 2/3 P₁P₂) = (2/3 P₁ : 1/3 P₂) x (2/3 P₁ : 1/3 P₂) sinh ra con không mang allele bị bệnh là 2/3 P₁ x 2/3 P₁ = 4/9. Xét bệnh Q: Người 7 có KG $X^{Q1}Y$, người số 8 có KG $X^{Q1}{X}^{Q2}$ sinh ra con trai không mang allele bị bệnh ($X^{Q1}Y$) là ½ x ½ = ¼. → Xác suất người số 7 và 8 sinh ra con trai không mang allele gây bệnh là 4/9 x ¼ = 1/9 ≠ 0,1.

Chọn đáp án D. Kiểu gen về nhóm máu: (3), (11) máu O nên có kiểu gen là I^O I^O → (1), (2) nhóm máu B sinh con máu O nên kiểu gen của (1) và (2) là: I^B I^O. (5) và (7) nhóm máu AB nên có kiểu gen là I^A I^B, mà (10) nhóm máu B (nhận giao tử I^B từ (7) nên (6) phải dị hợp về kiểu gen → (6) có kiểu gen là I^A I^O, (10) có kiểu gen là I^B I^O. Vậy những người xác định được kiểu gen về nhóm máu là: (1), (2), (3), (5), (6), (7), (10), (11). Kiểu gen về hình dạng tóc: (1) và (2) tóc xoăn sinh được con (3) tóc thẳng nên tóc xoăn là trội so với tóc thẳng. Qui ước M: tóc xoăn >> m: tóc thẳng. (3), (7), (11) tóc thẳng nên có kiểu gen là: mm → (1), (2), (9), (10) có kiểu gen là: Mm. Người số 5 mang gen qui định tóc thẳng nên có kiểu gen là: Mm. Vậy những người xác định được kiểu gen về hình dạng tóc là: (1),(2), (3), (5), (7), (9), (10), (11). Xét về cả hai tính trạng thì có 7 người đã xác định được kiểu gen là: (1), (2), (3), (5), (7), (10), (11) → I đúng. II đúng vì người số (6) và (9) có thể có kiểu gen khác nhau đúng vì 2 người này chưa biết chắc chắn kiểu gen nên có thể có kiểu gen khác nhau. Xét ý III: Nhóm máu: (1) x (2): I^B I^O x I^B I^O → 1I^B I^B : 2I^B I^O : 1I^O I^O → (4) có kiểu gen là $\left(\frac{1}{3}{I}^B{I}^B:\frac{2}{3}{I}^B{I}^O\right)$ hay $\left(\frac{2}{3}{I}^B:\frac{1}{3}{I}^O\right)$. (4) x (5): $\left(\frac{2}{3}{I}^B:\frac{1}{3}{I}^O\right)$ x $\left(\frac{1}{2}{I}^A:\frac{1}{2}{I}^B\right)$ → (8) có kiểu gen là: $\left(\frac{2}{6}{I}^B{I}^B:\frac{1}{6}{I}^B{I}^O\right)$ hay $\left(\frac{5}{6}{I}^B:\frac{1}{6}{I}^O\right)$. (6) x (7): $I^A{I}^O$ x $I^A{I}^B$ → (9) có kiểu gen là: $\left(\frac{1}{4}{I}^A{I}^A:\frac{1}{4}{I}^A{I}^O\right)$ hay $\left(\frac{3}{4}{I}^A:\frac{1}{4}{I}^O\right)$. (8) x (9): $\left(\frac{5}{6}{I}^B:\frac{1}{6}{I}^O\right)$ x $\left(\frac{3}{4}{I}^A:\frac{1}{4}{I}^O\right)$ → xác suất sinh con nhóm máu AB của 8,9 là: 5/6.3/4 = 5/8. Hình dạng tóc: (1) x (2): Mm x Mm → 1MM : 2Mm : 1mm → (4) có kiểu gen (1/3MM : 2/3Mm) hay (2/3M : l/3m). (4) x (5): (2/3M : l/3m) x (1/2M : l/2m) → (8) có kiểu gen là: (2/6MM : 3/6Mm) hay (7/10M : 3/10 m). (8) x (9): (7/10M : 3/10m) x (1/2M : l/2m) → xác suất sinh con tóc xoăn (M-) = 17/20. Xác suất sinh con có nhóm máu AB và tóc xoăn của cặp 8 - 9 là: 5/8.17/20 = 17/32 → III đúng. Xét IV: Nhóm máu: (10) x (11): $I^B{I}^O$ x $I^O{I}^O$ → $\frac{1}{2}{I}^B{I}^O:\frac{1}{2}{I}^O{I}^O$. Hình dạng tóc: (10) x (11): Mm x mm → 1/2Mm : 1/2mm. Xác suất sinh con có nhóm máu O và tóc thẳng của cặp 10 - 11 là: 1/2.1/2 = 1/4 → IV đúng. Vậy cả 4 phát biểu đưa ra là đúng.

Đáp án A. Cặp vợ chồng (6), (7) đều bị bệnh mà đã bị sảy thai 1 lần → mỗi người mang đồng hợp lặn 1 cặp gen nên người (10) phải có kiểu gen AaBb, cặp vợ chồng (6), (7) có kiểu gen Aabb × aaBb. Cặp vợ chồng (4), (5) cũng có 1 lần sảy thai nên 2 người này phải có kiểu gen AaBb × AaBb → người (9) có kiểu gen: (1AA:2Aa)bb hoặc aa(1BB:2Bb), giả sử người (9) có kiểu gen (1AA:2Aa)bb. Cặp vợ chồng (9), (10): (1AA:2Aa)bb × AaBb ↔ (2A:1a)b × (1A:1a)(1B:1b) → XS sinh con bình thường là 5/6 × 1/2 = 5/12 → I đúng.
II. Có thể xác định được kiểu gen của người (10), cặp vợ chồng (4), (5), (2) AaBb. Người số (2) xác định được kiểu gen là vì vợ chồng người này có 1 lần sảy thai → II đúng.
III. Sai, nếu người này có kiểu gen đồng hợp (AAbb hoặc aaBB) thì sẽ không có lần sảy thai nào.
IV. Sai, họ vẫn có thể sinh con bình thường.

Đáp án B

+ P bình thường sinh con bệnh, bố bình thường sinh con gái mắc bệnh → Gen qui định tính trạng là gen lặn nằm trên NST thường → Ý I đúng

+ Qui ước: A: bình thường, a: bệnh

+ 5, 6, 12, 14, 16 có kiểu gen aa

+ 3, 4, 1, 2, 8, 9 có kiểu gen Aa

+ Có ít nhất 11 người trong phả hệ biết chắc chắn kiểu gen → Ý II đúng

+ Số người có kiểu gen đồng hợp:

5, 6, 12, 14, 16 có kiểu gen aa

7, 10, 11, 13, 15 có kiểu gen AA hoặc Aa

→ Có tối đa 10 người trong phả hệ trên có kiểu gen đồng hợp

+ 15 có kiểu gen 1/3 AA: 2/3 Aa

+ 16 có kiểu gen aa

con mắc bệnh → 15 có kiểu gen 2/3 Aa → phép lai: Aa × aa → 1/2 Aa: 1/2 aa

Xác suất sinh trai hoặc gái trong mỗi lần sinh = 1/2

→ Xác suất để cặp vợ chồng (15) và (16) sinh ra một trai, một gái, trong đó một đứa mắc bệnh, 1 đứa không mắc bệnh là: $2/3\times 1/2\times 1/2\times 1/2\times 1/2\times 2\times 2=1/6$ → Ý IV sai