Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Dịch mã và mã di truyền (Sinh học Lớp 12)

mARN là khuôn cho quá trình dịch mã (SGK Sinh 12 trang 11).

Đây là hình mô tả một phân tử mRNA được nhiều ribosome cùng dịch mã. a) Đúng — mô hình polysome. b) Sai — ribosome di chuyển từ $5^{\prime }$ đến $3^{\prime }$, đầu (1) là đầu $5^{\prime }$. c) Sai — ribosome tiếp xúc với mRNA đầu tiên là ribosome đã đi xa nhất về phía đầu $3^{\prime }$, không phải ribosome (II). d) Đúng — các ribosome cùng loại nên di chuyển cùng tốc độ.
a) Một mRNA cùng lúc có nhiều ribosome bám vào để tổng hợp protein gọi là dịch mã theo polysome hay polyribosome.
b) Ribosome luôn di chuyển trên mRNA theo chiều từ $5^{\prime }$ đến $3^{\prime }$ (phương án sai trong đề là từ $3^{\prime }$ đến $5^{\prime }$). Do đó đầu (1) trong hình không phải đầu $3^{\prime }$, mà là đầu $5^{\prime }$.
c) Ribosome tiếp xúc với mRNA đầu tiên là ribosome đã đi xa nhất về phía đầu $3^{\prime }$ của mRNA, chứ không phải ribosome (II). Nói cách khác, ribosome nào ở vị trí "đi trước" hơn trên mRNA thì đã bám vào sớm hơn.
d) Các phân tử (II), (III), (IV), (V) đều là các ribosome cùng loại nên có cấu tạo giống nhau, khối lượng và diện tích gần như nhau. Vì vậy khi điện di, chúng di chuyển cùng tốc độ.

Đáp án A. Trong quá trình dịch mã, phân tử tARN có anticôdon 3'XUG5' sẽ vận chuyển axit amin được mã hóa bởi triplet 3'XTG5' trên mạch khuôn.

Đáp án D. Axit amin là nguyên liệu để tổng hợp nên phân tử prôtein.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: I. Đúng — mạch chậm (mạch bị trì hoãn) được tổng hợp gián đoạn theo hướng ngược với chiều tháo xoắn của ADN trong quá trình nhân đôi. II. Đúng — khi kết thúc dịch mã (gặp bộ ba kết thúc), riboxom tách rời khỏi mARN. III. Sai — một operon (ví dụ operon Lac) chỉ gồm vùng khởi động P, vùng vận hành O và nhóm gen cấu trúc; gen điều hòa nằm ngoài operon, không phải một thành phần của operon. IV. Đúng — trong 64 bộ ba, có 3 bộ ba kết thúc, nên 64 − 3 = 61 bộ ba trực tiếp mã hóa axit amin. Vậy chỉ có 1 phát biểu không đúng (III), khớp đáp án C.

(AI giải đề cho tôi)
Tính thoái hoá của mã di truyền nghĩa là nhiều bộ ba khác nhau (mã đồng nghĩa) cùng mã hoá cho một loại axit amin, ví dụ GGU, GGC, GGA, GGG đều mã hoá cho glycine. Điều này giúp giảm tác hại của đột biến điểm. Đáp án nguồn (4B) khớp với kết quả giải độc lập.

(AI giải đề cho tôi)
Quá trình dịch mã diễn ra trên ribosome, sử dụng mRNA làm khuôn và tRNA vận chuyển axit amin. DNA không tham gia trực tiếp vào dịch mã (DNA chỉ là khuôn cho phiên mã). Vậy thành phần không tham gia trực tiếp là DNA, khớp với đáp án nguồn C.

(AI giải đề cho tôi)
Bộ ba kết thúc (codon kết thúc) là UAA, UAG, UGA. Trong các đáp án, chỉ có 5'-UAA-3' là bộ ba kết thúc. AUG là codon khởi đầu, ACG mã hóa threonine, GGA mã hóa glycine. Đáp án A khớp với đáp án nguồn (Câu 10 = A).

(AI giải đề cho tôi)
Nhiều codon khác nhau (UUA, UUG, CUU, CUC, CUA, CUG) cùng mã hóa một amino acid (leucine), đây là biểu hiện của tính thoái hóa (một amino acid được mã hóa bởi nhiều bộ ba). Tính đặc hiệu là mỗi codon chỉ mã hóa một amino acid; tính phổ biến là mã di truyền giống nhau ở mọi sinh vật; tính liên tục là các codon đọc liền không chồng lấn. Đáp án D, khớp với đáp án nguồn (câu 6 = D).

(AI giải đề cho tôi)
Trong quá trình dịch mã, nhiều ribôxôm có thể bám vào cùng một phân tử mARN và cùng dịch mã tạo ra nhiều chuỗi pôlipeptit giống nhau. Hiện tượng này gọi là pôliribôxôm (pôliribôxôm). Các đáp án khác không đúng: ADN là vật chất di truyền, nucleôxôm là đơn vị cấu trúc của nhiễm sắc thể, prôtein là sản phẩm của quá trình dịch mã. Đáp án khớp với nguồn: C.

(AI giải đề cho tôi)
Trong quá trình dịch mã, tRNA có bộ ba đối mã (anticodon) bắt cặp bổ sung với bộ ba mã sao (codon) trên mRNA, đồng thời mang axit amin tương ứng đến riboxom. Nhờ đó, tRNA 'phiên dịch' từ mã di truyền (ngôn ngữ nucleotit) thành trình tự axit amin (ngôn ngữ protein). DNA là vật chất di truyền, mRNA mang thông tin mã hóa từ nhân ra tế bào chất, rRNA là thành phần cấu tạo riboxom — không phân tử nào đóng vai trò 'người phiên dịch'. Đáp án trùng với đáp án nguồn: A.

(AI giải đề cho tôi)
Tất cả các loại sinh vật đều dùng chung một bộ mã di truyền (trừ một vài ngoại lệ như một số codon ở ti thể) — đây là biểu hiện của tính phổ biến của mã di truyền. Tính bộ ba, tính thoái hóa, tính đặc hiệu là các đặc điểm khác không liên quan đến việc dùng chung mã giữa các loài. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 8: B).

mARN làm khuôn cho quá trình dịch mã tổng hợp chuỗi polipeptit.

(AI giải đề cho tôi)
Mã di truyền có tính phổ biến nghĩa là mọi loài sinh vật đều sử dụng chung một bộ mã di truyền (từ vi khuẩn đến người), chỉ trừ một vài ngoại lệ (ví dụ: một số codon ở ti thể, lục lạp hoặc ở một số loài nguyên sinh vật). Do đó đáp án đúng là D. Phương án B mô tả tính thoái hóa (mã bộ ba), phương án C mô tả tính đặc hiệu, còn phương án A sai vì chỉ có một bộ mã di truyền chung chứ không phải nhiều bộ. Kết quả này trùng khớp với đáp án nguồn (Câu 4: D).

(AI giải đề cho tôi)
Mã bộ ba được đọc trên mạch gốc (mạch mã gốc) của gen, mỗi vị trí của bộ ba có thể là một trong 3 loại nucleôtit $A,T,G$. Số loại mã bộ ba tối đa có thể hình thành là $3^3=27$ loại. Vậy đáp án đúng là D, trùng với đáp án nguồn (Câu 103: D).

Câu 82: A.

Chọn đáp án B. Côdon không mã hóa axit amin là côdon kết thúc: 5’-UAA-3’.

(AI giải đề cho tôi)
Mã di truyền có tính đặc hiệu: mỗi bộ ba chỉ mã hóa cho một loại axit amin duy nhất (B đúng), có tính thoái hóa: nhiều bộ ba khác nhau cùng mã hóa một axit amin (C đúng), và được đọc liên tục từ mã khởi đầu theo từng bộ ba 3 nucleôtit không gối nhau (D đúng). Ngược lại, một bộ ba không thể quy định nhiều loại axit amin cùng lúc, nên A là đặc điểm KHÔNG có của mã di truyền. Khớp với đáp án nguồn: A.

Dịch mã tổng hợp protein.

Có 3 nucleotide → có tối đa $3^3=27$ codon
→ Tối đa số loại codon có thể mã hoá amino acid = 27

Đáp án: 27