Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Di truyền ngoài nhân theo dòng mẹ (Sinh học Lớp 12)

Đáp án B

(AI giải đề cho tôi)
Câu 89 (đề Quảng Nam 2023, KHTN – Sinh học) hỏi về đặc điểm di truyền của gen nằm ngoài nhân (gen trong lục lạp, ti thể – di truyền qua tế bào chất). Xét từng phương án: A sai vì gen ngoài nhân tồn tại trong tế bào chất, không tạo thành từng cặp alen như gen trên nhiễm sắc thể thường. B sai vì trong phân bào, các gen ngoài nhân phân chia về các tế bào con một cách KHÔNG đồng đều (không có cơ chế phân chia đều như NST). D sai vì tính trạng do gen ngoài nhân quy định thường biểu hiện như nhau ở cả hai giới (không liên quan giới tính). C đúng: do gen ngoài nhân nằm trong tế bào chất của trứng (gần như không nằm trong tinh trùng), nên con lai nhận gen ngoài nhân chủ yếu từ mẹ, kiểu hình do các gen này quy định giống mẹ (di truyền qua tế bào chất theo dòng mẹ). Kết quả khớp với đáp án được tô đỏ trong đề gốc: C.

(AI giải đề cho tôi)
Trong thí nghiệm của Correns trên cây hoa phân (Mirabilis jalapa), gene ngoài nhân nằm trong lục lạp di truyền qua tế bào chất của tế bào trứng. Trong giảm phân, lục lạp được phân chia KHÔNG đồng đều (phân chia bất định, ngẫu nhiên) về các tế bào trứng, nên tế bào trứng có thể chứa lục lạp mang gene không đột biến, gene đột biến hoặc cả hai loại — điều này giải thích tại sao cây lá đốm cho hợp tử cho ra cây lá xanh, lá đốm hoặc lá trắng với tỉ lệ không xác định. Do đó nhận định A là không đúng. Nhận định B đúng: gene lục lạp ở tế bào chất hợp tử chủ yếu nhận từ tế bào trứng (hạt phấn hầu như không góp tế bào chất). Nhận định C đúng: lá đốm/trắng do đột biến gene quy định tổng hợp diệp lục trong lục lạp. Nhận định D đúng như phân tích trên.

Đáp án B

- Dựa vào kết quả của 2 phép lai (lai thuần và lai nghịch), ta thấy đời con luôn có kiểu hình giống với kiểu hình của mẹ. –> Tính trạng di truyền theo dòng mẹ, gen nằm trong tế bào chất quy định.

- Vì tính trạng di truyền theo dòng mẹ, cho nên khi lấy cây F1 của phép lai thuần tự thụ phấn thì ở F2 sẽ có 100% lá xanh.

Đột biến điểm ở gần gen nằm trong ti thể gây nên chứng động kinh ở người → Đây là gen ngoài nhân nên sẽ có hiện tượng di truyền theo dòng mẹ. Nếu mẹ bình thường thì tất cả con sinh ra đều bình thường, nếu mẹ bị bệnh thì tất cả con sinh ra đều bị bệnh.

Gen nằm trong ti thể và lạp thể là gen ngoài nhân.
Ở thú thì gen trong ti thể sẽ di truyền ngoài nhân.
Chọn D.

Nếu kết quả của phép lai thuận và nghịch khác nhau, con lai luôn có kiểu hình giống mẹ (di truyền theo dòng mẹ) thì gen quy định tính trạng này nằm ở tế bào chất. Chọn D.

(AI giải đề cho tôi)
Màu lá ở Mirabilis jalapa do gen nằm trong tế bào chất, di truyền theo mẹ (chỉ qua noãn, không qua hạt phấn). Phép lai: hạt phấn cây lá đốm (cây bố) × cây lá xanh (cây mẹ) → F₁ nhận tế bào chất từ mẹ lá xanh nên 100% cây lá xanh. Khi F₁ tự thụ, kiểu hình con vẫn do tế bào chất của cây mẹ F₁ (lá xanh) quyết định, nên F₂ cũng 100% cây lá xanh. Di truyền qua tế bào chất không phân li theo tỉ lệ Mendel nên các đáp án C, D (tỉ lệ 3:1) sai. Kết quả trùng với đáp án nguồn (câu 21 = B).

(AI giải đề cho tôi)
Ở cây hoa phân (Mirabilis jalapa), gene quy định màu lá nằm trong lục lạp (tế bào chất), nên tính trạng màu lá di truyền theo mẹ (di truyền qua tế bào chất). Hạt phấn (tế bào đực) hầu như không mang tế bào chất, con nhận tế bào chất gần như toàn bộ từ cây mẹ. Ở đây cây mẹ (nhận phấn) là cây lá xanh, do đó toàn bộ đời con đều là cây lá xanh, bất kể cây cha là cây lá khảm. Vậy đời con: 100% cây lá xanh. Khớp với đáp án nguồn (Câu 16 = A).

(AI giải đề cho tôi)
Bệnh do đột biến gen trong ti thể nên di truyền theo dòng mẹ (di truyền qua tế bào chất): chỉ con của mẹ bị bệnh mới mang đột biến, bố bị bệnh không truyền cho con. A sai vì bệnh gặp ở cả nam lẫn nữ; B, C sai vì bố bị bệnh không truyền gen ti thể cho con. Nếu mẹ bị bệnh (đồng nhất đột biến) và bố không bị thì tất cả các con đều có thể bị bệnh → D đúng, khớp đáp án nguồn (Câu 106: D).

(AI giải đề cho tôi)
Ở cây hoa phân (Mirabilis jalapa), tính trạng màu lá do gen nằm trong lục lạp, di truyền qua tế bào chất theo kiểu di truyền mẹ (thuận nghịch cho kết quả khác nhau, F1 giống mẹ). Do đó phép lai thuận (mẹ lá đốm × cha lá xanh) cho F1 100% lá đốm, còn phép lai nghịch (mẹ lá xanh × cha lá đốm) cho F1 100% lá xanh. Điều này khớp với đáp án A và với bảng đáp án của đề (Câu 92: A). Các phương án B, C, D sai vì màu lá đỏ, tím, vàng không phải kiểu hình di truyền ngoài nhân ở Mirabilis jalapa và không phản ánh tính F1 giống mẹ.

Chọn đáp án D. Kết quả lại thuận-nghịch khác nhau và con luôn có kiểu hình giống mẹ thì gen qui định tính trạng đó nằm ngoài nhân di truyền theo dòng mẹ.

(AI giải đề cho tôi)
Kết quả lai thuận và lai nghịch cho F1 khác nhau và luôn giống mẹ → tính trạng màu lá (xanh lục/lục nhạt) ở đại mạch do gen nằm trong tế bào chất (di truyền qua tế bào chất, chỉ truyền theo dòng mẹ). Cây F1 của phép lai nghịch nhận tế bào chất từ mẹ lục nhạt nên mang kiểu hình lục nhạt. Khi tự thụ phấn, tế bào chất vẫn truyền đều từ cây mẹ cho toàn bộ con cháu, không phân ly theo kiểu Mendel, nên F2 vẫn 100% lục nhạt. Đáp án D, trùng với đáp án tô đỏ trong bản gốc.

(AI giải đề cho tôi)
Lai thuận và lai nghịch (lai phối hợp với đảo ngược giới tính bố mẹ) cho kết quả khác nhau ở đời con chứng tỏ tính trạng di truyền qua tế bào chất (lạp thể, ti thể), vì tế bào chất gần như chỉ truyền từ mẹ. Các hiện tượng như tương tác gen, trội lặn, phân ly độc lập đều do gen nhân trên nhiễm sắc thể, kết quả lai thuận và nghịch giống nhau. Do đó đáp án là A (Qua tế bào chất), khớp với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi) Kết quả lai thuận nghịch khác nhau và con luôn giống mẹ là đặc trưng của di truyền ngoài nhân (di truyền qua tế bào chất, chỉ theo dòng mẹ). Gen nằm trên NST X cho kết quả thuận nghịch khác nhau nhưng con không luôn giống mẹ; gen trên NST Y hoặc NST thường cho kết quả thuận nghịch như nhau. Vậy đáp án A.

(AI giải đề cho tôi)
Thí nghiệm Correns trên cây bồn giò (Mirabilis jalapa) minh họa di truyền qua tế bào chất (gene ngoại nhân trong lục lạp). Xét từng nhận định: (A) Đúng - trong thụ tinh, hợp tử nhận tế bào chất gần như hoàn toàn từ tế bào trứng, nên gene trong lục lạp của hợp tử chủ yếu nhận từ tế bào trứng (hạt phấn chỉ cung cấp nhân). (B) Đúng - lá đốm hoặc trắng là do đột biến gene trong lục lạp quy định tổng hợp diệp lục; tế bào chỉ chứa lục lạp đột biến cho lá trắng, chứa cả hai loại cho lá đốm. (C) Đúng - do lục lạp phân bố không đồng đều, tế bào trứng có thể chứa lục lạp mang gene đột biến, gene không đột biến hoặc cả hai loại. (D) Sai - trong giảm phân, lục lạp được phân chia KHÔNG đồng đều về các tế bào trứng (phân ly ngẫu nhiên), đây chính là nguyên nhân tạo ra các kiểu lá xanh, đốm, trắng khác nhau ở cây con. Vậy nhận định không đúng là D, khớp với đáp án nguồn (câu 2 = D).

(AI giải đề cho tôi)
Gen quy định màu lá ở Mirabilis jalapa nằm trong tế bào chất, di truyền theo kiểu di truyền qua tế bào chất (mẹ truyền cho con). Hạt phấn (từ cây lá đốm) hầu như không góp tế bào chất vào hợp tử; hợp tử nhận tế bào chất chủ yếu từ cây mẹ (cây lá xanh). Do đó đời con 100% cây lá xanh, không phân li theo tỉ lệ Mendel. Đáp án A, trùng với đáp án nguồn (28 - A).

Tính trạng này do gene nằm ngoài nhân quy định nên di truyền theo dòng mẹ.

Nếu cho hạt phấn của cây lá đốm thụ phấn cho cây lá xanh → đời F₂ sẽ có kiểu hình 100% lá xanh.

Tính trạng này do gene nằm ngoài nhân quy định nên di truyền theo dòng mẹ.

Nếu cho hạt phấn của cây lá đốm thụ phấn cho cây lá xanh → đời F₂ sẽ có kiểu hình 100% lá xanh.

(AI giải đề cho tôi)
Gene nằm trong ti thể nên bệnh di truyền theo dòng mẹ (di truyền qua tế bào chất): con chỉ nhận ti thể từ mẹ. Do đó: mẹ mắc bệnh (tô đen) sẽ truyền đột biến cho tất cả các con, còn bố mắc bệnh thì không truyền cho con nào. Trong các sơ đồ, chỉ Hình 2 (bố bình thường, mẹ mắc bệnh, cả hai con đều mắc bệnh) phù hợp với kiểu di truyền qua dòng mẹ. Hình 1 và Hình 4 có bố mắc bệnh truyền bệnh cho con (sai), Hình 3 có mẹ mắc bệnh nhưng con bình thường (sai). Đáp án: C (Hình 2), trùng với đáp án nguồn.