Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Di truyền liên kết X (Sinh học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Ở gà (chim), con đực là giới đồng hợp XX, con cái là XY. Alen A (lông vằn) trội hoàn toàn so với alen a (lông không vằn). Gà trống lông không vằn phải mang hai alen lặn trên cả hai NST X, nên kiểu gen là $X^a{X}^a$. Các đáp án khác: $X^A{X}^a$ là gà trống lông vằn; $X^{a}Y$ và $X^{A}Y$ là kiểu gen của gà mái. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 89: B).

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phép lai (gen nằm trên X, trội hoàn toàn):
- A: ♀ X^A X^a × ♂ X^a Y → F1: 1 X^A X^a (đỏ cái) : 1 X^a X^a (trắng cái) : 1 X^A Y (đỏ đực) : 1 X^a Y (trắng đực) → tỷ lệ 1 đỏ : 1 trắng, ruồi trắng có cả cái lẫn đực → không thỏa.
- B: ♀ X^a X^a × ♂ X^A Y → F1: 1 X^A X^a (đỏ cái) : 1 X^a Y (trắng đực) → tỷ lệ 1 : 1 → không thỏa.
- C: ♀ X^A X^a × ♂ X^A Y → F1: 1 X^A X^A (đỏ cái) : 1 X^A X^a (đỏ cái) : 1 X^A Y (đỏ đực) : 1 X^a Y (trắng đực) → tỷ lệ 3 mắt đỏ : 1 mắt trắng, và ruồi mắt trắng (X^a Y) đều là ruồi đực → thỏa mãn.
- D: ♀ X^A X^A × ♂ X^a Y → F1: 1 X^A X^a (đỏ cái) : 1 X^A Y (đỏ đực) → 100% mắt đỏ → không thỏa.
Vậy phép lai đúng là C, khớp với đáp án nguồn (Câu 92: C).

(AI giải đề cho tôi)
Gen w nằm trên X, không có alen trên Y. Xét từng phép lai:
- A: ♀ $X^W{X}^w$ × ♂ $X^{W}Y$ → con: $1X^W{X}^W$ (cái đỏ) : $1X^W{X}^w$ (cái đỏ) : $1X^{W}Y$ (đực đỏ) : $1X^{w}Y$ (đực trắng) = 3 đỏ : 1 trắng, ruồi mắt trắng đều là đực. Đúng.
- B: ♀ $X^W{X}^W$ × ♂ $X^{w}Y$ → toàn bộ con mắt đỏ, không có mắt trắng.
- C: ♀ $X^W{X}^w$ × ♂ $X^{w}Y$ → 1 đỏ cái : 1 trắng cái : 1 đỏ đực : 1 trắng đực = 1:1, mắt trắng có cả cái lẫn đực.
- D: ♀ $X^w{X}^w$ × ♂ $X^{W}Y$ → cái đỏ $X^W{X}^w$, đực trắng $X^{w}Y$ = 1:1.
Vậy đáp án A.

(AI giải đề cho tôi)
Bệnh máu khó đông là bệnh lặn liên kết X (gen a gây bệnh, A bình thường). Người chồng (2) bị bệnh nên kiểu gen $X^{a}Y$. Con trai (3) bị bệnh nhận X^a từ mẹ nên mẹ (1) bình thường phải là người mang: $X^A{X}^a$. Con trai (3) $X^{a}Y$ lấy vợ (4) bình thường mà sinh con trai (5) bị bệnh $X^{a}Y$, thì X^a của (5) phải do mẹ (4) mang, nên (4) là $X^A{X}^a$. Vậy: (1) $X^A{X}^a$, (2) $X^{a}Y$, (3) $X^{a}Y$, (4) $X^A{X}^a$, (5) $X^{a}Y$, khớp đáp án D (khớp bảng đáp án: câu 117 = D).

(AI giải đề cho tôi)
Máu khó đông là bệnh lặn liên kết X. Con trai mắc bệnh có kiểu gen X^a Y, nhận X^a từ mẹ và Y từ cha. Vì cả hai bố mẹ đều máu đông bình thường nên mẹ phải dị hợp X^A X^a, cha là X^A Y. Đáp án A.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phép lai (gen trên X, trội A = mắt đỏ):
- A: ♀ X^A X^A × ♂ X^a Y → con cái toàn mắt đỏ (F1: X^A X^a, X^A Y), không cho tỉ lệ 3:1.
- B: ♀ X^a X^a × ♂ X^A Y → con cái toàn mắt đỏ, con trai toàn mắt trắng (1:1).
- C: ♀ X^A X^a × ♂ X^a Y → 1 X^A X^a (đỏ) : 1 X^a X^a (trắng) : 1 X^A Y (đỏ) : 1 X^a Y (trắng) = 1:1.
- D: ♀ X^A X^a × ♂ X^A Y → 1 X^A X^A : 1 X^A X^a : 1 X^A Y : 1 X^a Y = 3 mắt đỏ : 1 mắt trắng.
Vậy đáp án D, khớp với đáp án nguồn.

Phương pháp: Viết sơ đồ lai, xét cả tính trạng giới tính.
Cách giải: P: $X^M{X}^m\times X^{m}Y\to 1X^M{X}^m:1X^m{X}^m:1X^{M}Y:1X^{m}Y\to$ Có tối đa 4 kiểu hình (tính cả giới tính).
Chọn C

(AI giải đề cho tôi)
Cái $X^a{X}^a$ chỉ tạo giao tử $X^a$; cái $X^{a}Y$ tạo giao tử $X^a$ và $Y$ với tỉ lệ 1:1. Đời con: $1/2X^a{X}^a$ (cái) và $1/2X^{a}Y$ (đực). Vậy tỉ lệ kiểu gen $X^a{X}^a$ là $50\%$, trùng với đáp án nguồn D.

(AI giải đề cho tôi)
Bệnh mù màu do alen lặn X^m nằm trên nhiễm sắc thể X. Con trai có kiểu gen X^m Y, trong đó nhiễm sắc thể Y luôn do bố cung cấp còn nhiễm sắc thể X do mẹ cung cấp. Do đó con trai bị mù màu nhận X^m từ mẹ (mẹ bình thường nhưng là người mang dị hợp X^M X^m). Bố bị mù màu (X^m Y) chỉ truyền X^m cho con gái, không truyền cho con trai. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn: D.

(AI giải đề cho tôi)
Bệnh máu khó đông do gen lặn nằm trên X. Con gái máu khó đông phải có kiểu gen $X^m{X}^m$, nhận một $X^m$ từ mẹ và một $X^m$ từ cha, nên cha phải mắc bệnh ($X^{m}Y$) và mẹ phải dị hợp ($X^M{X}^m$). Con trai bình thường ($X^{M}Y$) nhận $X^M$ từ mẹ, phù hợp. Vậy kiểu gen vợ chồng là $X^M{X}^m$ x $X^{m}Y$, khớp đáp án C (đáp án nguồn cũng là C).

Bố mẹ bình thường, để sinh con gái mang gene bệnh thì mẹ hoặc bố phải mang gene bệnh. Tuy nhiên, trong trường hợp này, gene nằm trên X không allele tương ứng trên Y thì người mẹ sẽ là người mang gene bệnh.

→ $X^A{X}^a\times X^{A}Y$

(AI giải đề cho tôi)
Phép lai $X^A{X}^a\times X^{A}Y$: mẹ cho giao tử $X^A$, $X^a$; bố cho $X^A$, $Y$. Đời con: $X^A{X}^A$ (cái mắt đỏ), $X^A{X}^a$ (cái mắt đỏ), $X^{A}Y$ (đực mắt đỏ), $X^{a}Y$ (đực mắt trắng) → tỉ lệ 2 cái mắt đỏ : 1 đực mắt đỏ : 1 đực mắt trắng, đúng yêu cầu. Các phép lai khác: B cho 1 cái mắt đỏ : 1 cái mắt trắng : 1 đực mắt đỏ : 1 đực mắt trắng; C cho 1 cái mắt đỏ : 1 đực mắt trắng; D cho toàn bộ con mắt đỏ. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 102 = A).

(AI giải đề cho tôi)
Phép lai $X^A{X}^a\times X^{A}Y$ cho đời con: $1/4X^A{X}^A$ (cái mắt đỏ), $1/4X^A{X}^a$ (cái mắt đỏ), $1/4X^{A}Y$ (đực mắt đỏ), $1/4X^{a}Y$ (đực mắt trắng). Bố mẹ đều có kiểu hình mắt đỏ, nên đời con khác bố mẹ chỉ là những con mắt trắng $X^{a}Y$, chiếm $25\%$. Đáp án B, khớp với đáp án nguồn.

Gene nằm trên NST X, không có allele tương ứng trên NST Y. Muốn đời con có 4 loại kiểu gene, con cái phải nhận được 2 loại giao tử X từ mẹ và con đực phải nhận được 2 loại giao tử từ bố/mẹ tương ứng. Xét phép lai B: $X^B{X}^b\times X^{b}Y$. Giao tử của mẹ: $X^B$, $X^b$. Giao tử của bố: $X^b$, $Y$. Đời con có: $X^B{X}^b$, $X^b{X}^b$, $X^{B}Y$, $X^{b}Y$ — có 4 loại kiểu gene. Đáp án: B.

Bố mẹ bình thường, để sinh con gái mang gene bệnh thì mẹ hoặc bố phải mang gene bệnh. Tuy nhiên, trong trường hợp này, gene nằm trên X không allele tương ứng trên Y thì người mẹ sẽ là người mang gene bệnh.

→ $X^A{X}^a\times X^{A}Y$

(AI giải đề cho tôi)
Gen nằm trên X, không có alen trên Y. Cơ thể thuần chủng là cơ thể có cặp alen đồng hợp. Xét các kiểu gen: $X^A{X}^a$ là dị hợp (không thuần chủng); $X^{A}Y$ và $X^{a}Y$ là kiểu gen của cơ thể đực, chỉ có một alen trên X (thể khảm/đơn lẻ về gen này, không tạo thành cặp alen đồng hợp nên không gọi là thuần chủng). Chỉ $X^a{X}^a$ là cặp alen đồng hợp trên X của cơ thể cái, nên là cơ thể thuần chủng. Kết quả trùng với đáp án nguồn: A.

(AI giải đề cho tôi)
Phép lai P: $X^M{X}^m\times X^{m}Y$. Nữ: $X^M{X}^m$ (kiểu hình trội) và $X^m{X}^m$ (kiểu hình lặn) → 2 kiểu hình. Nam: $X^{M}Y$ (trội) và $X^{m}Y$ (lặn) → 2 kiểu hình. Tổng $F_1$ có tối đa 2 + 2 = 4 loại kiểu hình, khớp đáp án D của đề.