Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Cấu trúc di truyền tự phối và cận huyết (Sinh học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Phép lai tự thụ là phép lai giữa hai cá thể cùng kiểu gen, cùng giới tính khác nhau của một loài (tự giao phối). Trong các đáp án, chỉ có Aa x Aa là hai cá thể cùng kiểu gen dị hợp lai với nhau, tức là tự thụ. Các phép lai còn lại (AAaa x AAa, AA x Aa, Aa x aa) là lai giữa các cá thể khác kiểu gen, thuộc phép lai khác (lai phân tích hoặc lai giữa các thể khác nhau). Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 20: A).

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể P tự thụ: 0,4 Aabb : 0,5 AaBb : 0,1 aaBb.

Xét từng nhóm tự thụ:
- Aabb (0,4) cho: 1/4 AAbb; 1/2 Aabb; 1/4 aabb.
- AaBb (0,5) cho 9 kiểu gen với tỉ lệ 1:2:1:2:4:2:1:2:1 (AABB, AABb, AAbb, AaBB, AaBb, Aabb, aaBB, aaBb, aabb).
- aaBb (0,1) cho: 1/4 aaBB; 1/2 aaBb; 1/4 aabb.

Phát biểu 1: Các loại kiểu gen xuất hiện ở F1: AAbb, Aabb, aabb, AABB, AABb, AaBB, AaBb, aaBB, aaBb → gộp lại chỉ có 9 loại kiểu gen (aabb trùng nhau), không phải 10 → sai.

Phát biểu 2: Dị hợp 2 cặp gen chỉ từ cây AaBb: 0,5 × 4/16 = 0,125 = 12,5% ≠ 25% → sai.

Phát biểu 3: Dị hợp 1 cặp gen:
- Từ Aabb: 0,4 × 1/2 (Aabb) = 0,2
- Từ AaBb: (AABb + AaBB + Aabb + aaBb) = 8/16 = 0,5 → 0,5 × 0,5 = 0,25
- Từ aaBb: 0,1 × 1/2 (aaBb) = 0,05
Tổng = 0,2 + 0,25 + 0,05 = 0,5 = 50% → đúng.

Phát biểu 4: Tỉ lệ đồng hợp lặn (aabb) ở F1 = 0,4 × 1/4 + 0,5 × 1/16 + 0,1 × 1/4 = 0,1 + 0,03125 + 0,025 = 0,15625 = 15,625% ≠ 37,5% → sai. (Tỉ lệ đồng hợp cả 2 cặp gen cũng chỉ là 0,1 + 0,125 + 0,025 + 0,025 = 27,5%.)

Vậy chỉ có 1 phát biểu đúng (phát biểu 3) → đáp án C, khớp với đáp án nguồn.

Quần thể tự thụ phấn có cấu trúc di truyền: xAA : yAa : zaa sau n thế hệ tự thụ phấn có cấu trúc di truyền $$x+\frac{y(1-1/2^n)}{2}AA:\frac{y}{2^n}Aa:z+\frac{y(1-1/2^n)}{2}aa$$ Cách giải: Sau hai thế hệ tự thụ phấn cấu trúc di truyền của quần thể là $$0,2+\frac{0,6(1-1/2^2)}{2}AA:\frac{0,6}{2^2}Aa:0,2+\frac{0,6(1-1/2^2)}{2}aa\to 0,425AA+0,15Aa+0,425aa=1$$

(AI giải đề cho tôi)
Quần thể tự phối qua nhiều thế hệ: tỉ lệ dị hợp giảm dần (mỗi thế hệ còn 1/2), các đồng hợp tăng dần, quần thể phân hóa thành các dòng thuần với kiểu gen khác nhau; tần số alen không đổi nhưng đó không phải đặc điểm cấu trúc di truyền được nhấn mạnh ở đây. Đáp án B, khớp bảng đáp án (Câu 99 = B).

Đáp án theo bảng đáp án nguồn (trang 6): Câu 102 → B (Quần thể 3 và quần thể 4). Nguồn không cung cấp lời giải chi tiết. Lưu ý: theo lập luận sinh học thông thường, quần thể 2 (thụ phấn chéo tự do qua gió) mới có tính đa dạng di truyền cao nhất, còn tự thụ tinh (quần thể 3) và giao phối cận huyết (quần thể 4) làm giảm đa dạng di truyền; đáp án nguồn B mâu thuẫn với lập luận này nhưng được giữ nguyên theo nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Khi tự thụ phấn, tỉ lệ dị hợp tử Aa giảm một nửa sau mỗi thế hệ: sau n thế hệ, Aa = (0,8)·(1/2)^n. Sau 3 thế hệ: Aa = 0,8/8 = 0,1. Phần còn lại chia đều cho hai kiểu đồng hợp: AA = 0,2 + (0,8 − 0,1)/2 = 0,2 + 0,35 = 0,55; aa = 0 + 0,35 = 0,35. Vậy cấu trúc di truyền là 0,55AA : 0,1Aa : 0,35aa, khớp với đáp án C (khớp bảng đáp án trang 6: câu 104 = C).

(AI giải đề cho tôi)
Gọi tỉ lệ ở P: AABb = x, AaBb = y, aabb = z. Vì kiểu hình lặn về 2 tính trạng ở P chỉ là aabb nên z = 20% = 1/5, x + y = 0,8.

Sau 3 thế hệ tự thụ phấn:
- Từ aabb: 100% vẫn là aabb → đóng góp 0,2.
- Từ AABb: không tạo ra aabb.
- Từ AaBb: mỗi locus dị hợp còn lại (1/2)^3 = 1/8, nên aa chiếm (1/2)(1 − 1/8) = 7/16, do đó aabb chiếm (7/16)^2 = 49/256.

Theo đề: y·49/256 + 1/5 = 177/640 → y·49/256 = 177/640 − 128/640 = 49/640 → y = 256/640 = 0,4. Vậy x = 0,4. P: AABb = 40%, AaBb = 40%, aabb = 20%.

Xét các phát biểu:
I. SAI. Từ AABb cho 3 kiểu gen (AABB, AABb, AAbb); từ AaBb cho 9 kiểu gen (3×3); từ aabb cho aabb. Các kiểu gen từ AABb và aabb đều nằm trong 9 kiểu gen của AaBb, nên quần thể có 9 kiểu gen, không phải tối đa 8.
II. SAI. Tỉ lệ aabb tăng từ 20% ở P lên 177/640 ≈ 27,66% sau 3 thế hệ tự thụ, không giảm.
III. ĐÚNG. P có 40% cá thể AaBb, tức dị hợp về cả hai cặp gen.
IV. ĐÚNG. Tỉ lệ đồng hợp sau 3 thế hệ tự thụ: từ AABb (40%): 1 − (1/2)^3 = 7/8 → 0,4 × 7/8 = 0,35; từ AaBb (40%): (7/8)^2 = 49/64 → 0,4 × 49/64 = 0,30625; từ aabb (20%): 0,2. Tổng = 0,35 + 0,30625 + 0,2 = 0,85625 = 85,625%.

Vậy có 2 phát biểu đúng (III và IV) → đáp án B, khớp đáp án nguồn (Câu 118: B).

Chọn đáp án B. Giải thích: Ở quần thể tự thụ phấn, tỉ lệ các cá thể có kiểu gen đồng hợp ngày càng tăng, tỉ lệ các cá thể có kiểu gen dị hợp ngày càng giảm.

(AI giải đề cho tôi)
Khi tự phối, kiểu gen AA cho 100% AA; kiểu gen Aa cho 1/4 AA : 1/2 Aa : 1/4 aa. Tỉ lệ AA ở thế hệ sau: $0,6\times 1+0,4\times \frac{1}{4}=0,6+0,1=0,7$. Vậy đáp án là D (0,7AA), khớp với đáp án nguồn (Câu 100: D).

Xét cặp NST số mang cặp gen Aa và Bb: sau 1 thế hệ tự thụ $1\frac{AB}{AB}:2\frac{AB}{aB}:1\frac{aB}{aB}$. Như vậy sau n thế hệ tự thụ phân thành phần kiểu gen trong quần thể là: $\frac{(1-1/2^n)}{2}\frac{AB}{AB}:\frac{1}{2^n}\frac{AB}{aB}:\frac{(1-1/2^n)}{2}\frac{aB}{aB}$. Xét cặp NST số mang cặp gen Dd và Ee: sau 1 thế hệ tự thụ $\left(1\frac{De}{De}:2\frac{De}{de}:1\frac{de}{de}\right)$. Như vậy sau n thế hệ tự thụ phân thành phần kiểu gen trong quần thể là: $\frac{(1-1/2^n)}{2}\frac{De}{De}:\frac{1}{2^n}\frac{De}{de}:\frac{(1-1/2^n)}{2}\frac{de}{de}$. Kiểu gen $\frac{AB}{aB}\frac{De}{De}$ khi tự thụ phân cho các kiểu gen $\left(\frac{AB}{AB};\frac{AB}{aB};\frac{aB}{aB}\right)\frac{De}{De}$. Kiểu gen $\frac{AB}{ab}\frac{De}{de}$ khi tự thụ phân cho các kiểu gen $\left(\frac{AB}{AB};\frac{AB}{aB};\frac{aB}{aB}\right)\left(\frac{De}{De};\frac{De}{de};\frac{de}{de}\right)$.
(1) đúng, số kiểu gen tối đa là 9.
(2) sai, cá thể dị hợp 2 cặp gen có kiểu gen là $\frac{AB}{aB}\frac{De}{de}=0,8\times \frac{1}{2^2}\times \frac{1}{2^2}=0,05$.
(3) sai, ở $F_3$, cây đồng hợp tử lặn về 2 cặp gen là: $\frac{\text{aB De}}{\text{aB De}}+\frac{\text{AB de}}{\text{AB de}}+\frac{\text{aB De}}{\text{aB De}}=0,2\times \frac{1-1/2^3}{2}\times 1+0,8\times \left(\frac{1-1/2^3}{2}\times \frac{1-1/2^3}{2}+\frac{1-1/2^3}{2}\times \frac{1-1/2^3}{2}\right)=\frac{63}{160}$.
(4) đúng, trội về 3 tính trạng có: $\left(\frac{\text{AB}}{\text{AB}};\frac{\text{AB}}{\text{aB}}\right)\frac{\text{De}}{\text{De}}+\left(\frac{\text{AB}}{\text{AB}};\frac{\text{AB}}{\text{aB}}\right)\left(\frac{\text{De}}{\text{De}};\frac{\text{De}}{\text{de}}\right)=0,2\times \left(1-\frac{1-1/2^4}{2}\frac{\text{aB}}{\text{aB}}\right)\times 1\frac{\text{De}}{\text{De}}+0,8\times \left(1-\frac{1-1/2^4}{2}\frac{\text{aB}}{\text{aB}}\right)\left(1-\frac{1-1/2^4}{2}\frac{\text{de}}{\text{de}}\right)$. Tỷ lệ cây trội 3 tính trạng và đồng hợp tử là: $\frac{\text{AB De}}{\text{AB De}}+\frac{\text{AB De}}{\text{AB De}}=0,2\times \frac{\left(1-1/2^4\right)}{2}\frac{\text{AB}}{\text{AB}}\times 1\frac{\text{De}}{\text{De}}+0,8\times \frac{\left(1-1/2^4\right)}{2}\frac{\text{AB}}{\text{AB}}\times \frac{\left(1-1/2^4\right)}{2}\frac{\text{De}}{\text{De}}=\frac{69}{256}$. Vậy tỷ lệ cần tính là: 69/85.