Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Alcohol (Hóa học Lớp 11)
Tuyển tập 200 câu hỏi thuộc chuyên đề Alcohol (Dẫn xuất Halogen – Alcohol – Phenol – Hóa học Lớp 11) trích từ ngân hàng đề thi chính thức và đề thi thử các trường THPT trên toàn quốc. Chọn trực tiếp đáp án A, B, C, D bên dưới để kiểm tra kết quả và xem hướng dẫn giải chi tiết từng bước.
Dấu hiệu & kiến thức trọng tâm:ethanolpolyalcoholphản ứng Natách nướcoxi hóa alcohol
(AI giải đề cho tôi) Chỉ ancol đa chức có các nhóm -OH ở vị trí liền kề (vicinal) mới tạo phức xanh với Cu(OH)₂. Glycerol C3H5(OH)3 có 3 nhóm -OH kế tiếp nhau nên tạo phức màu xanh lam với Cu(OH)₂. Các ancol đơn chức (C₃H₇OH, CH₃OH) và HOCH₂CH₂CH₂OH (propan-1,3-diol, hai nhóm -OH không liền kề) không tạo phức này.
(AI giải đề cho tôi) Glixerol (đa chức, chứa các nhóm -OH liền kề) tác dụng với Cu(OH)2 ở thường tạo phức glycerat đồng tan có màu xanh lam, làm kết tủa Cu(OH)2 tan hoàn toàn khi glixerol dư. Phương trình: C3H5(OH)3 + Cu(OH)2 → phức glycerat đồng (dung dịch xanh lam). Vậy hiện tượng là kết tủa tan, tạo dung dịch màu xanh lam.
Cho các phát biểu sau : (1) Ở nhiệt độ thường, Cu(OH)2 tan được trong dung dịch glixerol. (2) Ở nhiệt độ thường, C2H4 phản ứng được với nước brom. (3) Đốt cháy hoàn toàn CH3COOCH3 thu được số mol CO2 bằng số mol H2O. (4) Glyxin (H2NCH2COOH) phản ứng được với dung dịch NaOH. (5) Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp các ankin thu được nCO2<nH2O. (6) Phân biệt etanol và phenol người ta dùng dung dịch brom. (7) Để khử mùi tanh của cá người ta dùng nước lọc. (8) Dipeptit có 2 liên kết peptit. Số phát biểu đúng là
Từ xa xưa con người đã biết lên men các loại ngũ cốc hoa quả để tạo ra các đồ uống có cồn (có chứa ethanol – một alcohol quen thuộc). Ngày nay, alcohol được sử dụng phổ biến trong nhiều lĩnh vực khác nhau như làm dung môi, nguyên liệu hoá học, nhiên liệu, xăng sinh học.
a)
Trong đời sống rượu ethylic (ethanol) được điều chế từ phản ứng lên men cơm gạo, cơm nếp, hoặc một số loại trái cây.
b)
Các alcohol thường có nhiệt độ sôi cao hơn so với hydrocarbon và dẫn xuất halogen có phân tử khối tương đương và dễ tan trong nước.
c)
Nhiều vụ ngộ độc do uống phải rượu pha chế từ cồn công nghiệp do có chứa methanol gây độc.
d)
Đun nóng isoamylic alcohol và acetic acid với xúc tác sulfuric acid đặc thu được ester có mùi chuối chín dùng trong công nghiệp thực phẩm.
(AI giải đề cho tôi) Câu 1 (Phần II) – kiểm tra từng ý: a) Đúng. Trong đời sống, ethanol được điều chế bằng phản ứng lên men tinh bột (từ cơm gạo, cơm nếp) hoặc đường trong trái cây nhờ enzyme của nấm men: (C6H10O5)n+nH2OenzymenC6H12O6, sau đó C6H12O6zymase2C2H5OH+2CO2. b) Đúng. Do phân tử alcohol có liên kết hydrogen giữa các phân tử (qua nhóm –OH) nên nhiệt độ sôi cao hơn hydrocarbon và dẫn xuất halogen có phân tử khối tương đương; nhóm –OH phân cực, tạo liên kết hydrogen với nước nên các alcohol mạch ngắn dễ tan trong nước. c) Đúng. Cồn công nghiệp thường chứa methanol (CH3OH); methanol bị oxy hóa trong cơ thể thành formaldehyde và acid formic, gây mù lòa, tổn thương thần kinh, thậm chí tử vong, nên nhiều vụ ngộ độc rượu do pha cồn công nghiệp. d) Đúng. Isoamylic alcohol (3-methylbutan-1-ol) phản ứng ester hóa với acetic acid (CH3COOH) với xúc tác H2SO4 đặc, đun nóng, tạo isoamyl acetate CH3COOCH2CH2CH(CH3)2 – ester có mùi chuối chín, dùng làm phụ gia thực phẩm: CH3COOH+HOCH2CH2CH(CH3)2H2SO4đặc,t0CH3COOCH2CH2CH(CH3)2+H2O. Đối chiếu đáp án nguồn (trang 132): Câu 1: a Đ, b Đ, c Đ, d Đ – khớp hoàn toàn với kết quả giải độc lập. a) (AI giải đề cho tôi) Đúng: ethanol được điều chế bằng lên men tinh bột (cơm gạo, nếp) hoặc đường trong trái cây nhờ nấm men: C6H12O6zymase2C2H5OH+2CO2. b) (AI giải đề cho tôi) Đúng: alcohol có liên kết hydrogen giữa các phân tử nên nhiệt độ sôi cao hơn hydrocarbon và dẫn xuất halogen cùng phân tử khối; nhóm –OH phân cực tạo liên kết hydrogen với nước nên dễ tan trong nước (mạch ngắn). c) (AI giải đề cho tôi) Đúng: cồn công nghiệp chứa methanol; methanol oxy hóa trong cơ thể thành formaldehyde và acid formic gây độc (mù, tử vong). d) (AI giải đề cho tôi) Đúng: ester hóa isoamylic alcohol với acetic acid (H2SO4 đặc, đun nóng) tạo isoamyl acetate có mùi chuối chín: CH3COOH+HOCH2CH2CH(CH3)2→CH3COOCH2CH2CH(CH3)2+H2O.
(AI giải đề cho tôi) Ở nhiệt độ thường, Cu(OH)₂ phản ứng với: (1) các chất có nhiều nhóm -OH liền kề (polyol) tạo phức xanh lam: glixerol, glucozơ; (2) axit (trung hòa): axit axetic. Kiểm tra các đáp án: A - glixerol (3 nhóm -OH), axit axetic (CH₃COOH), glucozơ (polyol) đều phản ứng ✓. B - axeton không phản ứng ✗. C - saccarozơ không có tính chất polyol tự do nên không phản ứng ở nhiệt độ thường ✗. D - ancol etylic (1 nhóm -OH) không phản ứng ✗. Vậy chọn A.
Cho các nhận định sau: (1) Ở nhiệt độ thường, Cu(OH)2 tan được trong dung dịch glixerol. (2) Đốt cháy hoàn toàn axit oxalic thu được số mol CO2 bằng số mol H2O. (3) Ở điều kiện thường, glyxylglyxin hòa tan được Cu(OH)2 tạo phức màu tím. (4) Các α-aminoaxit đều có tính lưỡng tính. Số nhận định đúng là
(AI giải đề cho tôi) (1) Đúng: Cu(OH)2 tan trong dung dịch glixerol tạo phức màu xanh lam. (2) Sai: đốt cháy H2C2O4 + O2 → 2CO2 + H2O, số mol CO2 gấp đôi số mol H2O. (3) Sai: glyxylglyxin (dipeptit) không hòa tan Cu(OH)2 tạo phức màu tím ở điều kiện thường. (4) Đúng: α-aminoaxit chứa nhóm -COOH (tính axit) và -NH2 (tính bazơ) nên đều có tính lưỡng tính. Vậy có 2 nhận định đúng → chọn A.
Ancol X có 3 nguyên tử cacbon trong phân tử. Biết X không phản ứng với dung dịch AgNO3 trong NH3, nhưng X có thể hòa tan Cu(OH)2 tạo dung dịch màu xanh lam. Công thức cấu tạo của X là
(AI giải đề cho tôi) Ancol X có 3C, hòa tan Cu(OH)2 tạo dung dịch xanh lam nghĩa là ancol đa chức có các nhóm -OH ở vị trí kề nhau (ancol lân kề, vicinal diol) — chỉ các ancol loại này mới tạo phức xanh lam với Cu(OH)2. X không phản ứng với AgNO3/NH3 nghĩa là không có nhóm -CHO (không phải ancol có tính khử như glucozơ). Xét các phương án: A. CH3CH(OH)CH2OH là propan-1,2-diol (propylene glycol), ancol 2 chức với 2 nhóm -OH ở C1 và C2 kề nhau, 3C, hòa tan Cu(OH)2 tạo dung dịch xanh lam, không có -CHO nên không phản ứng với AgNO3/NH3 → thỏa mãn cả hai điều kiện. B. CH2=CH-CH2OH chỉ có 1 nhóm -OH, không hòa tan được Cu(OH)2 → không thỏa mãn. C. HC≡C-CH2OH chỉ có 1 nhóm -OH, không hòa tan được Cu(OH)2 → không thỏa mãn. D. HO-CH2CH2CH2-OH là propan-1,3-diol, hai nhóm -OH không ở vị trí kề nhau (không phải ancol lân kề), nên KHÔNG hòa tan Cu(OH)2 tạo dung dịch xanh lam → không thỏa mãn. Vậy chỉ phương án A thỏa mãn cả hai điều kiện của đề bài. Đáp án nguồn: 67A (xác nhận ở bảng ĐÁP ÁN trang 35).
Ancol X có 3 nguyên tử cacbon trong phân tử. Biết X không phản ứng với dung dịch AgNO3 trong NH3, nhưng X có thể hòa tan Cu(OH)2 tạo dung dịch màu xanh lam. Công thức cấu tạo của X là
(AI giải đề cho tôi) X hòa tan Cu(OH)₂ tạo dung dịch xanh lam → X là ancol đa chức có nhóm -OH kề nhau (điol lân cận). X không phản ứng với AgNO₃/NH₃ → không có nhóm chức khử (không anđehit, không liên kết ba đầu mạch). Xét các phương án: A là CH₃CH(OH)CH₂OH (propan-1,2-diol) có 2 nhóm OH kề nhau nên hòa tan Cu(OH)₂ tạo dung dịch xanh lam, không có nhóm khử nên không phản ứng Tollens — thỏa mãn. B và C có liên kết đôi/ba nhưng chỉ 1 nhóm OH, không hòa tan Cu(OH)₂ (C còn phản ứng với AgNO₃/NH₃ do có liên kết ba C≡C đầu mạch). D là HO-CH₂CH₂CH₂-OH (propan-1,3-diol) có 2 nhóm OH không kề nhau nên không hòa tan được Cu(OH)₂. Vậy X là CH₃CH(OH)CH₂OH.
(AI giải đề cho tôi) Khi đun nóng 3 ancol no, đơn chức, mạch hở với H2SO4 đặc, mỗi cặp ancol có thể tạo ete: hai phân tử cùng loại (3 ete đối xứng: R–O–R, R'–O–R', R”–O–R”) và hai phân tử khác loại (C(3,2) = 3 ete bất đối xứng: R–O–R', R–O–R”, R'–O–R”). Tổng số ete tối đa = 3 + 3 = 6. Vậy đáp án D, khớp với đáp án nguồn (49.D).
(AI giải đề cho tôi) Ancol đa chức hòa tan Cu(OH)_2 khi có hai nhóm OH ở vị trí lân cận (vicinal) tạo phức xanh. Etylen glicol (HOCH_2CH_2OH), propan-1,2-diol (CH_3-CHOH-CH_2OH) và glixerol đều có nhóm OH kề nhau nên hòa tan được Cu(OH)_2. Propan-1,3-diol (HOCH_2CH_2CH_2OH) có hai nhóm OH ở vị trí 1,3 (không kề nhau) nên không hòa tan được Cu(OH)_2. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 44: C).
(AI giải đề cho tôi) Hình vẽ: đun nóng dung dịch X trong ống nghiệm có nhúng ống dẫn khí vào nước để thu khí Y (thu khí bằng phương pháp đẩy nước). Xét các phương án: (A) NH4Cl + NaOH: NH4Cl là chất rắn, không phải 'dung dịch X', và NH3 tan rất nhiều trong nước nên không thu được bằng cách đẩy nước. (B) NaCl rắn + H2SO4 đặc: chất rắn, HCl tan nhiều trong nước, không thu được bằng đẩy nước. (D) CH3COONa rắn + NaOH rắn: chất rắn, CH4 tuy không tan nhưng thí nghiệm dùng hỗn hợp rắn chứ không phải dung dịch. (C) C2H5OH + H2SO4 đặc đun nóng ~170°C tạo C2H4: đây là hỗn hợp dung dịch, khí ethylene (C2H4) hầu như không tan trong nước nên thu được bằng cách đẩy nước — hoàn toàn phù hợp với hình vẽ. Vậy đáp án C.
(vận dụng) Có nhiều vụ tai nạn giao thông xảy ra do người lái xe uống rượu. Hàm lượng alcohol ethanol trong máu người lái xe không được vượt quá 0,02% theo khối lượng. Để xác định hàm lượng đó ta chuẩn độ alcohol bằng K2Cr2O7 trong môi trường acid theo phản ứng:
Khi chuẩn độ 25,0 gam huyết tương máu của một người lái xe cần dùng 20,0 mL dung dịch K2Cr2O7 0,010 M. Nồng độ phần trăm ethanol trong 25 gam huyết tương máu của một người lái xe là
Cho 2 ml ancol etylic vào ống nghiệm khô có sẵn vài viên đá bọt, sau đó thêm từng giọt dung dịch H2SO4 đặc, lắc đều. Đun nóng hỗn hợp, sinh ra hiđrocacbon Y làm nhạt màu dung dịch KMnO4. Chất Y là
(AI giải đề cho tôi) Ancol etylic bị H2SO4 đặc đun nóng tách nước tạo etilen: CH3CH2OHH2SO4đặc,toCH2=CH2+H2O. Etilen là hiđrocacbon có liên kết đôi, làm nhạt màu dung dịch KMnO4. Đáp án A.
(AI giải đề cho tôi) Ancol no, đơn chức: C_nH_{2n+1}OH, tổng số H = 2n+2 = 10 → n = 4, tức ancol C_4H_9OH. Các đồng phân: butan-1-ol (CH_3CH_2CH_2CH_2OH), butan-2-ol (CH_3CH_2CH(OH)CH_3), 2-metylpropan-1-ol ((CH_3)_2CHCH_2OH), 2-metylpropan-2-ol ((CH_3)_3COH). Vậy có 4 đồng phân, khớp đáp án D của đề.
(VD) Một đơn vị cồn trong dung dịch uống theo cách tính của tổ chức Y Tế Thế Giới bằng 10 gam ancol etylic nguyên chất. Theo khuyến cáo mỗi ngày nam giới không nên uống quá hai đơn vị cồn vì như thế sẽ có hại cho cơ thể. Biết khối lượng riêng của C2H5OH là 0,8 g/ml, nếu dùng loại rượu có độ cồn là 40\% thì thể tích tương ứng của loại rượu này để chứa hai đơn vị cồn là
Câu 75: D Hai đơn vị cồn bằng 20 gam ancol etylic nguyên chất. → V_{C2H5OH} = 20/0,8 = 25 ml → nếu dùng loại rượu có độ cồn là 40\% thì thể tích tương ứng của loại rượu này để chứa hai đơn vị cồn = 25.100/40 = 62,5 ml
Đề thi có nhiều câu hỏi chuyên đề Alcohol
Luyện tập trong bối cảnh đề thi thật hoặc tải bản in PDF chuẩn A4 kèm lời giải.
