Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Kim loại nhóm IA (Hóa học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Kim loại kiềm (Li, Na, K, Rb, Cs) khi đi từ trên xuống nhóm: tính khử tăng dần rõ rệt (do bán kính nguyên tử tăng, năng lượng ion hóa giảm), bán kính nguyên tử tăng dần, độ cứng giảm dần và nhiệt độ nóng chảy giảm dần — các đại lượng này biến đổi theo xu hướng rõ rệt. Khối lượng riêng không biến đổi đều (K nhẹ hơn Na), tính oxi hóa không phải tính chất đặc trưng (kim loại kiềm chỉ có tính khử), giá trị thế điện cực chuẩn không biến đổi đơn điệu hoàn toàn. Đáp án A khớp với đáp án được tô sáng trong tài liệu nguồn (trang 9).

Xuất hiện từ nhóm IA đi xuống, tính khử tăng dần rõ rệt, bán kính nguyên tử tăng dần, độ cứng giảm dần và nhiệt độ nóng chảy giảm dần. Giá trị thế điện cực chuẩn và khối lượng riêng không biến đổi theo xu hướng rõ rệt.

(1) Đúng, baking soda và soda được sản xuất bằng phương pháp Solvay dựa trên các phản ứng chính:
$NaCl+N{H}_{4}HC{O}_3\to NaHC{O}_3\downarrow +N{H}_{4}Cl$
$2NaHC{O}_3\to N{a}_{2}C{O}_3+C{O}_2+H_{2}O$
(2) Đúng
(3) Đúng, dầu hỏa không hòa tan $O_2$, $H_{2}O$ và ngăn các chất này tiếp cận Na.
(4) Đúng

Chọn D.

Xét các phát biểu:
- (a) đúng.
- (b) đúng.
- (c) đúng.
- (d) sai, vì kim loại nhóm IA được điều chế bằng điện phân nóng chảy, không phải điện phân dung dịch.

Có 3 phát biểu đúng.

Natri là kim loại rất hoạt động, dễ phản ứng với oxygen và hơi nước trong không khí. Dầu hỏa khan giúp cách li Na với không khí và nước nên bảo quản được Na.

Khi để ngoài không khí, K có thể phản ứng với O₂, H₂O tạo thành oxide (K₂O, ...), KOH sau đó phản ứng tiếp với CO₂ trong không khí tạo thành K₂CO₃ còn trong dầu hỏa khan K không phản ứng nên được bảo quản bằng cách ngâm trong dầu hỏa khan.
4K + O₂ → 2K₂O K₂O + CO₂ → K₂CO₃
2K + 2H₂O → 2KOH + H₂ 2KOH + CO₂ → K₂CO₃ + H₂O

$n_{MOH}=n_{HCl}=2n_{H_2}\Rightarrow$ V = 0,02.22,4 = 0,448

(AI giải đề cho tôi)
Khi đi từ Li đến Cs trong nhóm IA, số lớp electron tăng dần làm bán kính nguyên tử tăng, electron hóa trị ở xa hạt nhân hơn nên lực hút của hạt nhân đối với electron hóa trị ngoài cùng giảm, do đó kim loại dễ nhường electron hơn và tính khối tăng dần. Đây chính là nguyên nhân chính được nêu ở phương án A. Phương án B sai vì nhiệt độ nóng chảy chỉ là tính chất vật lý, không phải nguyên nhân của tính khối. Phương án C sai vì khối lượng nguyên tử không quyết định khả năng nhường electron. Phương án D sai vì điện tích hạt nhân tăng sẽ hút electron mạnh hơn chứ không làm electron dễ tách ra.

(AI giải đề cho tôi)
Khi đi từ Li đến Cs trong nhóm IA, số lớp electron tăng dần làm bán kính nguyên tử tăng, lực hút của hạt nhân đối với electron hóa trị ngoài cùng giảm dần nên tính kim loại (tính khử) tăng dần. Đây chính là nguyên nhân ở phương án A. Phương án B sai vì nhiệt độ nóng chảy không phải nguyên nhân của tính khử; C sai vì khối lượng nguyên tử không liên quan trực tiếp; D sai vì điện tích hạt nhân tăng sẽ hút electron mạnh hơn chứ không làm electron dễ tách ra. Đáp án khớp với đáp án gạch chân trong tài liệu gốc.

n${}_{Na}$ = 0,2 mol; n${}_{HCl}$ = 0,05 mol.
Na + HCl → NaCl + ½H${}_2$
Na + H${}_2$O → NaOH + ½H${}_2$
Sau phản ứng cô cạn ddịch được chất rắn: 0,05 mol NaCl và 0,15 mol NaOH ⇒ m = 8,925g.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 60: $n_{Na}=0,23/23=0,01$ mol. Phản ứng: $2Na+2H_{2}O\to 2NaOH+H_2\uparrow$. Theo tỉ lệ mol, $n_{H_2}=0,005$ mol. Thể tích khí ở đktc: $V=0,005\times 22,4=0,112$ lít. Vậy chọn D, trùng với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (1) Đúng — phương pháp Solvay sản xuất NaHCO3 (baking soda) và Na2CO3 (soda) từ NaCl, CaCO3, NH3. (2) Đúng — lithium có khối lượng riêng nhỏ nhất (khoảng 0,53 g/cm³) nên là kim loại nhẹ nhất. (3) Đúng — sodium rất hoạt động, bị oxi hóa bởi không khí và phản ứng mạnh với nước nên được bảo quản ngâm trong dầu hỏa khan. (4) Đúng — kim loại nhóm IA có 1 electron hóa trị (ns¹), trong hợp chất luôn có số oxi hóa +1. Cả 4 phát biểu đều đúng, khớp với đáp án B của đề.

- Ta có : $n_{H_2}=\frac{n_K}{2}=0,1$ mol $\Rightarrow V_{H_2}=2,24(l)$

Phân tích: Nhận thấy ngay, khi cho mẫu Na vào dung dịch CuSO₄ thì Na tác dụng với H₂O sinh ra khí H₂. Sau đó, dung dịch NaOH tác dụng với CuSO₄ tạo kết tủa màu xanh (Cu(OH)₂), kết tủa này không tan. PTHH: $2Na+2H_{2}O\to 2NaOH+H_2$; $2NaOH+CuS{O}_4\to Cu(OH{)}_2+N{a}_{2}S{O}_4$.

(AI giải đề cho tôi)
Kim loại kiềm tác dụng với nước: $2M+2H_{2}O\to 2MOH+H_2$. Số mol H₂ = 0,01 mol nên $n_M=2\times 0,01=0,02$ mol. Khối lượng mol nguyên tử: $M=\frac{0,78}{0,02}=39$ g/mol, ứng với kali (K). Đáp án C, trùng với đáp án nguồn (59.C).

(AI giải đề cho tôi)
Kali (kim loại kiềm rất hoạt động) tác dụng mạnh với nước trước khi phản ứng với muối. Khi cho K vào dung dịch CuSO₄: trước tiên $2K+2H_{2}O\to 2KOH+H_2\uparrow$, sau đó $2KOH+CuS{O}_4\to Cu(OH{)}_2\downarrow +K_{2}S{O}_4$, tạo kết tủa xanh $Cu(OH{)}_2$. Với H₂SO₄, HCl: K phản ứng tạo muối K₂SO₄, KCl tan và khí H₂, không có kết tủa. Với NaNO₃: không có phản ứng tạo kết tủa (tất cả muối đều tan). Vậy đáp án là D, trùng với đáp án nguồn (49-D).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 42: Tế bào quang điện cần kim loại có công thoát electron nhỏ nhất, tức là kim loại dễ mất electron nhất. Trong các kim loại kiềm Li, Na, K, Cs, cesi (Cs) có tính khử mạnh nhất và năng lượng ion hóa thấp nhất nên được dùng làm catot trong tế bào quang điện. Đáp án: D. Cs, trùng với đáp án nguồn ở trang 38.

(AI giải đề cho tôi)
Kiểm tra từng phát biểu: (A) Sai — nhiệt độ nóng chảy của kim loại kiềm thổ từ Be đến Ba không giảm đơn điệu theo điện tích hạt nhân (Be $1287^{\circ }C$, Mg $650^{\circ }C$, Ca $842^{\circ }C$, Sr $777^{\circ }C$, Ba $727^{\circ }C$). (B) Đúng — xesi (Cs) có thế ion hóa rất thấp, dễ phát xạ electron dưới tác dụng ánh sáng nên được dùng chế tạo tế bào quang điện. (C) Sai — magie có mạng tinh thể lục phương đặc (không phải lập phương tâm diện). (D) Sai — beri (Be) không tác dụng với nước ở nhiệt độ thường (natri và bari thì tác dụng). Vậy đáp án đúng là B.

a) Sai. Mặc dù cả hai đều phản ứng với nước tạo khí hydrogen và làm sủi bọt khí, nhưng mức độ mạnh liệt rất khác nhau. Li phản ứng tương đối chậm, không nóng chảy. Trong khi đó, K phản ứng cực kỳ mạnh liệt, tỏa nhiều nhiệt đến mức kim loại nóng chảy thành viên tròn chạy trên mặt nước và thường tự bùng cháy với ngọn lửa màu tím đặc trưng.
b) Đúng. Sản phẩm là dung dịch base nên làm đổi màu phenolphthalein sang màu hồng.
c) Sai. Các cặp oxi hóa - khử M⁺/M (M: Li, Na, K) đều có giá trị thế điện cực chuẩn thấp hơn giá trị thế điện cực chuẩn của cặp oxi hóa - khử 2H₂O/H₂, 2OH⁻.
d) Sai. Tính khử tăng dần từ Li, Na, K.
a) Sai. Mặc dù cả hai đều phản ứng với nước tạo khí hydrogen và làm sủi bọt khí, nhưng mức độ mạnh liệt rất khác nhau. Li phản ứng tương đối chậm, không nóng chảy. Trong khi đó, K phản ứng cực kỳ mạnh liệt, tỏa nhiều nhiệt đến mức kim loại nóng chảy thành viên tròn chạy trên mặt nước và thường tự bùng cháy với ngọn lửa màu tím đặc trưng.
b) Đúng. Sản phẩm là dung dịch base nên làm đổi màu phenolphthalein sang màu hồng.
c) Sai. Các cặp oxi hóa - khử M⁺/M (M: Li, Na, K) đều có giá trị thế điện cực chuẩn thấp hơn giá trị thế điện cực chuẩn của cặp oxi hóa - khử 2H₂O/H₂, 2OH⁻.
d) Sai. Tính khử tăng dần từ Li, Na, K.

(AI giải đề cho tôi)
Kim loại kiềm có tính kim loại mạnh, từ Li đến Cs tính khử tăng dần nên khả năng phản ứng với nước tăng dần, không giảm dần. Do đó phát biểu C sai. Các phát biểu A, B, D đều đúng: kim loại kiềm màu trắng bạc có ánh kim, chỉ tồn tại dạng hợp chất trong tự nhiên do dễ bị oxi hóa, và có nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi thấp.