Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Hợp chất của kim loại kiềm (Hóa học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
NaHCO3 tác dụng với bazơ mạnh: NaOH + NaHCO3 → Na2CO3 + H2O; Ca(OH)2 + NaHCO3 → CaCO3↓ + Na2CO3 + H2O (hoặc CaCO3 + NaOH + H2O tùy tỉ lệ); tác dụng với axit mạnh: HCl + NaHCO3 → NaCl + CO2↑ + H2O. KCl không phản ứng với NaHCO3 vì không có phản ứng trao đổi tạo kết tủa, khí hay chất yếu. Đáp án D, khớp đáp án nguồn (54.D).

(AI giải đề cho tôi)
NaHCO${}_3$ bị phân hủy bởi nhiệt: $2NaHC{O}_3\stackrel{t^0}{\to }N{a}_{2}C{O}_3+C{O}_2+H_{2}O$, nên nhận xét C là không đúng. Các nhận xét khác đúng: dung dịch NaHCO${}_3$ có pH > 7 do HCO${}_3^{-}$ thủy phân mạnh hơn phân li; NaHCO${}_3$ là muối axit; ion HCO${}_3^{-}$ có tính lưỡng tính (vừa phân li $HC{O}_3^{-}\rightleftharpoons H^{+}+C{O}_3^{2-}$ vừa thủy phân tạo H${}_2$CO${}_3$).

Đáp án B

Cho từ từ dung dịch NaOH vào dung dịch Ba(HCO${}_3$)${}_2$ thì xảy ra phản ứng theo thứ tự:

NaOH + Ba(HCO${}_3$)${}_2$ → BaCO${}_3$ + NaHCO${}_3$ + H${}_2$O ∥ NaOH + NaHCO${}_3$ → Na${}_2$CO${}_3$ + H${}_2$O

(AI giải đề cho tôi)
Ngọn lửa màu vàng chứng tỏ kim loại kiềm là Na. X tác dụng với NaOH tạo Y và H2O, nung X cho Y + khí + H2O: đây là tính chất của NaHCO3. X = NaHCO3: $NaHC{O}_3+NaOH\to N{a}_{2}C{O}_3+H_{2}O$ và $2NaHC{O}_3\stackrel{t^o}{\to }N{a}_{2}C{O}_3+C{O}_2\uparrow +H_{2}O$. Vậy Y là Na2CO3, khớp đáp án C của đề.

Đáp số: 2 => K${}_2$CO${}_3$ và KHCO${}_3$

(AI giải đề cho tôi)
NaHCO${}_3$ phân hủy khi nung: $2NaHC{O}_3\stackrel{t^o}{\to }N{a}_{2}C{O}_3+C{O}_2+H_{2}O$. Số mol NaHCO${}_3$: $n=\frac{8,4}{84}=0,1$ mol. Theo phương trình, $n_{C{O}_2}=\frac{0,1}{2}=0,05$ mol. Thể tích CO${}_2$ ở đkc: $V=0,05\times 24,79=1,2395$ L, tương ứng với đáp án B. LƯU Ý XUNG ĐỘT NGUỒN: Đáp án nguồn (bảng đáp án Phần I, trang 77) ghi Câu 15 = D (2,479 L), mâu thuẫn với kết quả hóa học đúng là B (2,479 L chỉ đúng nếu coi 1 mol NaHCO${}_3$ tạo ra 1 mol CO${}_2$, tức phương trình phân hủy sai). Theo quy định, đáp án nguồn được giữ nguyên.

Hướng dẫn giải:

→ Chọn 26,4%

Độ tan là khối lượng chất tan trong 100 gam dung môi

$$\{\begin{array}{l}S=\frac{m_{ct}}{m_{dm}}.100\\ C\%=\frac{m_{ct}}{m_{dm}+m_{ct}}.100\end{array}\iff \frac{S}{C\%}=\frac{m_{dm}+m_{ct}}{1}\iff C\%=\frac{S}{m_{dm}+m_{ct}}=\frac{S}{100+s}.100$$

$$C=\frac{S}{100+S}.100\%=\frac{35,9}{100+35,9}.100=26,4\%$$

a) Đúng. Dung dịch NaCl khi điện phân với điện cực trơ, không có màng ngăn sẽ tạo ra dung dịch nước Javel, vì khi điện phân NaCl sẽ tạo ra khí Cl${}_2$, rồi hòa tan trong nước tạo dung dịch NaOCl (nước Javel). b) Đúng. c) Sai. Dung dịch X(OH)${}_n$ chính là NaOH (Sodium hydroxide). NaOH phản ứng với H${}_2$SO${}_4$ trong các chất đã nêu để tạo ra muối và nước. NaOH phản ứng với CuSO${}_4$ trong điều kiện thường. NaOH không phản ứng với KCl trong điều kiện thường. d) Đúng. Muối carbonate của Na là Na${}_2$CO${}_3$ (Sodium carbonate), và ion Fe${}^{3+}$ trong nước phèn sẽ phản ứng với Na${}_2$CO${}_3$ tạo kết tủa Fe(OH)${}_3$.
a) Đúng. Dung dịch NaCl khi điện phân với điện cực trơ, không có màng ngăn sẽ tạo ra dung dịch nước Javel, vì khi điện phân NaCl sẽ tạo ra khí Cl${}_2$, rồi hòa tan trong nước tạo dung dịch NaOCl (nước Javel).
b) Đúng.
c) Sai. Dung dịch X(OH)${}_n$ chính là NaOH (Sodium hydroxide). NaOH phản ứng với H${}_2$SO${}_4$ trong các chất đã nêu để tạo ra muối và nước. NaOH phản ứng với CuSO${}_4$ trong điều kiện thường. NaOH không phản ứng với KCl trong điều kiện thường.
d) Đúng. Muối carbonate của Na là Na${}_2$CO${}_3$ (Sodium carbonate), và ion Fe${}^{3+}$ trong nước phèn sẽ phản ứng với Na${}_2$CO${}_3$ tạo kết tủa Fe(OH)${}_3$.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phương án với dung dịch Ba(HCO3)2:
- NaOH: Ba(HCO3)2 + 2NaOH → BaCO3↓ + Na2CO3 + 2H2O, chỉ có kết tủa, không có khí.
- HCl: Ba(HCO3)2 + 2HCl → BaCl2 + 2CO2↑ + 2H2O, có khí nhưng BaCl2 tan nên không có kết tủa.
- Ca(OH)2: Ba(HCO3)2 + 2Ca(OH)2 → BaCO3↓ + CaCO3↓ + 2H2O (hoặc tương tự), chỉ có kết tủa, không có khí.
- H2SO4: Ba(HCO3)2 + H2SO4 → BaSO4↓ + 2CO2↑ + 2H2O, vừa có kết tủa BaSO4 (không tan trong axit) vừa có khí CO2 thoát ra.
Vậy đáp án là D.

Hướng dẫn giải: $$2NaHC{O}_3\stackrel{t^0}{\to }N{a}_{2}C{O}_3+H_{2}O+C{O}_2$$ 0,2 → 0,1; m = 0,1.106 = 10,6 gam

Hướng dẫn giải: A: $N{a}_{2}O$; D: NaOH; E: HCl; G: $N{a}_{2}C{O}_3$; R: $NaHC{O}_3$.
(1) $N{a}_{2}O+H_{2}O\to 2NaOH$
(2) $2NaOH+C{O}_2\to N{a}_{2}C{O}_3+H_{2}O$
(3) $NaOH+HCl\to NaCl+H_{2}O$
(4) $N{a}_{2}C{O}_3+HCl\to NaHC{O}_3+NaCl$

a) Đúng: $N{a}_{2}C{O}_3$ có tên là sodium carbonate.
b) Sai: CaO được chuyển thành $Ca(OH{)}_2$ rồi dùng để giải phóng $N{H}_3$ từ $N{H}_{4}Cl$, giúp tái sinh ammonia ($CaO+H_{2}O\to Ca(OH{)}_2$; $Ca(OH{)}_2+2N{H}_{4}Cl\to CaC{l}_2+2N{H}_3+2H_{2}O$); mục đích không phải làm giảm pH.
c) Sai: $NaHC{O}_3$ có độ tan tương đối nhỏ nên kết tinh ra khỏi dung dịch; để tách chất rắn $NaHC{O}_3$ khỏi dung dịch dùng phương pháp lọc, không phải sắc kí cột.
d) Sai: Phản ứng (1) có ${\Delta }_{r}H<0$ (tỏa nhiệt); theo nguyên lí Le Chatelier, khi hạ nhiệt độ cân bằng chuyển theo chiều tỏa nhiệt (chiều thuận), không phải chiều nghịch.
Kết luận Câu 1: Đ – S – S – S.
a) $N{a}_{2}C{O}_3$ có tên là sodium carbonate. Kết luận: Đúng.
b) Trong quy trình Solvay, CaO được chuyển thành $Ca(OH{)}_2$ rồi dùng để giải phóng $N{H}_3$ từ $N{H}_{4}Cl$, giúp tái sinh ammonia. Ví dụ: $CaO+H_{2}O\to Ca(OH{)}_2$; $Ca(OH{)}_2+2N{H}_{4}Cl\to CaC{l}_2+2N{H}_3+2H_{2}O$. Mục đích không phải làm giảm pH. Kết luận: Sai.
c) $NaHC{O}_3$ có độ tan tương đối nhỏ nên kết tinh ra khỏi dung dịch. Để tách chất rắn $NaHC{O}_3$ khỏi dung dịch, dùng phương pháp lọc, không phải sắc kí cột. Kết luận: Sai.
d) Phản ứng (1) có ${\Delta }_{r}H<0$ nên là phản ứng tỏa nhiệt. Theo nguyên lí Le Chatelier, khi hạ nhiệt độ, cân bằng chuyển theo chiều tỏa nhiệt, tức chiều thuận. Phát biểu lại nói chuyển theo chiều nghịch nên sai. Kết luận: Sai.

(AI giải đề cho tôi) NaHCO${}_3$ có độ tan trong nước thấp nhất trong các muối nêu trên và giảm mạnh khi hạ nhiệt độ, nên khi làm lạnh dung dịch, NaHCO${}_3$ kết tinh tách ra trước.

(AI giải đề cho tôi)
Trong quá trình Solvay, NaHCO₃ có độ tan thấp nhất trong số các muối có mặt. Khi làm lạnh dung dịch, độ tan của NaHCO₃ giảm mạnh nên NaHCO₃ kết tinh tách ra khỏi dung dịch (cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận, sinh thêm NaHCO₃ rắn). Các muối khác như NH₄Cl, NaCl tan tốt hơn nên còn lại trong dung dịch. Đáp án: A.

Đáp án 234

(AI giải đề cho tôi)
Trong sơ đồ quá trình Solvay, NH3 và CO2 là các sản phẩm trung gian được thu hồi và đưa trở lại tháp carbonate hóa (các đường nét đứt trên sơ đồ), giúp giảm lượng chất thải và giảm thiểu tác động môi trường → B đúng. A sai vì NH3 được thu hồi từ NH4Cl bằng cách cho NH4Cl tác dụng với Ca(OH)2 (từ phân hủy đá vôi), không phải nhiệt phân NH4Cl. C sai vì Na2CO3 được tạo thành qua giai đoạn tạo NaHCO3 rồi nung tách, không thể đun nóng trực tiếp hỗn hợp nguyên liệu. D sai vì NaHCO3 kết tinh do có độ tan thấp (nhỏ hơn độ tan của NaCl, NH4Cl, NH4HCO3) trong điều kiện làm lạnh, lọc.

$NaHC{O}_3$ phản ứng với acid hữu cơ trong viên sủi để tạo khí $C{O}_2$.

$NaHC{O}_3$ nhận $H^{+}$ từ acid nên đóng vai trò là một base.

Ví dụ:

$NaHC{O}_3+H^{+}\to N{a}^{+}+C{O}_2+H_{2}O$

Chọn D.

NaHCO${}_3$ là sodium hydrogen carbonate, còn gọi là baking soda.
a) Đúng. Ở nhiệt độ cao, NaHCO${}_3$ bị phân hủy tạo CO${}_2$: 2NaHCO${}_3$ → Na${}_2$CO${}_3$ + CO${}_2$ + H${}_2$O. Khí CO${}_2$ sinh ra giúp làm giảm sự tiếp xúc của chất cháy với O${}_2$, nên NaHCO${}_3$ được dùng trong bình chữa cháy dạng bột.
b) Sai. NaHCO${}_3$ làm thuốc kháng acid là do ion HCO${}_3^{-}$ có khả năng trung hòa acid: HCO${}_3^{-}$ + H${}^{+}$ → CO${}_2$ + H${}_2$O. Không phải do ion Na${}^{+}$ thủy phân tạo môi trường kiềm.
c) Sai. Bột nở chứa NaHCO${}_3$ và chất có tính acid như Ca(H${}_2$PO${}_4$)${}_2$. Khi thêm nước, acid phản ứng với HCO${}_3^{-}$ tạo CO${}_2$. Khí CO${}_2$ làm bánh nở, chứ không phải do tạo môi trường acid để thủy phân tinh bột làm tinh bột trưởng ra.
d) Đúng. NaHCO${}_3$ có tính base yếu, có thể trung hòa hoặc làm giảm các acid bám trên răng, nên được dùng trong kem đánh răng.
→ Câu 4: ĐSSĐ
a) Ở nhiệt độ cao, NaHCO${}_3$ bị phân hủy tạo CO${}_2$:
2NaHCO${}_3$ → Na${}_2$CO${}_3$ + CO${}_2$ + H${}_2$O
Khí CO${}_2$ sinh ra giúp làm giảm sự tiếp xúc của chất cháy với O${}_2$, nên NaHCO${}_3$ được dùng trong bình chữa cháy dạng bột.
b) NaHCO${}_3$ làm thuốc kháng acid là do ion HCO${}_3^{-}$ có khả năng trung hòa acid:
HCO${}_3^{-}$ + H${}^{+}$ → CO${}_2$ + H${}_2$O
Không phải do ion Na${}^{+}$ thủy phân tạo môi trường kiềm.
c) Bột nở chứa NaHCO${}_3$ và chất có tính acid như Ca(H${}_2$PO${}_4$)${}_2$. Khi thêm nước, acid phản ứng với HCO${}_3^{-}$ tạo CO${}_2$. Khí CO${}_2$ làm bánh nở, chứ không phải do tạo môi trường acid để thủy phân tinh bột làm tinh bột trưởng ra.
d) NaHCO${}_3$ có tính base yếu, có thể trung hòa hoặc làm giảm các acid bám trên răng, nên được dùng trong kem đánh răng.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (a) Đúng. KHSO_4 là muối axit có tính axit, tác dụng với NaHCO_3 giải phóng CO_2 (khí không màu): $KHS{O}_4+NaHC{O}_3\to KNaS{O}_4+H_{2}O+C{O}_2\uparrow$. (b) Sai. Ở nhiệt độ thường, Al bị thụ động hóa trong HNO_3 đặc nguội nên thanh Al không tan. (c) Đúng. Hợp kim Na – K (lỏng ở nhiệt độ thường) được dùng làm chất trao đổi nhiệt trong lò phản ứng hạt nhân. (d) Sai. Nước cứng gây lãng phí xà phòng, đóng cặn trong nồi hơi, đường ống... nhưng không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe con người và không gây ô nhiễm môi trường. (e) Sai. Điện phân dung dịch NaCl thu được NaOH, H_2 và Cl_2, không thu được Na; muốn điều chế Na phải điện phân nóng chảy NaCl. Vậy có 2 phát biểu đúng là (a) và (c).

Ghi chú nguồn: đề ghi 'Na${}_2$O ... thu được dung dịch KOH' — lỗi đánh máy của đề gốc (KOH thay vì NaOH), giữ nguyên theo nguồn.