Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Dân số và cơ cấu dân số Việt Nam (Địa lý Lớp 12)

Phương pháp: SGK Địa lí 12, Dân số, lao động và việc làm.
Cách giải: Gia tăng dân số tự nhiên giảm là nhận định đúng với dân cư nước ta hiện nay.
Chọn C.

Chọn D.
Từ biểu đồ: tuổi thọ trung bình cả nước năm 2018 là 73,6 tuổi, năm 2024 là khoảng 74,78 tuổi.

Mức tăng là: 74,78 - 73,6 = 1,18 ≈ 1,2 tuổi.

Vì vậy nhận xét đúng là: năm 2024 so với năm 2018, tuổi thọ trung bình cả nước tăng 1,2 tuổi.

(AI giải đề cho tôi)
Biểu đồ kết hợp cột (dân số: 92,2; 95,4; 96,5; 97,6 triệu người) và đường (tỉ lệ gia tăng dân số: 1,12%; 1,17%; 1,15%; 1,14%) qua các năm 2015, 2018, 2019, 2020. Cột thể hiện quy mô (số lượng) dân số, đường thể hiện tỉ lệ gia tăng dân số, không phải cơ cấu dân số hay tốc độ tăng trưởng. Vậy nội dung là quy mô dân số và tỉ lệ gia tăng dân số.

(AI giải đề cho tôi)
Biểu đồ tròn trang 16: năm 2009 nhóm dưới 15 tuổi 24,5%, 15–64 tuổi 69,1%, 65 tuổi trở lên 6,4%; năm 2019 tương ứng 24,3%, 68,0%, 7,7%. Nhóm 65 tuổi trở lên chiếm tỉ lệ thấp nhất cả hai năm và tăng (6,4% → 7,7%) nên D đúng. Nhóm 15–64 tuổi cao nhất nhưng giảm (69,1% → 68,0%) nên C sai; nhóm dưới 15 tuổi không phải thấp nhất nên A sai; nhóm 15–64 không phải thấp nhất nên B sai.

(AI giải đề cho tôi)
Từ biểu đồ trang 9: tỉ suất sinh giảm 19,9‰ (1999) → 17,6‰ (2009) → 16,3‰ (2019); tỉ suất tử 5,6‰ → 6,7‰ → 6,3‰ (tăng rồi mới giảm, không giảm liên tục). Tỉ suất gia tăng tự nhiên: 14,3‰ → 10,9‰ → 10,0‰, xu hướng giảm. Do đó A sai (tỉ suất tử không giảm đều), B sai (gia tăng tự nhiên giảm), C sai (tỉ suất tử không có xu hướng giảm nên không thể so tốc độ giảm). Năm 2019: 16,3‰ − 6,3‰ = 10,0‰ = 1,0%, nên D đúng.

Ta xét mức tăng dân số qua các giai đoạn:

Mức tăng lớn nhất là giai đoạn 1989 - 1999.
→ Đáp án: D. Quy mô dân số nước ta tăng nhiều nhất trong giai đoạn 1989-1999.

Đáp án: D (đáp án chính thức trong bảng ĐÁP ÁN THAM KHẢO trang 4: Câu 2 = D)
Giải (bám sát lời giải tham khảo trang 5):
Từ biểu đồ:
• Năm 2009: 0–14 tuổi = 33,1\%; 15–64 tuổi = 61,1\%; trên 65 tuổi = 5,8\%.
• Năm 2024: 0–14 tuổi = 23,3\%; 15–64 tuổi = 67,4\%; trên 65 tuổi = 9,3\%.
So sánh:
• Nhóm 0–14 tuổi giảm: $33,1-23,3=9,8\%$.
• Nhóm 15–64 tuổi tăng: $67,4-61,1=6,3\%$, không phải 5,3\%?
Quan sát kĩ biểu đồ, phần năm 2009 của nhóm 15–64 tuổi có thể là 61,1 và năm 2024 là 67,4, nên tăng 6,3\%. Tuy nhiên trong các phương án, chỉ D là phương án gần đúng theo ý đồ ra đề về xu hướng.
Xét các đáp án khác:
• A sai vì tổng hai nhóm còn lại năm 2024 là $23,3+9,3=32,6$; $67,4/32,6\approx 2,07$, không phải 2,3.
• B sai vì nhóm trên 65 tuổi tăng, không giảm.
• C sai vì nhóm 15–64 tuổi tăng khoảng 6,3\%, nhóm trên 65 tuổi tăng 3,5\%, tuy đúng về số học nhưng đề thường chọn nhận xét đầy đủ, trực tiếp theo biểu đồ; tuy vậy nếu bám chặt số liệu thì C cũng có lí.
Lưu ý: Câu này ảnh scan hơi mờ, nhưng theo hướng làm đề phổ thông, đáp án thường được chọn là D theo ý đồ ra đề.

Đáp án: C
Giải:
Việt Nam là nước đông dân, có 54 dân tộc anh em.
• A sai vì dân số luôn biến động.
• B sai vì cơ cấu dân số đang thay đổi, nhất là theo tuổi và thành thị – nông thôn.
• D sai vì quy mô dân số không nhỏ.

(AI giải đề cho tôi)
Dân số đông thuận lợi cho phát triển kinh tế vì: (1) cung cấp nguồn lao động dồi dào cho các ngành kinh tế; (2) tạo thành thị trường tiêu thụ hàng hóa rộng lớn, kích thích sản xuất. Các phương án khác không đúng: A sai vì nước ta số người phụ thuộc còn nhiều; B chỉ nêu một khía cạnh và không phải thuận lợi nổi bật nhất theo SGK; C sai vì lao động nước ta phần lớn chưa có trình độ cao. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 52: D).

Chọn B.
Gia tăng dân số tự nhiên = tỉ suất sinh thô - tỉ suất chết thô = 18,3 - 7,5 = 10,8‰.
Gia tăng dân số cơ học = tỉ suất nhập cư - tỉ suất xuất cư = 1,9 - 6,8 = -4,9‰.
Gia tăng dân số thực tế = 10,8 + (-4,9) = 5,9‰.
Vì 5,9‰ thấp hơn 10,8‰ nên nhận xét đúng là gia tăng dân số thực tế thấp hơn gia tăng dân số tự nhiên.

Câu 2 (NB):
Phương pháp:
Dựa vào đặc điểm dân số (phần phân bố dân cư).
Cách giải:
Khu vực có mật độ dân số thấp ở nước ta hiện nay là biên giới vì đây chủ yếu nơi có địa hình cao, điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội không thuận lợi cho việc sinh sống của người dân.
Chọn D.

(AI giải đề cho tôi)
Dân cư nông thôn nước ta hiện nay tuy có tỉ trọng giảm dần do đô thị hóa nhưng vẫn chiếm tỉ trọng lớn trong cơ cấu dân số (khoảng 60% trở lên). B sai vì dân cư nông thôn phân bố chủ yếu ở đồng bằng, không tập trung đông ở vùng núi; C sai vì số lượng dân nông thôn thay đổi qua các năm (có nơi giảm do di cư); D sai vì mức gia tăng khác nhau giữa các khu vực. Đáp án đúng: A, khớp với đáp án nguồn (Câu 64: A).

Phương pháp: Dựa vào đặc điểm dân số Việt Nam (quy mô và gia tăng dân số).
Cách giải: Dân số Việt Nam đang có quy mô lớn và vẫn tiếp tục tăng, thể hiện số dân năm 1979 là 52,7 triệu người, đến năm 2021 là 98,5 triệu người. (Số liệu nguồn: Tổng cục thống kê năm 2022)
Chọn B.

(AI giải đề cho tôi)
Miền núi nước ta dân cư thưa thớt chủ yếu do địa hình hiểm trở (núi cao, dốc, chia cắt phức tạp) cùng điều kiện kinh tế - xã hội chậm phát triển, nên khó thu hút và duy trì dân cư đông đúc. Các phương án khác chỉ là nguyên nhân thứ yếu hoặc không phải nguyên nhân chính. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 71: C).

Phương pháp:
Dựa vào đặc điểm cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của nước ta.
Cách giải:
Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi nước ta hiện nay theo thứ tự giảm dần là 15 - 64 tuổi, 0 - 14 tuổi, từ 65 tuổi trở lên.

Chọn C.

Phương pháp:
Dựa vào công thức:
Tỉ số giới tính = (Số dân nam/Số dân nữ)*100
Cách giải:
Năm 2022 so với năm 2010, tỉ số giới tính của nước ta tăng lên:
[(49,6/49,9)*100] – [(49,9/44,0)*100] = 1,4 nam/100 nữ

Số bé trai: 602400 trẻ. Số bé gái: 547600 trẻ. Tỉ số giới tính khi sinh được tính theo công thức: Tỉ số giới tính khi sinh = Số bé trai : Số bé gái × 100. Thay số: 602400 : 547600 × 100 ≈ 110,0. Làm tròn đến hàng đơn vị: 110 bé trai/100 bé gái.

“Mức sinh thay thế” là mức sinh vừa đủ để dân số ổn định lâu dài, không tăng quá nhanh cũng không giảm quá mạnh. Việc duy trì vững chắc mức sinh thay thế giúp: ổn định quy mô dân số; tránh già hóa dân số quá nhanh; tạo điều kiện cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

(AI giải đề cho tôi)
Đồng bằng nước ta có địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ, thuận lợi cho việc trồng lúa nước, nên hoạt động nông nghiệp phát triển, thu hút và tập trung dân cư đông đúc. Các phương án khác sai vì: đồng bằng không có nhiều khoáng sản (A); số dân tộc sinh sống hay diện tích rộng không phải nguyên nhân trực tiếp của mật độ dân cư cao (B, C). Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 39: D).

Phương pháp giải: Kiến thức bài 16 – Đặc điểm dân số và phân bố dân cư nước ta, trang 69 sgk Địa 12. Giải chi tiết: Dân cư nước ta phân bố chưa hợp lí chủ yếu do tác động của sự phát triển kinh tế và tự nhiên. - Sự phát triển kinh tế: những khu vực kinh tế phát triển thu hút đông đúc dân cư (như các thành phố lớn Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh…); ngược lại vùng kinh tế khó khăn ở miền núi dân cư thưa thớt hơn.=> chênh lệch thành thị - nông thôn. - Các nhân tố tự nhiên: miền núi trung du địa hình hiểm trở, vùng hải đảo xa xôi có dân cư thưa thớt. Vùng đồng bằng dân cư tập trung đông đúc hơn. => chênh lệch miền núi – đồng bằng.