Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Chuyển dịch cân bằng hóa học (Hóa học Lớp 11)

(AI giải đề cho tôi)
Chất xúc tác chỉ làm tăng tốc độ phản ứng thuận và nghịch như nhau, giúp cân bằng đạt nhanh hơn nhưng không làm dịch chuyển cân bằng. Nhiệt độ, áp suất (với phản ứng có sự thay đổi thể tích khí), nồng độ đều có thể làm dịch chuyển cân bằng. Vậy đáp án là D, trùng với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Chất xúc tác chỉ làm tăng tốc độ phản ứng thuận và nghịch như nhau, giúp cân bằng đạt nhanh hơn nhưng không làm dịch chuyển cân bằng. Nhiệt độ, áp suất, nồng độ đều có thể làm dịch chuyển cân bằng. Đáp án khớp với đáp án nguồn (8 - D).

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng Haber: $N_2(g)+3H_2(g)\rightleftharpoons 2N{H}_3(g)$, ${\Delta }_r{H}^o=-92kJmo{l}^{-1}$ (phản ứng tỏa nhiệt, tổng số mol khí giảm từ 4 xuống 2). Xét từng phương án: (A) Giảm nhiệt độ làm cân bằng chuyển dịch thuận (tăng lượng NH${}_3$) nhưng làm giảm tốc độ phản ứng → không thỏa mãn. (B) Tăng áp suất: tốc độ phản ứng tăng do nồng độ các chất khí tăng; đồng thời cân bằng chuyển dịch theo chiều giảm số mol khí (chiều thuận, tạo NH${}_3$) → vừa tăng tốc độ vừa tăng lượng ammonia lúc cân bằng → đúng. (C) Xúc tác chỉ tăng tốc độ, không làm dịch chuyển cân bằng, lượng NH${}_3$ lúc cân bằng không đổi → không thỏa mãn. (D) Tăng nhiệt độ làm tăng tốc độ nhưng cân bằng chuyển dịch ngược (phản ứng tỏa nhiệt), lượng NH${}_3$ giảm → không thỏa mãn. Kết quả trùng với đáp án nguồn: B.

Khi hạ nhiệt độ cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận => chiều toả nhiệt => $\Delta H<0$.

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng este hoá là phản ứng thuận nghịch: RCOOH + R'OH ⇌ RCOOR' + H2O. Để nâng cao hiệu suất (hệ số chuyển hoá) cần làm cân bằng dịch chuyển theo chiều tạo este: lấy dư một trong hai chất đầu (axit hoặc ancol) hoặc loại bỏ/giảm nồng độ sản phẩm (este hoặc nước), đồng thời dùng H2SO4 đặc vừa làm xúc tác vừa hút nước. Môi trường kiềm (A) sẽ làm este bị thuỷ phân; hạ nhiệt độ (D) làm phản ứng chậm; riêng B chỉ đúng một phần vì xúc tác không làm dịch chuyển cân bằng. Đáp án đầy đủ nhất là C.

(AI giải đề cho tôi)
Dung dịch K2CrO4 chứa ion CrO4^2- màu vàng. Khi thêm H2SO4, nồng độ H+ tăng, theo nguyên lý Le Chatelier cân bằng Cr2O7^2- + H2O ⇌ 2CrO4^2- + 2H+ chuyển dịch theo chiều nghịch (bên trái), tức CrO4^2- chuyển thành Cr2O7^2- màu da cam. Vậy hiện tượng là dung dịch chuyển từ màu vàng sang màu da cam, khớp với đáp án A trong đề.

(AI giải đề cho tôi)
Xét sự thay đổi tổng số mol khí giữa hai phía của cân bằng: (1) N2 + 3H2 ⇌ 2NH3: 4 mol khí → 2 mol khí, thay đổi áp suất làm chuyển dịch cân bằng. (2) H2 + I2 ⇌ 2HI: 2 mol khí → 2 mol khí, số mol khí không đổi nên thay đổi áp suất không làm chuyển dịch cân bằng. (3) 2SO2 + O2 ⇌ 2SO3: 3 mol khí → 2 mol khí, bị chuyển dịch. (4) 2NO2 ⇌ N2O4: 2 mol khí → 1 mol khí, bị chuyển dịch. Vậy các cân bằng bị chuyển dịch khi thay đổi áp suất là (1), (3), (4), khớp đáp án C.

(AI giải đề cho tôi)
Áp suất chỉ ảnh hưởng đến cân bằng trong hệ khí khi tổng số mol khí hai phía khác nhau. Xét từng cân bằng: (1) $N_{2(g)}+3H_{2(g)}\rightleftharpoons 2N{H}_{3(g)}$: số mol khí trái 4, phải 2 → thay đổi áp suất cân bằng bị chuyển dịch. (2) $H_{2(g)}+I_{2(g)}\rightleftharpoons 2H{I}_{(g)}$: số mol khí trái 2, phải 2 → thay đổi áp suất không làm chuyển dịch cân bằng. (3) $2S{O}_{2(g)}+O_{2(g)}\rightleftharpoons 2S{O}_{3(g)}$: số mol khí trái 3, phải 2 → thay đổi áp suất cân bằng bị chuyển dịch. (4) $2N{O}_{2(g)}\rightleftharpoons N_2{O}_{4(g)}$: số mol khí trái 2, phải 1 → thay đổi áp suất cân bằng bị chuyển dịch. Vậy các cân bằng bị chuyển dịch khi thay đổi áp suất là (1), (3), (4), khớp với đáp án nguồn C.

(AI giải đề cho tôi)
Chất xúc tác chỉ làm tăng tốc độ phản ứng (cả thuận và nghịch như nhau), giúp hệ đạt cân bằng nhanh hơn nhưng không làm dịch chuyển cân bằng. Nhiệt độ luôn làm dịch chuyển cân bằng; áp suất và nồng độ có thể làm dịch chuyển cân bằng tùy điều kiện. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 8 - D).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 9: Cân bằng PCl5(g) ⇌ PCl3(g) + Cl2(g) với ΔrH°298 > 0 (thuận thu nhiệt). Nhiệt độ ảnh hưởng (tăng T dịch chuyển thuận); nồng độ ảnh hưởng; áp suất ảnh hưởng vì tổng số mol khí thay đổi (1 → 2). Chất xúc tác chỉ tăng tốc độ đạt cân bằng, không làm dịch chuyển cân bằng. Vậy yếu tố không ảnh hưởng là chất xúc tác → C, khớp đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Chất xúc tác chỉ giúp hệ cân bằng nhanh hơn (giảm năng lượng hoạt hóa của cả phản ứng thuận và nghịch như nhau), không thay đổi hằng số cân bằng nên luôn luôn không làm dịch chuyển cân bằng. Nhiệt độ luôn làm dịch chuyển cân bằng; áp suất chỉ ảnh hưởng với phản ứng có sự thay đổi thể tích khí; nồng độ làm dịch chuyển cân bằng theo nguyên lý Le Chatelier. Đáp án: D.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 9: Cân bằng $PC{l}_5(g)\rightleftharpoons PC{l}_3(g)+C{l}_2(g)$, ${\Delta }_r{H}_{298}^0>0$ (thuận nhiệt). Nhiệt độ (A) ảnh hưởng vì phản ứng thu nhiệt; nồng độ (B) và áp suất (D) ảnh hưởng vì phản ứng có sự thay đổi số mol khí (1 → 2). Chất xúc tác (C) chỉ giúp hệ đạt cân bằng nhanh hơn, không làm dịch chuyển cân bằng. Vậy yếu tố không ảnh hưởng đến cân bằng là chất xúc tác.

(AI giải đề cho tôi)
Cân bằng PCl_5(g) ⇌ PCl_3(g) + Cl_2(g) có Δ_rH^0_{298} > 0 (thuận nhiệt). Nhiệt độ (A) ảnh hưởng vì phản ứng thu nhiệt, tăng nhiệt độ chuyển dịch cân bằng theo chiều thuận. Nồng độ (B) ảnh hưởng theo nguyên lý Le Chatelier. Áp suất (D) ảnh hưởng vì phản ứng làm thay đổi tổng số mol khí (1 → 2). Chất xúc tác (C) chỉ làm tăng tốc độ phản ứng thuận và nghịch như nhau, không làm chuyển dịch cân bằng, không ảnh hưởng đến cân bằng. Đáp án C, khớp với đáp án nguồn (9-C).

(AI giải đề cho tôi)
Khi tăng nhiệt độ từ 100°C lên 200°C, số mol D giảm (x > y), nghĩa là cân bằng dịch chuyển theo chiều nghịch khi tăng nhiệt độ. Theo nguyên lý Le Chatelier, tăng nhiệt độ làm cân bằng dịch chuyển theo chiều thu nhiệt, nên chiều nghịch là chiều thu nhiệt → phản ứng thuận tỏa nhiệt. Vì (a+b) > (p+q) và các chất đều ở thể khí, tăng áp suất làm cân bằng dịch chuyển theo chiều có tổng số mol khí giảm, tức chiều thuận. Vậy phản ứng thuận tỏa nhiệt và cân bằng dịch chuyển theo chiều thuận khi tăng áp suất → đáp án A, khớp với đáp án nguồn (Câu 21: A).

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng WGS: CO(g) + H2O(g) ⇌ CO2(g) + H2(g), ΔrH0298 = -41,2 kJ/mol < 0 nên là phản ứng toả nhiệt → A sai. Tổng số mol khí hai vế bằng nhau (2 = 2) nên tăng áp suất không làm chuyển dịch cân bằng → B sai. Đồ thị cho thấy ở cùng nhiệt độ, tỉ lệ chuyển hóa CO tăng dần khi R tăng từ 1 đến 7, vì tăng lượng H2O (tăng nồng độ chất phản ứng) đẩy cân bằng theo chiều thuận → C đúng. Khi tăng nhiệt độ, tốc độ phản ứng tăng (phân tử có động năng lớn hơn, va chạm hiệu quả nhiều hơn) → D sai.

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng WGS: CO(g) + H₂O(g) ⇌ CO₂(g) + H₂(g) có ΔrH°298 = -41,2 kJ/mol < 0 nên là phản ứng toả nhiệt → A sai. Tổng số mol khí hai vế bằng nhau (2 mol → 2 mol) nên tăng áp suất không làm cân bằng chuyển dịch → B sai. Đồ thị cho thấy ở cùng nhiệt độ, tỉ lệ chuyển hóa CO tăng dần khi R tăng từ 1 đến 7 (đường R=7 cao nhất, R=1 thấp nhất), vì tăng lượng hơi nước (chất phản ứng) làm cân bằng chuyển dịch chiều thuận theo nguyên lý Le Chatelier → C đúng. Khi tăng nhiệt độ, tốc độ phản ứng tăng (không giảm) → D sai. Vậy đáp án đúng là C.

(AI giải đề cho tôi)
Từ giản đồ hiệu suất tổng hợp ammonia: tại 500°C, 300 atm hiệu suất khoảng 30%, còn tại 450°C, 200 atm hiệu suất khoảng 35–36%, nên hiệu suất ở 500°C, 300 atm thấp hơn → (a) sai. Phản ứng $N_2(g)+3H_2(g)\rightleftharpoons 2N{H}_3(g)$ có tổng số mol khí giảm từ 4 sang 2, theo nguyên lý Le Chatelier khi tăng áp suất cân bằng chuyển dịch theo chiều giảm thể tích, tức chiều thuận → (b) đúng. Phản ứng tổng hợp ammonia là phản ứng toả nhiệt ($\Delta H<0$); thực hiện ở nhiệt độ cao chỉ nhằm tăng tốc độ phản ứng dù làm giảm hiệu suất cân bằng, không phải vì phản ứng thu nhiệt → (c) sai. Ở 500°C, 250 atm, giản đồ cho hiệu suất khoảng 30%. Theo phương trình, $H_2$ hết trước (3 mol $H_2$ phản ứng với 1 mol $N_2$), nên lượng $N{H}_3$ tối đa theo $H_2$ là 2 mol; thực tế thu được $2\times 30\%=0,6$ mol $N{H}_3$ → (d) đúng. Vậy các phát biểu đúng là (b), (d) → đáp án D.

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng tổng hợp NH${}_3$: $N_2+3H_2\rightleftharpoons 2N{H}_3$ là phản ứng toả nhiệt, tổng số mol khí giảm từ 4 sang 2.

(a) Sai. Đọc giản đồ: ở 500°C, 300 atm hiệu suất khoảng 26%, còn ở 450°C, 200 atm hiệu suất khoảng 38%. Vậy hiệu suất ở 500°C, 300 atm thấp hơn, không cao hơn.

(b) Đúng. Chiều thuận làm số mol khí giảm (4 → 2), nên tăng áp suất cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận (tạo NH${}_3$); giản đồ cũng cho thấy hiệu suất tăng khi áp suất tăng.

(c) Sai. Phản ứng (1) là phản ứng toả nhiệt (theo giản đồ, ở cùng áp suất, nhiệt độ càng thấp hiệu suất càng cao). Công nghiệp vẫn dùng nhiệt độ cao (~450–500°C) chỉ để tăng tốc độ phản ứng, không phải vì phản ứng thu nhiệt.

(d) Đúng. Đọc giản đồ: ở 500°C, 250 atm hiệu suất khoảng 30%. Ban đầu: 2 mol N${}_2$, 3 mol H${}_2$; H${}_2$ là chất hạn chế, cho tối đa $n_{max}(N{H}_3)=3\times \frac{2}{3}=2$ mol. Số mol NH${}_3$ thực tế: $n(N{H}_3)=2\times 30\%=0,6$ mol.

Kết luận: các phát biểu đúng là (b) và (d) → đáp án D, trùng với đáp án nguồn.

A. thêm khí NO vào hệ: Cân bằng chuyển dịch theo chiều giảm nồng độ NO (chiều nghịch).
B. giảm áp suất của hệ: Cân bằng không thay đổi do số phân tử khí 2 vế như nhau.
C. tăng nhiệt độ của hệ: Cân bằng chuyển dịch theo chiều giảm nhiệt độ (chiều thuận)
D. thêm chất xúc tác vào hệ: Cân bằng không thay đổi.

(a) Đúng vì mẫu X có pH = 6,5 < 7 nên có môi trường acid.
(b) Sai vì K⁺, Al³⁺ không ảnh hưởng đến tính cứng của nước.
(c) Sai vì khi thêm acid (H⁺) thì cân bằng Al³⁺(aq) + 3H₂O(l) ⇌ Al(OH)₃(s) + 3H⁺(aq) chuyển dịch theo chiều nghịch nên lượng kết tủa Al(OH)₃ bị giảm từ đó giảm hiệu quả làm trong nước đục của phèn nhôm – kali.
(d) Sai vì sau khi xử lí mẫu X bằng phèn nhôm thì pH của nước thu được giảm (pH < 6,5).