Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Cấu tạo, danh pháp và điều chế ester (Hóa học Lớp 12)

Metyl acrylat (CH2=CH-COOCH3) chứa liên kết đôi C=C trong gốc axit nên phản ứng được với dung dịch brom qua phản ứng cộng: CH2=CH-COOCH3 + Br2 → CH2Br-CHBr-COOCH3. Các este còn lại (etyl axetat, metyl propionat, metyl axetat) là este no, không phản ứng với dung dịch brom. Đáp án: D. (Lưu ý: bảng đáp án in ở trang 12 ghi Câu 45 là B, mâu thuẫn với đáp án in đậm đỏ D ngay tại câu hỏi trang 8; về mặt hóa học chỉ metyl acrylat — este không no — phản ứng được với brom, nên đáp án đúng là D.)

(AI giải đề cho tôi)
Đốt cháy este X: $n_{C{O}_2}=13,2/44=0,3$ mol; $n_{H_{2}O}=5,4/18=0,3$ mol. Suy ra số mol C = số mol H/2, tức tỉ lệ C:H = 1:2, công thức dạng $C_n{H}_{2n}{O}_x$. Với este đơn chức mạch hở no là $C_n{H}_{2n}{O}_2$ (ví dụ $C_3{H}_6{O}_2$ với n=3: đốt 0,1 mol cho 0,3 mol CO₂ và 0,3 mol H₂O, khớp). Nếu là este không no hoặc hai chức thì tỉ lệ H/C nhỏ hơn 2; nếu mạch vòng thì H/C < 2. Vậy X là este no, đơn chức, mạch hở.

(AI giải đề cho tôi)
$n_{C_2{H}_{5}OH}=\frac{13,8}{46}=0,3$ mol. Axit axetic dư nên ancol là chất giới hạn. Phản ứng: $C{H}_{3}COOH+C_2{H}_{5}OH\rightleftharpoons C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5+H_{2}O$ (xúc tác $H_{2}S{O}_4$ đặc). Theo phương trình, 1 mol ancol tạo 1 mol este etyl axetat ($M=88$ g/mol), nên khối lượng este lý thuyết $=0,3\times 88=26,4$ gam. Hiệu suất $H=\frac{11,0}{26,4}\times 100\%=41,67\%$. Vậy chọn D.

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng: $C{H}_{3}COOH+C_2{H}_{5}OH\stackrel{H_{2}S{O}_4đặc,t^0}{\to }C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5+H_{2}O$.
(a) Đúng: etyl axetat có nhiệt độ sôi thấp (77°C) nên dễ bay hơi khi đun nóng.
(b) Đúng: $H_{2}S{O}_4$ đặc vừa là chất xúc tác, vừa hút nước đẩy cân bằng este hóa dịch chuyển theo chiều tạo este.
(c) Đúng: etyl axetat đi qua ống dẫn dưới dạng hơi, cần làm lạnh bằng nước đá để ngưng tụ thu sản phẩm lỏng.
(d) Sai: khi kết thúc thí nghiệm phải tháo ống dẫn hơi ra khỏi bình thu trước, sau đó mới tắt đèn cồn; nếu tắt đèn trước, áp suất trong ống nghiệm giảm gây hút ngược nước vào ống nghiệm nóng làm vỡ ống nghiệm.
(e) Đúng (theo đáp án nguồn): đá bọt tạo tâm sôi, chống sôi bắn, từ đó bảo vệ ống nghiệm không bị vỡ.
Vậy có 4 phát biểu đúng: (a), (b), (c), (e).

(AI giải đề cho tôi)
Benzyl acetate là ester tạo bởi acid acetic (CH3COOH) và benzyl alcohol (C6H5CH2OH). Phần acid cho nhóm CH3COO–, phần alcohol cho nhóm –CH2C6H5, nên công thức là CH3COOCH2C6H5. Các phương án khác: A là propyl benzoate sai cấu trúc, B là phenyl acetate, C là methyl benzoate. Đáp án khớp với đáp án nguồn (D).

(AI giải đề cho tôi)
Isoamyl axetat là este tạo từ axit axetic CH3COOH và ancol isoamylic C5H11OH, trừ H2O: CH3COOC5H11 có công thức phân tử C7H14O2 (khối lượng phân tử 130). Kiểm tra: este no, mạch hở có công thức tổng quát CnH2nO2, với n = 7 ta được C7H14O2. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 56: B).

Phương pháp:
$C_5{H}_{10}{O}_2$ có khả năng thủy phân trong môi trường axit tạo axit axetic $\Rightarrow$ Đây là este tạo bởi axit axetic.
Hướng dẫn giải:
Các chất có CTPT $C_5{H}_{10}{O}_2$ thủy phân trong môi trường axit tạo axit axetic $\Rightarrow$ Este tạo bởi axit axetic. Có 2 CTCT thỏa mãn:
$C{H}_{3}COOC{H}_{2}C{H}_{2}C{H}_3$
$C{H}_{3}COOCH(C{H}_3{)}_2$
Đáp án D

(AI giải đề cho tôi)
Butyl axetat là este của axit axetic (CH3COOH) và butanol (C4H9OH), tạo thành từ nhóm axetat CH3-COO- và nhóm butyl -CH2-CH2-CH2-CH3. Vậy công thức cấu tạo là CH3-COO-CH2-CH2-CH2-CH3. Phương án B chỉ có nhóm propyl (3 carbon), C là metyl pentanoat, D là sec-butyl axetat (nhóm butyl nhánh). Đáp án khớp với đáp án nguồn (52-A).

Ancol metylic là $C{H}_{3}OH$ || Axit propionic là $C_2{H}_{5}COOH$.

☆ Phản ứng este hóa: $C_2{H}_{5}COOH+C{H}_{3}OH\rightleftharpoons C_2{H}_{5}COOC{H}_3+H_{2}O$.

| → Sản phẩm $C_2{H}_{5}COOC{H}_3$ có tên gọi là metyl propionat.

Xem xét - phân tích các phát biểu:

✗ A. sai vì đimetylamin: $C{H}_{3}NHC{H}_3$ là amin bậc II, ancol etylic là ancol bậc I.

✓ B. đúng. $H_{2}NC{H}_{2}COOH+C{H}_{3}OH\rightleftharpoons H_{2}NC{H}_{2}COOC{H}_3+H_{2}O$.

✗ C. sai vì nilon-6,6 điều chế bằng phản ứng trùng ngưng là đúng; NHƯNG tơ olon (hay còn gọi là nitron; poliacrilonitrin) lại được điều chế bằng phản ứng trùng hợp $C{H}_2=CHCN$.

✗ D. sai vì đipeptit không có phản ứng màu biure.

(AI giải đề cho tôi) H${}_2$SO${}_4$ đặc vừa đóng vai trò chất xúc tác, vừa là chất hút nước để đẩy cân bằng este hóa dịch chuyển về phía tạo este, nên phát biểu A sai (chỉ nói xúc tác). Thêm NaCl bão hòa nhằm giảm độ tan của este trong nước (hiệu ứng muối hóa) để tách lớp este, không phải để tránh phân hủy sản phẩm, nên B sai. Phản ứng este hóa là phản ứng thuận nghịch, đạt cân bằng nên sau bước 2 trong ống nghiệm vẫn còn CH${}_3$CH(CH${}_3$)CH${}_2$CH${}_2$OH và CH${}_3$COOH → C đúng. Isoamyl axetat là chất lỏng; sau bước 3, hỗn hợp trong ống nghiệm phân thành các lớp (lớp este và lớp nước), không phải hỗn hợp chất lỏng đồng nhất → D sai.

Phương pháp: Dựa vào tính chất vật lí và tính chất hóa học của este, axit cacboxylic và ancol để tìm phát biểu đúng.
Hướng dẫn giải:
Phát biểu A sai vì $H_{2}S{O}_4$ đặc có vai trò xúc tác và giữ $H_{2}O$ làm cân bằng chuyển dịch sang chiều tạo este.
Phát biểu B sai vì thêm NaCl bão hòa để sản phẩm tách ra hoàn toàn.
Phát biểu C đúng vì phản ứng este hóa thuận nghịch nên các chất tham gia đều còn dư.
Phát biểu D sai vì sản phẩm este không tan nên có phân lớp.
Đáp án C

Isoamyl acetate là ester của acetic acid và isoamyl alcohol (3-methylbutan-1-ol):

$$C{H}_{3}COOH+HOC{H}_{2}C{H}_{2}CH(C{H}_3{)}_2\rightleftharpoons C{H}_{3}COOC{H}_{2}C{H}_{2}CH(C{H}_3{)}_2+H_{2}O.$$

Công thức ester: $C{H}_{3}COOC{H}_{2}C{H}_{2}CH(C{H}_3{)}_2$. Chọn B.

(AI giải đề cho tôi)
2-methylbutyl ethanoate có công thức cấu tạo $C{H}_{3}COOC{H}_{2}CH(C{H}_3)C{H}_{2}C{H}_3$, công thức phân tử $C_7{H}_{14}{O}_2$ (khối lượng phân tử 130), thuộc ester no, đơn chức. Xét các nhận định:
- A (không đúng): Phân tử ester không có nhóm -OH hay -NH nên không thể tự tạo liên kết hydrogen; nó chỉ chấp nhận liên kết hydrogen yếu từ nước qua nguyên tử oxygen của nhóm ester, không tạo được liên kết hydrogen mạnh với nước. Do đó ester tan hạn chế trong nước.
- B (đúng): Ester bị thủy phân trong môi trường acid (thuỷ phân ngược) và môi trường base (xà phòng hoá): $C{H}_{3}COOC{H}_{2}CH(C{H}_3)C{H}_{2}C{H}_3+NaOH\to C{H}_{3}COONa+HOC{H}_{2}CH(C{H}_3)C{H}_{2}C{H}_3$.
- C (đúng): Là ester no, đơn chức dạng $C_n{H}_{2n}{O}_2$ với n = 7, tức $C_7{H}_{14}{O}_2$.
- D (đúng): Có thể tổng hợp bằng phản ứng ester hoá giữa acetic acid ($C{H}_{3}COOH$) và 2-methylbutanol với xúc tác $H_{2}S{O}_4$ đặc, đun nóng.
Vậy nhận định không đúng là A, trùng với đáp án nguồn (câu 18: A).

(AI giải đề cho tôi)
Este no, đơn chức, mạch hở có công thức tổng quát $C_n{H}_{2n}{O}_2$ với $n\ge 2$. Phần trăm oxi: $\%O=\frac{32}{14n+32}\times 100=43,243\%$. Suy ra $14n+32=\frac{32}{0,43243}\approx 74$, nên $14n=42\Rightarrow n=3$. Vậy CTPT của Y là $C_3{H}_6{O}_2$ (khối lượng mol 74, kiểm tra: $\%O=32/74\approx 43,243\%$ đúng). Đáp án A, trùng với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: A sai vì benzyl axetat (C6H5CH2OCOCH3) có mùi hoa nhài (hoa cúc), còn mùi chuối chín là của isoamyl axetat. B đúng: mọi este đều tham gia phản ứng thủy phân (thủy phân trong môi trường axit hoặc bazơ, có hoặc không có xúc tác) tạo ra axit (hoặc muối) và ancol. C sai vì chỉ este no, mạch hở, đơn chức (CnH2nO2) mới cho số mol CO2 bằng số mol H2O; với este đa chức như dimetyl oxalat C4H6O4 thì nCO2 = 4 ≠ nH2O = 3. D sai vì este ngoài việc tạo từ axit và ancol còn có thể được tạo từ anhiđrit axit hoặc axit clorua tác dụng với ancol, nên phát biểu này không bao quát hết (phát biểu đúng nhất là B).

(AI giải đề cho tôi)
Este của axit fomic có dạng HCOO-R với tổng số carbon là 4, nên R là gốc propyl C3H7. Gốc propyl có 2 đồng phân: n-propyl và isopropyl. Vậy có 2 este: fomat n-propyl (HCOOCH2CH2CH3) và fomat isopropyl (HCOOCH(CH3)2). Đáp án A, khớp với đáp án nguồn (Câu 69: A).

(AI giải đề cho tôi)
Isoamyl axetat là este tạo bởi axit axetic (CH₃COOH) và ancol isoamylic (2-metylbutan-1-ol, (CH₃)₂CHCH₂CH₂OH). Do đó công thức là CH₃COOCH₂CH₂CH(CH₃)CH₃. Kiểm tra các phương án: A, B là este của axit 3-metylbutanoic (phần axit có nhánh), không phải axetat; C là fomiat (HCOO–), không phải axetat. Đáp án D khớp với đáp án nguồn (Câu 76: D).

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng este hóa: $C{H}_{3}COOH+C_2{H}_{5}OH\rightleftharpoons C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5+H_{2}O$ (xúc tác $H_{2}S{O}_4$ đặc, nóng).

Số mol ban đầu:
$n(C{H}_{3}COOH)=\frac{45}{60}=0,75$ mol;
$n(C_2{H}_{5}OH)=\frac{69}{46}=1,5$ mol.

Axit axetic hết trước (0,75 < 1,5), nên số mol este tối đa theo lý thuyết là 0,75 mol.

Số mol este thực tế: $n(este)=\frac{41,25}{88}=0,46875$ mol.

Hiệu suất: $H=\frac{0,46875}{0,75}\times 100\%=62,5\%$.

Khớp với đáp án B (62,5%).

Chọn B.

X không tráng gương $\to$ Không có HCOO-

X tạo bởi axit cacboxylic và ancol tương ứng $\to$ X là C${}_6$H${}_5$COOCH${}_3$.