Một nhóm học sinh thực hiện thí nghiệm xà phòng hóa tristearin với dung dịch NaOH theo quy trình:
• Bước 1: Cho 2 gam chất béo và khoảng 4 mL dung dịch NaOH 40% vào bát sứ.
• Bước 2: Đun hỗn hợp khoảng 10 phút và liên tục khuấy bằng đĩa thủy tinh. Nếu thể tích nước giảm cần bổ sung thêm nước. Kết thúc phản ứng, đổ hỗn hợp vào cốc thủy tinh chứa khoảng 30 mL dung dịch NaCl bão hòa, khuấy nhẹ để nguội. Khi kết thúc, họ thu được hỗn hợp gồm hai phần riêng biệt: phần chất rắn màu trắng nổi trên bề mặt và phần dung dịch ở phía dưới.
Hãy xem xét các nhận định sau:

a) Đúng: xà phòng hóa $(C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5+3NaOH\to 3C_{17}{H}_{35}COONa+C_3{H}_5(OH{)}_3$; $3M_{Na}>M_{C_3{H}_5}$ nên tổng khối lượng xà phòng cao hơn khối lượng tristearin ban đầu (nguồn in kèm ký tự lạ '0hgs' sau công thức, do lỗi in nguồn).
b) Đúng: NaCl bão hòa gây hiệu ứng muối (salting out), giảm độ tan của muối sodium của acid béo giúp kết tinh, tách khỏi dung dịch.
c) Đúng: phần dung dịch dưới chứa glycerol và NaOH dư; glycerol hòa tan Cu(OH)${}_2$ tạo phức màu xanh lam đậm ở nhiệt độ phòng.
d) Sai: dầu bôi trơn máy là hydrocarbon không phản ứng xà phòng hóa với NaOH, không tạo xà phòng kết tinh khi thêm NaCl bão hòa.
a) a) Đúng. Xà phòng hóa tristearin: $(C_{17}{H}_{35}COO{)}_3{C}_3{H}_5+3NaOH\to 3C_{17}{H}_{35}COONa+C_3{H}_5(OH{)}_3$. Tổng khối lượng 3 muối sodium stearate lớn hơn khối lượng tristearin vì $3M_{Na}>M_{C_3{H}_5}$ (nguồn in: $3M_{Na}>M_{C_3{H}_5}$ kèm ký tự lạ '0hgs' do lỗi in nguồn).
b) b) Đúng. Hiệu ứng muối (salting out): NaCl bão hòa làm giảm độ tan của muối sodium của acid béo, giúp xà phòng kết tinh và nổi lên trên.
c) c) Đúng. Phần dung dịch dưới còn chứa NaOH dư và glycerol; glycerol (polyol) hòa tan Cu(OH)${}_2$ tạo phức glycerat đồng màu xanh lam đậm ở nhiệt độ phòng.
d) d) Sai. Dầu bôi trơn máy là hỗn hợp hydrocarbon (dầu khoáng) không có nhóm ester, không phản ứng xà phòng hóa với NaOH nên không tạo muối sodium của acid béo; khi thêm NaCl bão hòa không thu được chất rắn màu trắng (xà phòng) nổi lên trên.