Hỗn hợp X gồm ba este mạch hở đều tạo bởi axit cacboxylic với ancol, trong đó hai este có cùng số nguyên tử cacbon trong phân tử. Xà phòng hóa hoàn toàn 7,76 gam X bằng dung dịch NaOH vừa đủ thu được hỗn hợp Y gồm hai ancol đơn chức, kế tiếp trong dãy đồng đẳng và hỗn hợp Z gồm hai muối. Cho toàn bộ Y vào bình đựng kim loại Na dư, sau phản ứng có khí thoát ra và khối lượng bình tăng 4 gam. Đốt cháy hoàn toàn Z cần vừa đủ 0,09 mol O${}_2$, thu được Na${}_2$CO${}_3$ và 4,96 gam hỗn hợp CO${}_2$ và H${}_2$O. Phần trăm khối lượng của este có phân tử khối nhỏ nhất trong X là

(AI giải đề cho tôi) Gọi hai muối trong Z là muối của axit no đơn chức, hai ancol trong Y kế tiếp nhau. Với muối C${}_c$H${}_{2c-1}$O${}_2$Na đốt cháy cho Na${}_2$CO${}_3$, CO${}_2$, H${}_2$O thì số mol CO${}_2$ = số mol H${}_2$O = n_C − n_muối/2. Gọi S = tổng mol muối, C = tổng mol C: 44(C − S/2) + 18(C − S/2) = 4,96 → C − S/2 = 0,08. O${}_2$ = 1,5C − S = 0,09 → S = 0,12; C = 0,14. NaOH = 0,12 mol. Khối lượng bình tăng 4 g = khối lượng Y − khối lượng H${}_2$ (0,06 mol = 0,12 g) → m_Y = 4,12 g. m_Z = 7,76 + 4,8 − 4,12 = 8,44 g. Hai muối phải là HCOONa (68) và CH${}_3$COONa (82): x + y = 0,12; x + 2y = 0,14 → x = 0,10; y = 0,02 (khối lượng Z = 6,8 + 1,64 = 8,44 g khớp). Hai ancol là CH${}_3$OH (0,10 mol) và C${}_2$H${}_5$OH (0,02 mol): 32a + 46b = 4,12; a + b = 0,12 → a = 0,10; b = 0,02. Ba este: HCOOCH${}_3$ (a), HCOOC${}_2$H${}_5$ (b), CH${}_3$COOCH${}_3$ (c): a + b = 0,10; c = 0,02; a + c = 0,10 → a = 0,08; b = 0,02; c = 0,02. Kiểm tra: m_X = 60·0,08 + 74·0,02 + 74·0,02 = 7,76 g ✓. Este có M nhỏ nhất là HCOOCH${}_3$ (60): %m = 4,8/7,76 · 100 = 61,86%.