Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất (Hóa học Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất (Sc → Zn) có cấu hình electron [Ar]3d^x 4s^y, electron hoá trị nằm ở cả phân lớp 3d và 4s (ví dụ Fe: 3d^6 4s^2). Vậy đáp án A.

(AI giải đề cho tôi)
Kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất (Sc → Zn) có electron hoá trị phân bố ở phân lớp 3d và 4s (ví dụ Fe: [Ar]3d⁶4s²). Đáp án A.

(AI giải đề cho tôi)
Dãy kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất gồm các nguyên tố từ Sc đến Zn (chu kỳ 4, nhóm 3B–2B): Ti, Cr, Fe, Cu, Zn đều thuộc dãy này. Mg (Z=12) thuộc nhóm IIA, chu kỳ 3, là kim loại kiềm thổ, không phải kim loại chuyển tiếp. Vậy chỉ có 1 nguyên tố (Mg) không thuộc dãy thứ nhất.

(AI giải đề cho tôi)
Dãy kim loại chuyển tiếp thứ nhất gồm các nguyên tố từ Sc (Z=21) đến Zn (Z=30). Trong dãy cho: Ti (22), Cr (24), Fe (26), Cu (29), Zn (30) đều thuộc dãy này; chỉ có Mg (Z=12) là kim loại kiềm thổ (nhóm 2, không phải kim loại chuyển tiếp). Vậy có 1 nguyên tố không thuộc kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất.

(AI giải đề cho tôi)
Thí nghiệm nhỏ dung dịch NaOH vào dung dịch CuSO₄, xuất hiện kết tủa xanh lam theo phản ứng: $CuS{O}_4+2NaOH\to Cu(OH{)}_2\downarrow +N{a}_{2}S{O}_4$. Kết tủa xanh lam là Cu(OH)₂, tức copper (II) hydroxide. Na₂SO₄ tan trong dung dịch, không phải kết tủa; CuO màu đen và không tạo thành trong điều kiện này.

(AI giải đề cho tôi)
a) Sai: Fe có cấu hình [Ar]3d⁶4s², khi tạo Fe³⁺ mất electron 4s trước rồi 3d, nên Fe³⁺ là [Ar]3d⁵ (không phải [Ar]3d³4s²). b) Đúng: Từ Sc đến Cu, số electron d tăng dần 1→10, với ngoại lệ Cr (3d⁵4s¹) và Cu (3d¹⁰4s¹). c) Đúng: Copper (Cu) dẫn điện rất tốt (chỉ sau Ag), nên được dùng làm dây dẫn điện. d) Đúng: Theo cách phân nhóm cũ, Fe, Co, Ni cùng thuộc nhóm VIIIB (các nguyên tố nhóm VIII gồm Fe, Co, Ni, Ru, Rh, Pd, Os, Ir, Pt).
a) (AI giải đề cho tôi)
Fe: [Ar]3d⁶4s²; mất 2 electron 4s và 1 electron 3d cho Fe³⁺ → [Ar]3d⁵, không phải [Ar]3d³4s².
b) (AI giải đề cho tôi)
Số electron phân lớp d tăng dần từ 1 (Sc) đến 10 (Cu), ngoại lệ Cr (3d⁵4s¹) và Cu (3d¹⁰4s¹).
c) (AI giải đề cho tôi)
Cu có khả năng dẫn điện rất tốt nên được dùng làm dây dẫn điện.
d) (AI giải đề cho tôi)
Fe, Co, Ni đều thuộc nhóm VIIIB trong bảng phân nhóm cũ.

a) sai, cấu hình đúng của ion Fe^{3+} là [Ar]3d^5.
b) đúng
c) đúng
d) đúng
a) a) sai, cấu hình đúng của ion Fe^{3+} là [Ar]3d^5.
b) b) đúng
c) c) đúng
d) d) đúng

a) Đúng.
b) Đúng.
c) Sai vì Cation Cu²⁺ có màu xanh lam.
d) Sai vì Nguyên tử Cu có cấu hình electron là [Ar]3d¹⁰4s¹.
a) Đúng.
b) Đúng.
c) Sai vì Cation Cu²⁺ có màu xanh lam.
d) Sai vì Nguyên tử Cu có cấu hình electron là [Ar]3d¹⁰4s¹.

(AI giải đề cho tôi)
Từ đồ thị trang 179: nhiệt độ nóng chảy (độ Kelvin) của K = 337, Ca = 1115 (hai nguyên tố họ s) đều thấp hơn mọi kim loại chuyển tiếp từ Sc (1814) đến Cu (1358). Do đó nhận định C đúng. A sai vì chênh lệch rất lớn (337 và 1115 so với ≥1358); B sai vì ngược lại thực tế; D sai vì nhiệt độ nóng chảy không tăng đơn điệu theo điện tích hạt nhân (ví dụ Mn = 1519 K thấp hơn V = 2183 K và Cr = 2180 K dù nằm giữa chu kì). Kết quả khớp đáp án nguồn (Câu 17 → C).

(AI giải đề cho tôi)
Trong dãy kim loại chuyển tiếp thứ nhất (Sc → Zn), Cr có độ cứng cao nhất do cấu trúc tinh thể lập phương tâm khối với liên kết kim loại mạnh (có sự tham gia của electron d). Đáp án khớp với bảng đáp án mã đề 001: câu 14 là C.

(AI giải đề cho tôi)
Từ đồ thị: K (337 K) và Ca (1115 K) là nguyên tố họ s, có nhiệt độ nóng chảy thấp hơn rõ rệt so với các kim loại chuyển tiếp (Sc 1814 K, Ti 1943 K, V 2183 K, Cr 2180 K, Fe 1811 K, Cu 1358 K,...). Do đó nhận định đúng là C. A sai vì hai giá trị không gần bằng; B sai vì họ s thấp hơn chứ không cao hơn; D sai vì nhiệt độ nóng chảy không tăng đơn điệu theo điện tích hạt nhân (tăng từ K đến V rồi giảm, Mn thấp bất thường).

(AI giải đề cho tôi)
Từ đồ thị trang 129: nhiệt độ nóng chảy (K) của K = 337 và Ca = 1115 (các nguyên tố họ s, cột đỏ) đều thấp hơn nhiệt độ nóng chảy của các kim loại chuyển tiếp: Sc 1814, Ti 1943, V 2183, Cr 2180, Mn 1519, Fe 1811, Co 1768, Ni 1728, Cu 1358. Vậy nhận định C đúng. A sai vì chênh lệch lớn (337 và 1115 so với khoảng 1358–2183), không 'gần bằng'. B sai vì họ s thấp hơn chứ không cao hơn. D sai vì nhiệt độ nóng chảy không tăng đơn điệu theo điện tích hạt nhân: tăng từ K đến V (337 → 2183 K) rồi giảm dần về Cu (1358 K). Kết quả trùng đáp án nguồn (Câu 17: C).

Hướng dẫn giải (nguồn: trang 105): V(O2) = 2 lít → n(O2) = 2,24/24,79 (mol). Số phân tử O2 có trong 10 lít không khí = n(O2).N_A (NA: Số Avogadro). 1 phân tử Hemoglobin có khả năng kết hợp 4 phân tử O2. Số mol Hemoglobin = (n(O2).N_A)/(4N_A) = 0,02 (mol).

ĐÁ: a,b,d đúng; c sai. (Bản in đáp án trang 14 ghi nhãn các ý là e), f), g), h) — nội dung tương ứng a)–d) của đề; các ý e), f), h) được tô vàng (đúng), ý g) không tô vàng (sai).)

(AI giải đề cho tôi) $FeC{l}_3$ tác dụng với dung dịch bazơ như NaOH tạo kết tủa $Fe(OH{)}_3$: $FeC{l}_3+3NaOH\to Fe(OH{)}_3\downarrow +3NaCl$. Các chất H₂S, AgNO₃, NaCl không tạo kết tủa $Fe(OH{)}_3$ với $FeC{l}_3$.

(AI giải đề cho tôi)
Nhóm B: A sai vì nhiều nguyên tố nhóm B có tính khử yếu hoặc thể hiện nhiều trạng thái oxi hóa; B sai vì electron lớp ngoài cùng của nhóm B thay đổi (1, 2 hoặc không cố định); D sai vì một số kim loại nhóm B phản ứng với nước (ví dụ Sc, Zn ở điều kiện thích hợp, các kim loại kiềm thổ nhóm IIB không nhưng nhóm IIIB phản ứng). Nhận xét luôn đúng là C: mọi nguyên tố nhóm B đều là kim loại.

Chọn đáp án B.
Cho dung dịch CuSO4 vào dung dịch NaOH xảy ra phản ứng:
$2NaOH+CuS{O}_4\to Cu(OH{)}_2\downarrow +N{a}_{2}S{O}_4$
Kết tủa thu được có màu xanh lam.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 3 (Phần II) - Kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất:
a) SAI. Không phải mọi hợp chất của kim loại chuyển tiếp đều có màu, ví dụ hợp chất của Zn2+ (d10) như ZnSO4, ZnO đều không màu.
b) ĐÚNG. Cho từ từ dung dịch NH3 đến dư vào dung dịch CuSO4: ban đầu xuất hiện kết tủa xanh Cu(OH)2 (do NH3 tạo môi trường kiềm), khi NH3 dư kết tủa tan tạo phức [Cu(NH3)4]2+ có màu xanh lam đậm: Cu(OH)2 + 4NH3 → [Cu(NH3)4]2+ + 2OH-.
c) SAI. Kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất (Sc → Zn) có phân lớp d (3d) chưa bão hòa, không phải phân lớp 6. Zn có cấu hình 3d10 4s2 với phân lớp d bão hòa.
d) ĐÚNG. Dùng dung dịch NaOH: FeSO4 tạo kết tủa trắng xanh Fe(OH)2 (dần chuyển xanh rỉ do bị oxi hóa), còn Fe2(SO4)3 tạo kết tủa nâu đỏ Fe(OH)3. Quan sát màu kết tủa khác nhau nên phân biệt được hai dung dịch.
a) (AI giải đề cho tôi)
Sai vì không phải hợp chất nào của kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất cũng có màu (ví dụ hợp chất Zn2+ không màu).
b) (AI giải đề cho tôi)
Đúng: kết tủa Cu(OH)2 màu xanh xuất hiện trước, sau đó tan trong NH3 dư tạo phức [Cu(NH3)4]2+ màu xanh lam.
c) (AI giải đề cho tôi)
Sai: kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất có phân lớp d (3d) chưa bão hòa, không phải phân lớp 6.
d) (AI giải đề cho tôi)
Đúng: NaOH tạo kết tủa trắng xanh Fe(OH)2 với FeSO4 và kết tủa nâu đỏ Fe(OH)3 với Fe2(SO4)3, nên phân biệt được.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 16: Kiểm tra từng phát biểu về kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất (Sc → Zn). A sai: không phải kim loại chuyển tiếp nào cũng có nhiệt độ nóng chảy cao hơn mọi kim loại nhóm IA và IIA (ví dụ Zn nóng chảy ở 420°C, thấp hơn một số kim loại nhóm IIA như Be, Mg; Sc so với Be...). B đúng: do lớp vỏ d có nhiều electron chưa ghép cặp, các kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất có xu hướng thể hiện nhiều trạng thái oxi hoá (ví dụ Fe: +2, +3; Mn: +2, +4, +7; Cu: +1, +2). C sai: không phải tất cả hợp chất đều có màu, ví dụ ZnSO4, ZnCl2, Sc2O3... không màu (Zn²⁺, Sc³⁺ có cấu hình d⁰). D sai: Cr có cấu hình [Ar]3d⁵4s¹ và Cu có cấu hình [Ar]3d¹⁰4s¹, phân lớp 4s chưa bão hoà. Vậy phát biểu đúng là B, trùng với đáp án nguồn (trang 62: Câu 16 = B).