Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Alkyne (Hóa học Lớp 11)

(AI giải đề cho tôi) Kết tủa là các muối bạc acetylide: AgC≡C–C₂H₅ (M = 131) và AgC≡CH (M = 121). Gọi x, y lần lượt là mol but-1-yne và ethyne. Lưu ý: dữ liệu khối lượng trong đề (36,8 gam X và 56,2 gam kết tủa) dẫn đến hệ phương trình vô nghiệm (khối lượng/mol của X suy ra từ kết tủa vượt quá 54), nên đề gốc có thể sai số liệu. Theo đáp án nguồn, a = 0,8, tức n_AgNO₃ = 0,5 × 0,8 = 0,4 mol bằng tổng số mol alkyne tham gia phản ứng tạo kết tủa.

(AI giải đề cho tôi) Gọi số mol mỗi chất là a. Số mol CO${}_2$: (2+3+4)a = 9a = 0,09 → a = 0,01 mol. Chỉ các ankin đầu mạch (có H ở C≡C) tạo kết tủa với AgNO${}_3$/NH${}_3$: C${}_2$H${}_2$ → Ag${}_2$C${}_2$ (0,01 mol × 240 = 2,4 g). Nếu C${}_3$H${}_4$ là CH≡C–CH${}_3$ (propin) và C${}_4$H${}_4$ là CH${}_2$=CH–C≡CH (vinylaxetilen) thì mỗi chất tạo 0,01 mol muối bạc (M ≈ 147 g/mol) → 1,47 g mỗi chất. Tổng: 2,4 + 1,47 + 1,47 = 5,34 g > 4 g (thỏa mãn). Nếu C${}_3$H${}_4$ là CH${}_2$=C=CH${}_2$ (allene) hoặc C${}_4$H${}_4$ là CH${}_2$=C=C=CH${}_2$ (butatrien) thì không tạo kết tủa, tổng chỉ 2,4 g hoặc 3,87 g < 4 g (loại). Vậy đáp án A.

Định hướng tư duy giải
m = 4a.108 + 2b.143,5 = 432a + 287b

(AI giải đề cho tôi)
Chất X tác dụng với nước sinh ra khí dẫn vào dung dịch AgNO${}_3$/NH${}_3$ tạo kết tủa màu vàng nhạt — đây là kết tủa bạc axetilenua Ag${}_2$C${}_2$ (màu vàng nhạt), sinh ra từ axetilen C${}_2$H${}_2$. Vậy X phải là CaC${}_2$: CaC${}_2$ + 2H${}_2$O → Ca(OH)${}_2$ + C${}_2$H${}_2$↑; sau đó C${}_2$H${}_2$ + 2AgNO${}_3$ + 2NH${}_3$ → Ag${}_2$C${}_2$↓ (vàng nhạt) + 2NH${}_4$NO${}_3$. Các chất khác: CaO + H${}_2$O → Ca(OH)${}_2$ (không sinh khí); Al${}_4$C${}_3$ + 12H${}_2$O → 4Al(OH)${}_3$ + 3CH${}_4$↑ (CH${}_4$ không phản ứng với AgNO${}_3$/NH${}_3$); Ca + 2H${}_2$O → Ca(OH)${}_2$ + H${}_2$↑ (H${}_2$ không tạo kết tủa). Kết quả trùng với đáp án nguồn (58-C).

Đáp án B
⟹ $\{\begin{array}{l}x+y=\frac{11,2}{22,4}=0,5mol\\ m_{\downarrow }=m_{A{g}_2{C}_2}+m_{Ag}=240x+108.2y=112,8gam\end{array}$ ⟹ $\{\begin{array}{l}x=0,2\\ y=0,3\end{array}$
⟹ n${}_{B{r}_2}$ = 2x + y = 0,7 mol ⟹ m${}_{B{r}_2}$ = 160.0,7 = 112 gam

(AI giải đề cho tôi)
Giai đoạn 1: H3O+ cho proton, chỉ 1 liên kết π của C≡C bị bẻ để tạo C–H, tạo carbocation H3C–C⁺=CH2; sau đó H2O tấn công C⁺ tạo liên kết σ C–O, cho enol H3C–C(OH)=CH2. Giai đoạn 2: enol mất proton khỏi O–H, cặp electron của π C=C chuyển thành π C=O, tức chuyển liên kết C=C thành C=O (enol → xeton, acetone). A sai vì chỉ bẻ 1 liên kết π; B sai vì liên kết C–O hình thành ở giai đoạn 1 là liên kết σ; C sai vì giai đoạn 2 bẻ liên kết σ O–H và hình thành π C=O (liên kết σ C–O đã có từ giai đoạn 1); D đúng.

Đáp án B

Chỉ có 2 chất là axetilen và anđehit oxalic trong dãy tạo kết tủa khi tác dụng với dung dịch AgNO${}_3$/NH${}_3$:
• $HC\equiv CH+2AgN{O}_3+2N{H}_3\to AgC\equiv CAg\downarrow +2N{H}_{4}N{O}_3$.
• $(CHO{)}_2+4AgN{O}_3+6N{H}_3\to (COON{H}_4{)}_2+4Ag\downarrow +4N{H}_{4}N{O}_3$.

(AI giải đề cho tôi)
Gọi a mol HCHO, b mol C2H2, a+b=0,3. Với dung dịch AgNO3/NH3 dư: HCHO bị oxi hóa sâu (tạo muối cacbonat) cho 4 mol Ag/mol, còn C2H2 tạo Ag2C2 cho 2 mol Ag/mol. Khối lượng Ag: 432a + 240b = 91,2. Thay a = 0,3 − b: 432(0,3−b) + 240b = 91,2 → 129,6 − 192b = 91,2 → b = 0,2; a = 0,1. Brom trong CCl4 chỉ phản ứng với C2H2 (HCHO không phản ứng cộng Br2): C2H2 + 2Br2 → C2H2Br4, nên nBr2 = 2×0,2 = 0,4 mol → m = 0,4×160 = 64 gam.