Câu 20THPTChuyên đề: Chuỗi lưới thức ăn và bậc dinh dưỡng • Lớp 12Đa dạng thành phần loài và cấu trúc quần xãVận dụng#secondary:BIO12.COMMUNITY.L3.DIVERSITY#curriculum:undetermined
PHẦN II: Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Hình bên thể hiện cấu trúc của một gene trên NST X, không có allele tương ứng trên NST Y và mRNA ở hai giới (cái và đực) của một loài côn trùng. Biết rằng, hai bộ ba kết thúc TAG và TAA lần lượt nằm ở phía đầu tận cùng của exon E3 và E5; các thành phần khác (không được mô tả trên hình) của tiền mRNA hoặc mRNA trưởng thành ở hai giới là giống nhau; chuỗi polypeptide hoàn chỉnh là sản phẩm của quá trình dịch mã đã được cắt bỏ amino acid mở đầu; XX quy định giới tính cái, XY quy định giới tính đực.
[Hình: Gene với các vùng ATG, TAG, TAA; Vùng điều hòa – 300 bp (E1) – 273 bp (E2) – 297 bp (E3) – 300 bp (E4) – 303 bp (E5) – Vùng kết thúc; DNA: E1, E2, E3, E4, E5; Tiền mRNA: E1, E2, E3, E4, E5; mRNA trưởng thành – Giới cái: AUG, E1, E2, E4, E5, UAA; Giới đực: AUG, E1, E2, E3, E4, E5, UAG, UAA. Ghi chú: Intron; E1-E5: Exon. Các số trên hình tương ứng với số lượng cặp nucleotide (bp) ở các đoạn E1 - E5.]
a) Phân tử tiền mRNA ở giới cái dài hơn ở giới đực.
b) Phân tử mRNA trưởng thành ở giới cái và ở giới đực có trình tự nucleotide giống nhau.
c) Chuỗi polypeptide hoàn chỉnh ở giới cái nhiều hơn ở giới đực 102 amino acid.
d) Ở giới đực, đột biến thay thế cặp A-T thành cặp C-G làm bộ ba TAA biến đổi thành bộ ba TCA dẫn đến thay đổi chiều dài chuỗi polypeptide.
Câu 2. Một thí nghiệm được thực hiện để tìm hiểu vai trò sinh thái của loài cá Lb trong một hồ nước ngọt. Môi trường tự nhiên của hồ này được thiết kế mô phỏng trong hai bể nuôi, mỗi bể có thể tích nước là 50 m³. Trong đó, bể ĐC: cấu trúc quần xã tương tự hồ nước ngọt (thành phần loài được xác định và thể hiện trong lưới thức ăn như hình bên); bể TN: loại bỏ cá Lb, thành phần còn lại được giữ nguyên như ở bể ĐC. Các điều kiện sinh thái khác ở hai bể là như nhau. Ở thời điểm tháng thứ 12 kể từ khi tiến hành thí nghiệm, thực vật phù du ở bể TN phát triển mạnh, gây ô nhiễm; kết quả thí nghiệm về đặc điểm quần xã ở hai bể được trình bày như bảng bên.
[Hình: Lưới thức ăn – Cá Lb ← Cá Dl ← Động vật phù du, Giáp xác, Côn trùng thủy sinh ← Thực vật phù du.]
Bảng: Đặc điểm quần xã | Bể ĐC | Bể TN
Sinh khối của sinh vật tiêu thụ bậc 1 (g/m³) | 12,4 | 3,9
Số lượng cá Dl trong bể (cá thể) | 23 | 208
a) Trong lưới thức ăn ở hình trên, giáp xác được xếp vào bậc dinh dưỡng cấp 3.
b) Kết quả thí nghiệm cho thấy cá Lb là loài chủ chốt trong hồ nước ngọt này.
c) Ở thời điểm tháng thứ 12, sinh khối của sinh vật tiêu thụ bậc 1 ở bể ĐC nhiều hơn so với ở bể TN là 8,5 g/m³.
d) Ở thời điểm tháng thứ 12, nồng độ oxygen hòa tan trong nước ở bể TN cao hơn so với ở bể ĐC.
Câu 1. Hình bên thể hiện cấu trúc của một gene trên NST X, không có allele tương ứng trên NST Y và mRNA ở hai giới (cái và đực) của một loài côn trùng. Biết rằng, hai bộ ba kết thúc TAG và TAA lần lượt nằm ở phía đầu tận cùng của exon E3 và E5; các thành phần khác (không được mô tả trên hình) của tiền mRNA hoặc mRNA trưởng thành ở hai giới là giống nhau; chuỗi polypeptide hoàn chỉnh là sản phẩm của quá trình dịch mã đã được cắt bỏ amino acid mở đầu; XX quy định giới tính cái, XY quy định giới tính đực.
[Hình: Gene với các vùng ATG, TAG, TAA; Vùng điều hòa – 300 bp (E1) – 273 bp (E2) – 297 bp (E3) – 300 bp (E4) – 303 bp (E5) – Vùng kết thúc; DNA: E1, E2, E3, E4, E5; Tiền mRNA: E1, E2, E3, E4, E5; mRNA trưởng thành – Giới cái: AUG, E1, E2, E4, E5, UAA; Giới đực: AUG, E1, E2, E3, E4, E5, UAG, UAA. Ghi chú: Intron; E1-E5: Exon. Các số trên hình tương ứng với số lượng cặp nucleotide (bp) ở các đoạn E1 - E5.]
a) Phân tử tiền mRNA ở giới cái dài hơn ở giới đực.
b) Phân tử mRNA trưởng thành ở giới cái và ở giới đực có trình tự nucleotide giống nhau.
c) Chuỗi polypeptide hoàn chỉnh ở giới cái nhiều hơn ở giới đực 102 amino acid.
d) Ở giới đực, đột biến thay thế cặp A-T thành cặp C-G làm bộ ba TAA biến đổi thành bộ ba TCA dẫn đến thay đổi chiều dài chuỗi polypeptide.
Câu 2. Một thí nghiệm được thực hiện để tìm hiểu vai trò sinh thái của loài cá Lb trong một hồ nước ngọt. Môi trường tự nhiên của hồ này được thiết kế mô phỏng trong hai bể nuôi, mỗi bể có thể tích nước là 50 m³. Trong đó, bể ĐC: cấu trúc quần xã tương tự hồ nước ngọt (thành phần loài được xác định và thể hiện trong lưới thức ăn như hình bên); bể TN: loại bỏ cá Lb, thành phần còn lại được giữ nguyên như ở bể ĐC. Các điều kiện sinh thái khác ở hai bể là như nhau. Ở thời điểm tháng thứ 12 kể từ khi tiến hành thí nghiệm, thực vật phù du ở bể TN phát triển mạnh, gây ô nhiễm; kết quả thí nghiệm về đặc điểm quần xã ở hai bể được trình bày như bảng bên.
[Hình: Lưới thức ăn – Cá Lb ← Cá Dl ← Động vật phù du, Giáp xác, Côn trùng thủy sinh ← Thực vật phù du.]
Bảng: Đặc điểm quần xã | Bể ĐC | Bể TN
Sinh khối của sinh vật tiêu thụ bậc 1 (g/m³) | 12,4 | 3,9
Số lượng cá Dl trong bể (cá thể) | 23 | 208
a) Trong lưới thức ăn ở hình trên, giáp xác được xếp vào bậc dinh dưỡng cấp 3.
b) Kết quả thí nghiệm cho thấy cá Lb là loài chủ chốt trong hồ nước ngọt này.
c) Ở thời điểm tháng thứ 12, sinh khối của sinh vật tiêu thụ bậc 1 ở bể ĐC nhiều hơn so với ở bể TN là 8,5 g/m³.
d) Ở thời điểm tháng thứ 12, nồng độ oxygen hòa tan trong nước ở bể TN cao hơn so với ở bể ĐC.
Một thí nghiệm được thực hiện để tìm hiểu vai trò sinh thái của loài cá trong một hồ nước ngọt. Môi trường tự nhiên của hồ này được thiết kế mô phỏng trong hai bể nuôi, mỗi bể có thể tích nước là 50 m³. Trong đó, bể ĐC: cấu trúc quần xã tương tự hồ nước ngọt (thành phần loài được xác định và thể hiện trong lưới thức ăn như hình bên); bể TN: loại bỏ cá , thành phần còn lại được giữ nguyên như ở bể ĐC. Các điều kiện sinh thái khác ở hai bể là như nhau. Ở thời điểm tháng thứ 12 kể từ khi tiến hành thí nghiệm, thực vật phù du ở bể TN phát triển mạnh, gây ô nhiễm; kết quả thí nghiệm về đặc điểm quần xã ở hai bể được trình bày như bảng bên.
Đặc điểm quần xã Bể ĐC Bể TN Sinh khối của sinh vật tiêu thụ bậc 1 (g/m³) 12,4 3,9 Số lượng cá D₁ trong bể (cá thể) 23 208
Một thí nghiệm được thực hiện để tìm hiểu vai trò sinh thái của loài cá trong một hồ nước ngọt. Môi trường tự nhiên của hồ này được thiết kế mô phỏng trong hai bể nuôi, mỗi bể có thể tích nước là 50 m³. Trong đó, bể ĐC: cấu trúc quần xã tương tự hồ nước ngọt (thành phần loài được xác định và thể hiện trong lưới thức ăn như hình bên); bể TN: loại bỏ cá , thành phần còn lại được giữ nguyên như ở bể ĐC. Các điều kiện sinh thái khác ở hai bể là như nhau. Ở thời điểm tháng thứ 12 kể từ khi tiến hành thí nghiệm, thực vật phù du ở bể TN phát triển mạnh, gây ô nhiễm; kết quả thí nghiệm về đặc điểm quần xã ở hai bể được trình bày như bảng bên.
| Đặc điểm quần xã | Bể ĐC | Bể TN |
|---|---|---|
| Sinh khối của sinh vật tiêu thụ bậc 1 (g/m³) | 12,4 | 3,9 |
| Số lượng cá D₁ trong bể (cá thể) | 23 | 208 |
Các mệnh đề Đúng / Sai:
a)
Trong lưới thức ăn ở hình trên, giáp xác được xếp vào bậc dinh dưỡng cấp 3.
b)
Kết quả thí nghiệm cho thấy cá Lb là loài chủ chốt trong hồ nước ngọt này.
c)
Ở thời điểm tháng thứ 12, sinh khối của sinh vật tiêu thụ bậc 1 ở bể ĐC nhiều hơn so với ở bể TN là 8,5 g/m³.
d)
Ở thời điểm tháng thứ 12, nồng độ oxygen hòa tan trong nước ở bể TN cao hơn so với ở bể ĐC.
Đáp án chính thức: a:S,b:Đ,c:Đ,d:S
Hướng dẫn giải chi tiết
Thí nghiệm có hai bể: bể ĐC có đầy đủ các loài, trong đó có cá ; bể TN loại bỏ cá . Kết quả sau 12 tháng: bể TN có thực vật phù du phát triển mạnh, gây ô nhiễm; số lượng cá ở bể TN tăng mạnh từ 23 lên 208 cá thể; sinh khối sinh vật tiêu thụ bậc 1 ở bể TN giảm từ 12,4 xuống 3,9 g/m³. Điều này cho thấy cá ăn hoặc chế ngự cá : khi loại bỏ cá , cá tăng mạnh, làm sinh vật tiêu thụ bậc 1 giảm, khiến thực vật phù du phát triển mạnh. a) Sai. b) Đúng. c) Đúng. d) Sai.
a) Giáp xác ăn thực vật phù du. Thực vật phù du là sinh vật sản xuất, thuộc bậc dinh dưỡng cấp 1. Giáp xác ăn thực vật phù du nên là sinh vật tiêu thụ bậc 1, thuộc bậc dinh dưỡng cấp 2. Vì vậy giáp xác không thuộc bậc dinh dưỡng cấp 3. a) Sai.
b) Khi loại bỏ cá , quần xã thay đổi rất mạnh: cá tăng mạnh; sinh vật tiêu thụ bậc 1 giảm; thực vật phù du phát triển mạnh, gây ô nhiễm. Một loài mà khi bị loại bỏ làm cấu trúc quần xã thay đổi lớn được gọi là loài chủ chốt. b) Đúng.
c) Từ bảng: bể ĐC: 12,4 g/m³; bể TN: 3,9 g/m³. Hiệu số là 8,5 g/m³. c) Đúng.
d) Bể TN có thực vật phù du phát triển mạnh gây ô nhiễm. Khi thực vật phù du chết đi, vi sinh vật phân hủy sẽ sử dụng nhiều oxygen, làm oxygen hòa tan giảm. Vì vậy nồng độ oxygen hòa tan ở bể TN không cao hơn bể ĐC. d) Sai.
a) Giáp xác ăn thực vật phù du. Thực vật phù du là sinh vật sản xuất, thuộc bậc dinh dưỡng cấp 1. Giáp xác ăn thực vật phù du nên là sinh vật tiêu thụ bậc 1, thuộc bậc dinh dưỡng cấp 2. Vì vậy giáp xác không thuộc bậc dinh dưỡng cấp 3. a) Sai.
b) Khi loại bỏ cá , quần xã thay đổi rất mạnh: cá tăng mạnh; sinh vật tiêu thụ bậc 1 giảm; thực vật phù du phát triển mạnh, gây ô nhiễm. Một loài mà khi bị loại bỏ làm cấu trúc quần xã thay đổi lớn được gọi là loài chủ chốt. b) Đúng.
c) Từ bảng: bể ĐC: 12,4 g/m³; bể TN: 3,9 g/m³. Hiệu số là 8,5 g/m³. c) Đúng.
d) Bể TN có thực vật phù du phát triển mạnh gây ô nhiễm. Khi thực vật phù du chết đi, vi sinh vật phân hủy sẽ sử dụng nhiều oxygen, làm oxygen hòa tan giảm. Vì vậy nồng độ oxygen hòa tan ở bể TN không cao hơn bể ĐC. d) Sai.