Cho biết các codon mã hóa các axit amin như sau:
Leu: XUU, XUX, XUG, XUA; Trp: UGG; Gln: XAA, XAG
Arg: XGU, XGA, XGX, XGG; Cys: UGU, UGX; Phe: UUU, UUX.
Một đoạn của alen H ở vi khuẩn E. coli có trình tự nucleôtit trong vùng mã hóa như sau:
Mạch 1: 3' ... GAAAXXGXAAXGGTXAAG ... 5'
Mạch 2: 5' ... XTTTGGXGTTGXXAGTTX ... 3'
Số thứ tự nucleôtit trên mạch: 1, 9, 13
Đoạn gen này mã hóa cho một chuỗi polypeptit có 6 axit amin với trình tự: Leu – Trp – Arg – Cys – Gln – Phe. Theo lí thuyết, có bao nhiêu nhận xét sau đây đúng?
(I). Mạch 2 là mạch mã gốc của gen.
(II). Nếu đột biến thay thế một cặp nucleôtit A-T bằng G-X ở vị trí 9 tạo ra alen mới quy định tổng hợp chuỗi pôlipeptit thay đổi một axit amin so với chuỗi pôlipeptit do gen H quy định tổng hợp.
(III). Nếu đột biến thay thế một cặp nucleôtit G-X bằng A-T ở vị trí 13 tạo ra alen mới quy định tổng hợp chuỗi pôlipeptit có thể ngắn hơn so với chuỗi pôlipeptit do gen H quy định tổng hợp.
(IV). Nếu đột biến mất một cặp nucleôtit G-X ở vị trí 1 tạo ra alen mới quy định tổng hợp chuỗi pôlipeptit có thể ngắn hơn so với chuỗi pôlipeptit do gen H quy định tổng hợp.

(AI giải đề cho tôi)
Trong bảng mã di truyền, X = C (Leu: CUU, CUC, CUG, CUA; Arg: CGU, CGA, CGC, CGG; Gln: CAA, CAG; Cys: UGU, UGC; Phe: UUU, UUC).
Mạch 1 (3' → 5'): GAAAXXGXAAXGGTXAAG. mRNA được tổng hợp từ mạch 1 (bổ sung, thay T bằng U) có trình tự trùng với mạch 2 (thay T bằng U): XUU – UGG – XGU – UGX – XAG – UUX = Leu – Trp – Arg – Cys – Gln – Phe, khớp hoàn toàn trình tự 6 axit amin đã cho. Theo cách tiếp cận của đề (mạch mang trình tự mã di truyền xác định các codon), mạch 2 là mạch mã gốc của gen.
(I) Đúng: mRNA (XUUUGGXGUUGXXAGUUX) có trình tự tương ứng với mạch 2, nên mạch 2 là mạch mã gốc của gen.
(II) Sai: vị trí 9 trên mạch mã gốc là A (thuộc cặp A-T). Codon thứ 3 (vị trí 7–9) là GXA → mRNA = XGC (Arg). Thay cặp A-T bằng G-X ở vị trí 9 thì codon trở thành GXG → mRNA = XGC, vẫn mã hóa Arg → chuỗi polipeptit không thay đổi.
(III) Đúng: vị trí 13 trên mạch mã gốc là G (thuộc cặp G-X). Codon thứ 5 (vị trí 13–15) là GTX → mRNA = XAG (Gln). Thay cặp G-X bằng A-T ở vị trí 13 thì codon là ATX → mRNA = UAG, là codon kết thúc → quá trình dịch mã dừng sớm, chuỗi polipeptit ngắn hơn chuỗi ban đầu.
(IV) Đúng: đột biến mất cặp G-X ở vị trí 1 gây chuyển khung đọc, các codon từ vị trí mất nucleôtit trở đi đều thay đổi; trong các bộ ba mới có thể xuất hiện codon kết thúc (UAA, UAG, UGA) sớm hơn → chuỗi polipeptit có thể ngắn hơn chuỗi 6 axit amin ban đầu.
Vậy có 3 nhận xét đúng (I, III, IV) → chọn A, phù hợp đáp án nguồn (Câu 28 = A).