Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Quá trình phát triển và mở rộng ASEAN (Lịch sử Lớp 12)

*Hiệp ước Bali (1976) xác định những nguyên tắc cơ bản trong quan hệ giữa các nước ASEAN: + Tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau. + Không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực với nhau. + Giải quyết các tranh chấp bằng phương pháp hòa bình. + Hợp tác phát triển có hiệu quả trong các lịnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội. *Định ước Henxinki (1975) khẳng định những nguyên tắc cơ bản trong quan hệ giữa các quốc gia và sự hợp tác giữa các nước. => Điểm chung của Hiệp ước Bali (1976) và Định ước Henxinki là đều xác định những nguyên tắc cơ bản trong quan hệ giữa các nước.

Câu 9 (VD).
Phương pháp: phân tích.
Cách giải:
Một trong những nguyên nhân khiến việc mở rộng thành viên của tổ chức Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) diễn ra lâu dài và đầy trở ngại là do tác động của cuộc Chiến tranh lạnh và vấn đề Campuchia. Cụ thể:
- Chiến tranh lạnh đã tạo ra sự đối lập về ý thức hệ giữa khối các nước Đông Nam Á (Việt Nam, Lào, Campuchia) và các nước ASEAN. Đặc biệt, Thái Lan và Philíppin là đồng minh của Mĩ, trực tiếp đưa quân tham chiến trong cuộc chiến tranh Việt Nam những năm 1965 - 1968.
- Vấn đề Campuchia tạo ra sự hiểu lầm giữa các nước ASEAN (quân tình nguyện Việt Nam sang giúp nhân dân Campuchia tiêu diệt chế độ diệt chủng nhưng bị các nước ASEAN hiểu lầm là Việt Nam xâm lược Campuchia).
Chọn đáp án: A

Phương pháp: SGK Lịch sử 12, trang 31.
Cách giải:
Từ cuối thập kỉ 70 đến giữa thập kỉ 80, nhóm 3 nước Đông Dương và ASEAN đối đầu căng thẳng do vấn đề "Campuchia".
Chọn B.

(AI giải đề cho tôi)
Theo đáp án của đề (trang 5: câu 12 = C). Trong quá trình ASEAN mở rộng từ 6 nước (1967/1995) lên 10 nước thành viên (1999), các trở ngại thực tế gồm: sự đối đầu giữa ASEAN với ba nước Đông Dương trong bối cảnh Chiến tranh lạnh (A), những tác động to lớn của Chiến tranh lạnh chia cắt khu vực (B), và thời gian giành độc lập khác nhau dẫn đến trình độ phát triển không đồng đều (D). Riêng khác biệt về thể chế chính trị giữa các nước không phải là trở ngại, vì ASEAN hoạt động theo nguyên tắc đồng thuận, tôn trọng độc lập, chủ quyền và không can thiệp công việc nội bộ lẫn nhau (Hiệp ước Bali 1976, TAC), nên các nước dù chế độ chính trị khác nhau (quân chủ, cộng hòa, xã hội chủ nghĩa...) vẫn có thể hợp tác trong khuôn khổ ASEAN. Vậy đáp án là C, khớp với đáp án nguồn.

Phương pháp:
- Xem lại đoạn tư liệu.
- Xác định, phân tích tính đúng/sai ở mỗi ý.

Cách giải:
a) Đúng, bảng thông tin thể hiện quá trình mở rộng số lượng thành viên của ASEAN từ khi thành lập (1967) đến nay, phản ánh sự phát triển của tổ chức này.
b) Sai, vì quá trình mở rộng không nhanh chóng và thuận lợi. ASEAN thành lập năm 1967 nhưng đến 1999 mới đủ 10 thành viên, quá trình này kéo dài hơn 30 năm và gặp nhiều khó khăn do khác biệt về chính trị, kinh tế giữa các nước.
c) Đúng, Hiệp ước Ba-li (1976) đặt ra nguyên tắc cơ bản cho ASEAN như tôn trọng độc lập, không can thiệp nội bộ, giải quyết tranh chấp bằng hòa bình, tạo cơ sở pháp lý cho quan hệ hợp tác trong khu vực.
d) Đúng, Cộng đồng ASEAN được xây dựng trên ba trụ cột (chính trị - an ninh, kinh tế, văn hóa - xã hội), tất cả đều hướng đến hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung cho khu vực Đông Nam Á.
a) Đúng, bảng thông tin thể hiện quá trình mở rộng số lượng thành viên của ASEAN từ khi thành lập (1967) đến nay, phản ánh sự phát triển của tổ chức này.
b) Sai, vì quá trình mở rộng không nhanh chóng và thuận lợi. ASEAN thành lập năm 1967 nhưng đến 1999 mới đủ 10 thành viên, quá trình này kéo dài hơn 30 năm và gặp nhiều khó khăn do khác biệt về chính trị, kinh tế giữa các nước.
c) Đúng, Hiệp ước Ba-li (1976) đặt ra nguyên tắc cơ bản cho ASEAN như tôn trọng độc lập, không can thiệp nội bộ, giải quyết tranh chấp bằng hòa bình, tạo cơ sở pháp lý cho quan hệ hợp tác trong khu vực.
d) Đúng, Cộng đồng ASEAN được xây dựng trên ba trụ cột (chính trị - an ninh, kinh tế, văn hóa - xã hội), tất cả đều hướng đến hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung cho khu vực Đông Nam Á.

(AI giải đề cho tôi)
Năm nước sáng lập ASEAN (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan) đạt thành công nhờ chiến lược kinh tế hướng ngoại: coi trọng sản xuất hàng hóa xuất khẩu, thu hút vốn và công nghệ nước ngoài. Tuy nhiên, bài học tổng quát nhất mà Việt Nam rút ra là phải đề ra chiến lược phát triển kinh tế phù hợp với đặc điểm riêng của đất nước và xu thế chung của thế giới, chứ không sao chép máy móc. Các phương án A, D chỉ nêu nội dung cụ thể của chiến lược hướng ngoại; B mô tả chiến lược thay thế nhập khẩu, không phải hướng ngoại. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 37: C).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 38: Trở ngại chủ yếu nhất của EU và ASEAN trong quá trình liên kết là mâu thuẫn giữa lợi ích riêng của từng quốc gia thành viên với lợi ích chung của khối. Cả EU lẫn ASEAN đều gồm nhiều quốc gia có trình độ phát triển, lợi ích kinh tế - chính trị khác nhau; khi lợi ích quốc gia mâu thuẫn với quyết định chung của khối (ví dụ chính sách ngân sách, phân bổ gánh nặng, vấn đề di cư ở EU; nguyên tắc không can thiệp và lợi ích riêng ở ASEAN), quá trình liên kết bị chậm lại. Các phương án khác không phải trở ngại chủ yếu: A sai vì các nước lớn bên ngoài không chi phối nội bộ khối; C không đúng với EU (các nước đều theo thể chế dân chủ tư sản) và không phải trở ngại chính; D là khó khăn tồn tại nhưng chỉ là trở ngại thứ yếu, không phải chủ yếu nhất. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 38 = B).

(AI giải đề cho tôi)
Trong bối cảnh Chiến tranh lạnh và cục diện hai cực, hai phe (tư bản - xã hội chủ nghĩa), các nước Đông Nam Á chia thành hai khuynh hướng chính trị - xã hội đối lập, khiến việc mở rộng thành viên ASEAN (thành lập 1967) diễn ra lâu dài, đầy trở ngại. Chỉ đến khi Chiến tranh lạnh kết thúc, các nước Đông Nam Á xích lại gần nhau thì ASEAN mới mở rộng thành 10 nước (1999). Đáp án khớp với đáp án nguồn: 23D.

(AI giải đề cho tôi)
EU phát triển theo hướng liên kết sâu sắc, tiến tới nhất thể hóa (liên minh kinh tế - tiền tệ, chính sách chung, quốc tịch chung...), trong khi ASEAN chỉ là tổ chức hợp tác liên chính phủ, chưa theo đuổi mục tiêu nhất thể hóa. Các phương án A, B, C là điểm tương đồng (cả hai đều hạn chế cường quốc chi phối, quá trình mở rộng đều kéo dài, đều hợp tác phát triển kinh tế trong khu vực). Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn: 18-D.

Phương pháp: đánh giá, liên hệ. Cách giải: Từ sự phát triển kinh tế của nhóm 5 nước sáng lập ASEAN sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Việt Nam có thể rút ra kinh nghiệm: Xây dựng nền kinh tế tự chủ kết hợp với mở cửa, hội nhập khu vực, quốc tế.

Phương pháp: đánh giá, nhận xét
Cách giải:
Bản chất của mối quan hệ ASEAN với ba nước Đông Dương (1967 - 1979) là đối đầu căng thẳng.

a) Đúng. Hiệp ước Bali năm 1976 đặt ra các nguyên tắc quan trọng như tôn trọng độc lập, chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Đây là cơ sở tạo khuôn khổ hòa bình lâu dài ở Đông Nam Á và đánh dấu bước khởi sắc của ASEAN.
b) Sai. Mục tiêu hàng đầu của Hiệp ước Bali không phải là kết nối, kết nạp các nước vào ASEAN. Nội dung chính của Hiệp ước là xác lập nguyên tắc quan hệ hòa bình, hợp tác giữa các nước Đông Nam Á.
c) Đúng. Hiệp ước Bali được kí năm 1976, khi Chiến tranh lạnh vẫn đang diễn ra và Đông Nam Á còn chịu tác động của cạnh tranh giữa các nước lớn. Vì vậy, các nước ASEAN cần một khuôn khổ hợp tác để giữ hòa bình, ổn định khu vực.
d) Sai. Việt Nam có nhiều đóng góp cho sự phát triển của ASEAN sau khi gia nhập năm 1995, nhưng Việt Nam không tham gia vào sự ra đời của ASEAN năm 1967. ASEAN ban đầu do In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Phi-lip-pin, Xin-ga-po và Thái Lan thành lập.
a) Đúng. Hiệp ước Bali năm 1976 đặt ra các nguyên tắc quan trọng như tôn trọng độc lập, chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Đây là cơ sở tạo khuôn khổ hòa bình lâu dài ở Đông Nam Á và đánh dấu bước khởi sắc của ASEAN.
b) Sai. Mục tiêu hàng đầu của Hiệp ước Bali không phải là kết nối, kết nạp các nước vào ASEAN. Nội dung chính của Hiệp ước là xác lập nguyên tắc quan hệ hòa bình, hợp tác giữa các nước Đông Nam Á.
c) Đúng. Hiệp ước Bali được kí năm 1976, khi Chiến tranh lạnh vẫn đang diễn ra và Đông Nam Á còn chịu tác động của cạnh tranh giữa các nước lớn. Vì vậy, các nước ASEAN cần một khuôn khổ hợp tác để giữ hòa bình, ổn định khu vực.
d) Sai. Việt Nam có nhiều đóng góp cho sự phát triển của ASEAN sau khi gia nhập năm 1995, nhưng Việt Nam không tham gia vào sự ra đời của ASEAN năm 1967. ASEAN ban đầu do In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Phi-lip-pin, Xin-ga-po và Thái Lan thành lập.

a) Đúng. Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995 đã mở đường cho quá trình mở rộng ASEAN; sau Việt Nam, Lào và Mi-an-ma gia nhập năm 1997, Cam-pu-chia gia nhập năm 1999, hoàn thành ASEAN 10.
b) Sai. Cộng đồng ASEAN hướng tới một khu vực hòa bình, ổn định, liên kết chặt chẽ và hội nhập với thế giới; ASEAN không chủ trương "khép kín với các nước bên ngoài", mà luôn mở rộng quan hệ hợp tác với các đối tác ngoài khu vực.
c) Sai. Xu thế hòa hoãn Đông - Tây và Chiến tranh lạnh kết thúc đã tạo điều kiện thuận lợi cho ASEAN mở rộng thành viên; trở ngại chủ yếu trước đó là sự khác biệt về chế độ chính trị, tình hình khu vực phức tạp và ảnh hưởng của Chiến tranh lạnh.
d) Đúng. Mục tiêu ban đầu của ASEAN là thúc đẩy hợp tác kinh tế, văn hóa, xã hội, giữ gìn hòa bình và ổn định khu vực; đây là nhu cầu chung của các nước Đông Nam Á sau khi giành độc lập.
a) Đáp án: Đúng.
Giải thích:
Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995 đã mở đường cho quá trình mở rộng ASEAN.
Sau Việt Nam, Lào và Mi-an-ma gia nhập năm 1997, Cam-pu-chia gia nhập năm 1999, hoàn thành ASEAN 10.
b) Đáp án: Sai.
Giải thích:
Cộng đồng ASEAN hướng tới một khu vực hòa bình, ổn định, liên kết chặt chẽ và hội nhập với thế giới.
ASEAN không chủ trương "khép kín với các nước bên ngoài", mà luôn mở rộng quan hệ hợp tác với các đối tác ngoài khu vực.
c) Đáp án: Sai.
Giải thích:
Xu thế hòa hoãn Đông - Tây và Chiến tranh lạnh kết thúc đã tạo điều kiện thuận lợi cho ASEAN mở rộng thành viên.
Trở ngại chủ yếu trước đó là sự khác biệt về chế độ chính trị, tình hình khu vực phức tạp và ảnh hưởng của Chiến tranh lạnh.
d) Đáp án: Đúng.
Giải thích:
Mục tiêu ban đầu của ASEAN là thúc đẩy hợp tác kinh tế, văn hóa, xã hội, giữ gìn hòa bình và ổn định khu vực.
Đây là nhu cầu chung của các nước Đông Nam Á sau khi giành độc lập.

Phương pháp: Xem lại đoạn tư liệu; Phân tích tính đúng/sai ở mỗi ý.
Cách giải:
a) Sai, ASEAN là tổ chức của các nước Đông Nam Á.
b) Sai, ASEAN được ra đời trong bối cảnh xu hướng khu vực hoá trên thế giới bắt đầu xuất hiện và ngày càng trở nên phổ biến. Các nước trong khu vực có nhu cầu hợp tác để cùng phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, các nước nhận thấy cần hợp tác với nhau để tránh ảnh hưởng của các nước lớn bên ngoài khu vực. Vì vậy, điều kiện tiên quyết nhất đưa đến sự thành lập tổ chức ASEAN năm 1967 là không phải là các quốc gia thành viên đều có nền kinh tế phát triển.
c) Đúng, sự kiện Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995 chứng tỏ sự khác biệt về ý thức hệ có thể hóa giải.
d) Đúng, việc mở rộng thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) diễn ra lâu dài và đầy trở ngại. Việc mở rộng thành viên của ASEAN trải qua hành trình hơn 30 năm với nhiều trở ngại như ảnh hưởng của cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam của Mỹ (1954 – 1975) hay vấn đề Cam – pu – chia.
a) Sai, ASEAN là tổ chức của các nước Đông Nam Á.
b) Sai, ASEAN được ra đời trong bối cảnh xu hướng khu vực hoá trên thế giới bắt đầu xuất hiện và ngày càng trở nên phổ biến. Các nước trong khu vực có nhu cầu hợp tác để cùng phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, các nước nhận thấy cần hợp tác với nhau để tránh ảnh hưởng của các nước lớn bên ngoài khu vực. Vì vậy, điều kiện tiên quyết nhất đưa đến sự thành lập tổ chức ASEAN năm 1967 là không phải là các quốc gia thành viên đều có nền kinh tế phát triển.
c) Đúng, sự kiện Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995 chứng tỏ sự khác biệt về ý thức hệ có thể hóa giải.
d) Đúng, việc mở rộng thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) diễn ra lâu dài và đầy trở ngại. Việc mở rộng thành viên của ASEAN trải qua hành trình hơn 30 năm với nhiều trở ngại như ảnh hưởng của cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam của Mỹ (1954 – 1975) hay vấn đề Cam – pu – chia.

Chủ đề: Sự hình thành và mở rộng ASEAN.
a) SAI. Đoạn tư liệu khẳng định ASEAN mở rộng cho mọi nước Đông Nam Á tán thành tôn chỉ, nguyên tắc; không xác định sự khác nhau về 'tổ chức bộ máy nhà nước' là nguyên nhân chính của quá trình mở rộng kéo dài. Những trở ngại lịch sử đáng kể gồm Chiến tranh lạnh và xung đột khu vực.
b) ĐÚNG. Tư liệu nói rõ cơ cấu, nguyên tắc hoạt động của ASEAN nhằm 'dung hòa lợi ích của các nước thành viên'. Trên thực tế, tham vấn và đồng thuận là cách thức quan trọng để phối hợp giữa các thành viên.
c) ĐÚNG. Tuyên bố Băng Cốc năm 1967 nêu việc mở cửa với các nước Đông Nam Á chấp nhận mục tiêu và nguyên tắc. Tiêu chí không phải là một thể chế chính trị thống nhất; lịch sử ASEAN có thành viên với những thể chế khác nhau.
d) ĐÚNG. So với các tổ chức hợp tác trước đó ở khu vực, ASEAN có cơ chế và nguyên tắc phối hợp chặt chẽ hơn. Quá trình phát triển, đặc biệt với Hiến chương ASEAN, thể hiện nỗ lực củng cố cam kết và hợp tác của các chính phủ thành viên.
a) Đoạn tư liệu khẳng định ASEAN mở rộng cho mọi nước Đông Nam Á tán thành tôn chỉ, nguyên tắc; không xác định sự khác nhau về 'tổ chức bộ máy nhà nước' là nguyên nhân chính của quá trình mở rộng kéo dài. Những trở ngại lịch sử đáng kể gồm Chiến tranh lạnh và xung đột khu vực.
b) Tư liệu nói rõ cơ cấu, nguyên tắc hoạt động của ASEAN nhằm 'dung hòa lợi ích của các nước thành viên'. Trên thực tế, tham vấn và đồng thuận là cách thức quan trọng để phối hợp giữa các thành viên.
c) Tuyên bố Băng Cốc năm 1967 nêu việc mở cửa với các nước Đông Nam Á chấp nhận mục tiêu và nguyên tắc. Tiêu chí không phải là một thể chế chính trị thống nhất; lịch sử ASEAN có thành viên với những thể chế khác nhau.
d) So với các tổ chức hợp tác trước đó ở khu vực, ASEAN có cơ chế và nguyên tắc phối hợp chặt chẽ hơn. Quá trình phát triển, đặc biệt với Hiến chương ASEAN, thể hiện nỗ lực củng cố cam kết và hợp tác của các chính phủ thành viên.

(AI giải đề cho tôi)
EU và ASEAN đều hình thành từ nhu cầu liên kết, hợp tác để cùng phát triển (A đúng), hợp tác trên nhiều lĩnh vực (D đúng), và đều có mục đích liên kết để hạn chế ảnh hưởng của cường quốc bên ngoài vào khu vực (C đúng). Điểm khác biệt: EU tiến trình nhất thể hóa sâu rộng (liên minh chính trị - kinh tế, đồng tiền chung, thể chế chung), trong khi ASEAN chỉ là tổ chức liên kết khu vực theo nguyên tắc không can thiệp, không phải liên minh nhất thể hóa. Do đó B không phản ánh đúng nét tương đồng, phù hợp với đáp án B của đề.

Câu 23 (VD):
Phương pháp: So sánh.
Cách giải:
Diễn ra quá trình nhất thể hóa trong khuôn khổ của khu vực phản ánh không đúng nét tương đồng về quá trình hình thành và phát triển của Liên minh châu Âu (EU) và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).
Chọn B.

(AI giải đề cho tôi)
EU và ASEAN có nét tương đồng: đều xuất phát từ nhu cầu liên kết, hợp tác để cùng phát triển (A đúng); đều liên kết nhằm hạn chế ảnh hưởng của cường quốc bên ngoài (C đúng); đều hợp tác trên nhiều lĩnh vực (D đúng). Khác biệt: EU tiến trình nhất thể hóa sâu rộng (liên minh chính trị - kinh tế, siêu quốc gia), còn ASEAN chỉ hợp tác liên chính phủ, không theo đuổi nhất thể hóa. Do đó B không phản ánh đúng nét tương đồng, phù hợp đáp án B.

Câu 12 (VD):
Phương pháp:
- Xem lại nội dung Sự phát triển của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á.
- Xác định, phân tích các sự kiện được nêu.
Cách giải:
A loại, năm 1995, Việt Nam mới gia nhập ASEAN => không phù hợp với sự kiện.
C loại, xu thế toàn cầu hoá không phải là yếu tố quyết định để Việt Nam gia nhập các tổ chức khu vực.
D loại, không phù hợp với các sự kiện trên đầu bài.
=> Những sự kiện trên cho thấy nhu cầu và lợi ích của cả hai phía - ASEAN và Việt Nam trong quá trình hội nhập. Đáp án: B

Phương pháp: - Xem lại nội dung bảng thông tin. - Xác định, phân tích tính đúng/sai ở mỗi ý. Cách giải: a) Đúng, sự chia sẻ lợi ích cơ bản là một trong những nhân tố đưa đến sự thành công của ASEAN. b) Sai, đoạn tư liệu cung cấp thông tin về sự thành công của ASEAN từ khi thành lập đến nay. c) Đúng, việc Việt Nam gia nhập ASEAN vào ngày 28/7/1995 là bước ngoặt lịch sử, đánh dấu sự chuyển đổi từ đối đầu sang đối thoại, mở ra kỷ nguyên mới về hòa bình, ổn định và hợp tác tại Đông Nam Á. Sự kiện này biến ASEAN thành tổ chức khu vực bao trùm, phá bỏ rào cản ý thức hệ, thúc đẩy hội nhập và nâng cao vị thế của Việt Nam cũng như toàn khu vực. d) Sai, ASEAN chưa có một thể chế chính trị chung. Đáp án: Đ, S, Đ, S
a) Đúng, sự chia sẻ lợi ích cơ bản là một trong những nhân tố đưa đến sự thành công của ASEAN.
b) Sai, đoạn tư liệu cung cấp thông tin về sự thành công của ASEAN từ khi thành lập đến nay.
c) Đúng, việc Việt Nam gia nhập ASEAN vào ngày 28/7/1995 là bước ngoặt lịch sử, đánh dấu sự chuyển đổi từ đối đầu sang đối thoại, mở ra kỷ nguyên mới về hòa bình, ổn định và hợp tác tại Đông Nam Á. Sự kiện này biến ASEAN thành tổ chức khu vực bao trùm, phá bỏ rào cản ý thức hệ, thúc đẩy hội nhập và nâng cao vị thế của Việt Nam cũng như toàn khu vực.
d) Sai, ASEAN chưa có một thể chế chính trị chung.