Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Nguyên nhân thắng lợi và bài học bảo vệ Tổ quốc trước 1945 (Lịch sử Lớp 11)

Phương pháp: Phân tích, loại trừ phương án.
Cách giải: Bài học lịch sử của các cuộc khởi nghĩa và chiến tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam (từ thế kỉ III TCN đến cuối thế kỉ XIX) là xây dựng khối đại đoàn kết, nghệ thuật quân sự và xây dựng lực lượng đánh giặc ngoại xâm.
=> Vai trò lãnh đạo sáng suốt của Đảng không phải là bài học lịch sử của các cuộc khởi nghĩa và chiến tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam (từ thế kỉ III TCN đến cuối thế kỉ XIX) vì giai đoạn này Đảng Cộng sản chưa ra đời.
Chọn C.

Chọn A. Điểm chung của các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm thắng lợi trong lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XVIII là phát huy được tinh thần yêu nước, ý chí độc lập và sức mạnh đoàn kết của nhân dân.

Phương pháp:
Suy luận.
Cách giải:
Đây không phải là truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, vốn luôn đề cao tinh thần hòa bình, đoàn kết, yêu nước và sáng tạo.
Chọn B.

(AI giải đề cho tôi)
Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 (các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược như chống Tống, Nguyên - Mông, Minh, Thanh, Pháp) có vai trò quyết định đối với sự tồn vong của quốc gia, dân tộc. Thắng lợi của các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc đã giữ vững nền độc lập, bảo vệ chủ quyền quốc gia và sự tồn tại của dân tộc Việt Nam; ngược lại, nếu thất bại thì quốc gia sẽ mất độc lập, rơi vào ách thống trị của ngoại bang. Các phương án còn lại không phải vai trò quyết định: chính sách bang giao với phương Tây (A) chỉ là một phương diện đối ngoại; cải cách ruộng đất (C) là nhiệm vụ kinh tế - xã hội trong nội bộ; quá trình hình thành cộng đồng dân tộc (D) diễn ra chủ yếu trong tiến trình dựng nước và mở rộng lãnh thổ, không phải do chiến tranh bảo vệ Tổ quốc quyết định. Đáp án khớp với đáp án nguồn: B.

Phương pháp:
- Xem lại nội dung Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam.
- Xác định vai trò của Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam.
Cách giải:
Các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam, từ kháng chiến chống xâm lược của các thế lực phương Bắc đến chiến tranh chống thực dân, đều có vai trò quyết định đối với sự tồn vong của quốc gia, dân tộc. Những cuộc kháng chiến này không chỉ bảo vệ độc lập, chủ quyền mà còn duy trì và củng cố tinh thần dân tộc, góp phần vào sự phát triển của đất nước.
Phương án A loại, mặc dù chiến tranh có ảnh hưởng đến chính sách bang giao, nhưng mục tiêu chính của các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc là bảo vệ sự tồn tại của quốc gia, dân tộc chứ không phải thay đổi chính sách ngoại giao.
Phương án C loại, công cuộc cải cách ruộng đất chủ yếu diễn ra sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, không phải trong thời kỳ chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.
Phương án D loại, mặc dù chiến tranh góp phần vào việc khẳng định và duy trì cộng đồng dân tộc, nhưng sự hình thành cộng đồng dân tộc gắn liền với lịch sử lâu dài, không chỉ là kết quả của chiến tranh.
Chọn B.

Phương pháp:
- Xem lại nội dung Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam.
- Xác định những cuộc kháng chiến không thành công.
Cách giải:
Chống quân Minh (1407): Cuộc kháng chiến chống quân Minh (1407) do Hồ Quý Ly lãnh đạo không thành công vì Hồ Quý Ly bị quân Minh đánh bại, và đất nước rơi vào ách đô hộ của nhà Minh trong suốt 20 năm (1413-1427).
Chống thực dân Pháp (1858–1884): Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trong giai đoạn này chủ yếu diễn ra dưới sự lãnh đạo của các phong trào kháng chiến, nhưng không thành công. Pháp đã hoàn toàn xâm chiếm và đô hộ Việt Nam vào cuối thế kỷ XIX.
Chọn C.

Chọn C.
Điểm khác biệt của khởi nghĩa Lam Sơn so với kháng chiến chống Tống là khởi nghĩa Lam Sơn diễn ra khi đất nước đã mất độc lập, bị nhà Minh đô hộ; còn kháng chiến chống Tống là cuộc chiến tranh bảo vệ nền độc lập của Đại Việt.

Nguyên nhân thắng lợi của các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trước Cách mạng tháng Tám chủ yếu nằm ở sức mạnh đoàn kết dân tộc, nghệ thuật quân sự, sự lãnh đạo đúng đắn, biết phát huy lực lượng và địa thế.
C nói "kẻ thù ngoại xâm không kịp thích ứng với điều kiện địa hình Việt Nam" không phải nguyên nhân cơ bản, phổ quát quyết định thắng lợi.
A, B, D đều phản ánh những nguyên nhân quan trọng từ phía dân tộc Việt Nam.

Câu 20 (VD):
Phương pháp:
- Xem lại nội dung Các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử dân tộc Việt Nam (trước Cách mạng tháng Tám năm 1945).
- Phân tích các đáp án.
Cách giải:
Trong quá trình dựng nước và giữ nước, Việt Nam phải đối đầu với rất nhiều các thế lực ngoại xâm. Trước Cách mạng tháng Tám (1945), hầu hết các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử dân tộc Việt Nam đều giành thắng lợi. Để đạt được thành quả đó, có nhiều nguyên nhân từ chủ quan đến khách quan, tuy nhiên một trong số những nguyên nhân quan trọng nhất là tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước, ý chí quyết chiến của quân và dân ta. Những cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử dân tộc Việt Nam (trước Cách mạng tháng Tám năm 1945) góp phần khơi dậy và cùng cố tinh thần đoàn kết, lòng tự hào dân tộc.
Chọn D.

Câu 23 (VD):
Phương pháp:
- Xem lại nội dung Cách mạng tháng Tám năm 1945.
- Phân tích, rút ra bài học kinh nghiệm.
Cách giải:
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự thành công trong các cuộc kháng chiến của dân tộc Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XV là phát huy sức mạnh toàn dân. Điều này đã được Đảng vận dụng thành công trong Cách mạng tháng Tám năm 1945. Để đoàn kết toàn thể nhân dân không phân biệt giai cấp, tôn giáo… Đảng đã chủ trương thành lập mỗi nước Đông Dương một mặt trận riêng. Việt Nam độc lập đồng minh là mặt trận đoàn kết toàn thể dân tộc Việt Nam. Đồng thời, mặt trận còn góp phần xây dựng lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và căn cứ địa cho Cách mạng.
=> Bài học kinh nghiệm trong các cuộc kháng chiến thắng lợi của dân tộc Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XV được Đảng Cộng sản Đông Dương vận dụng thành công trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 là xây dựng và phát huy thế trận lòng dân.
Chọn A.

Thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm trong lịch sử dân tộc bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, trong đó nổi bật là: tinh thần yêu nước, đoàn kết; đường lối, nghệ thuật quân sự đúng đắn; kế sách đánh giặc linh hoạt, sáng tạo. Ta thường không đông hơn địch, cũng không thể quy thắng lợi chỉ do địch yếu.

“Mở ra kỉ nguyên hòa bình, độc lập, thống nhất, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội” là ý nghĩa của thắng lợi năm 1975, không phải vai trò chung của các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trước 1945.

Chọn C. Đều là các cuộc chiến tranh chính nghĩa, nhằm bảo vệ độc lập dân tộc.
Từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX, các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc của nhân dân Việt Nam đều mang tính chất chính nghĩa, nhằm bảo vệ độc lập, chủ quyền dân tộc. Đây là nguyên nhân quan trọng tạo nên sức mạnh đoàn kết toàn dân. Phương án D sai vì giai đoạn này chưa có Đảng Cộng sản Việt Nam.

(AI giải đề cho tôi)
Kháng chiến chống Tống (1075-1077) diễn ra khi nhà Lý còn giữ độc lập, chủ động 'tiên phát chế nhân' (Lý Thường Kiệt đánh phòng tuyến Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu). Khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427) diễn ra khi đất nước đã bị nhà Minh đô hộ, mất độc lập. Các phương án A, C, D là điểm giống nhau giữa hai cuộc kháng chiến. Vậy đáp án là B, trùng với đáp án nguồn (Câu 21: B).

(AI giải đề cho tôi)
Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong suốt tiến trình lịch sử của nhân dân Việt Nam có vai trò trực tiếp và quan trọng nhất là góp phần bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, chống lại các thế lực ngoại xâm. Các phương án A, B, C không phản ánh đúng vai trò chủ yếu: Việt Nam không phải cường quốc kinh tế hay cường quốc quân sự, và định hình bản sắc văn hóa không phải vai trò chính của chiến tranh bảo vệ Tổ quốc. Đáp án khớp với bảng đáp án tổng hợp (Câu 23: D).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 4 (đúng/sai) – đoạn tư liệu của Trương Hữu Quýnh về tác dụng của kháng chiến chống ngoại xâm đối với sự hình thành dân tộc Việt Nam.
a) Sai. Theo tư liệu, việc xây dựng đường sá, cầu cống, vệt sông, khơi nguồn nhằm củng cố nội bộ lãnh thổ nói chung (phát triển giao thông, thủy lợi, kinh tế - xã hội), đồng thời phục vụ chuyển quân rút lui chiến lược hay tổng phản công; nói 'chỉ nhằm phục vụ kháng chiến' là khẳng định phiến diện, sai.
b) Đúng. Tư liệu nêu rõ: 'Trong kháng chiến chống ngoại xâm, nhất là đối với một kẻ thù hung bạo và có tiềm lực mạnh, tổ tiên chúng ta còn phải chú ý đặc biệt đến việc củng cố nội bộ lãnh thổ' → củng cố nội bộ lãnh thổ là chính sách quan trọng khi đối phó với kẻ thù xâm lược hùng mạnh.
c) Sai. Đoạn trích nói về tác dụng của kháng chiến đối với chính sách củng cố, quản lý lãnh thổ (xây dựng cơ sở hạ tầng, giao thông, thủy lợi), không cung cấp thông tin về ý nghĩa của chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong việc hình thành nên truyền thống dân tộc.
d) Đúng. Việc kháng chiến chống ngoại xâm buộc các vương triều phải chú trọng xây dựng đường sá, cầu cống, khai khẩn sông ngòi... cho thấy kháng chiến có tác động lớn đến chính sách quản lý đất nước của các vương triều trong lịch sử.
Kết quả khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 4: a Sai, b Đúng, c Sai, d Đúng).
a) (AI giải đề cho tôi)
Sai. Việc xây dựng đường sá, cầu cống, vệt sông, khơi nguồn nhằm củng cố nội bộ lãnh thổ nói chung, không chỉ phục vụ kháng chiến.
b) (AI giải đề cho tôi)
Đúng. Tư liệu khẳng định khi đối phó với kẻ thù hung bạo, tiềm lực mạnh, tổ tiên phải chú ý đặc biệt đến việc củng cố nội bộ lãnh thổ.
c) (AI giải đề cho tôi)
Sai. Đoạn trích nói về tác dụng của kháng chiến đối với chính sách củng cố, quản lý lãnh thổ, không phải về ý nghĩa hình thành truyền thống dân tộc.
d) (AI giải đề cho tôi)
Đúng. Yêu cầu kháng chiến buộc các vương triều xây dựng hạ tầng giao thông, thủy lợi, thể hiện tác động lớn đến chính sách quản lý đất nước.

a) SAI. Từ “chỉ” làm nhận định sai. Các công trình giao thông – thủy lợi hỗ trợ vận chuyển quân và hậu cần trong chiến tranh, đồng thời có giá trị kinh tế, đi lại, sản xuất và quản lí đất nước thời bình.
b) ĐÚNG. Đây là nội dung tư liệu khẳng định trực tiếp. Củng cố lãnh thổ, xây dựng giao thông và bảo đảm khả năng cơ động giúp nâng cao thế phòng thủ, phản công.
c) SAI. Đoạn trích cụ thể bàn về các biện pháp củng cố nội bộ lãnh thổ, xây dựng đường sá – cầu cống để chuẩn bị và tiến hành chiến tranh hiệu quả. Nó không trực tiếp trình bày quá trình hình thành các truyền thống dân tộc. Không nên suy từ tên bài báo gốc sang nội dung của chính đoạn trích.
d) ĐÚNG. Nhu cầu đối phó ngoại xâm thúc đẩy các triều đình tổ chức giao thông, thủy lợi, củng cố địa bàn và khả năng huy động lực lượng. Những chính sách quản trị lãnh thổ chịu tác động rõ rệt của nhiệm vụ bảo vệ đất nước.
a) SAI. Từ “chỉ” làm nhận định sai. Các công trình giao thông – thủy lợi hỗ trợ vận chuyển quân và hậu cần trong chiến tranh, đồng thời có giá trị kinh tế, đi lại, sản xuất và quản lí đất nước thời bình.
b) ĐÚNG. Đây là nội dung tư liệu khẳng định trực tiếp. Củng cố lãnh thổ, xây dựng giao thông và bảo đảm khả năng cơ động giúp nâng cao thế phòng thủ, phản công.
c) SAI. Đoạn trích cụ thể bàn về các biện pháp củng cố nội bộ lãnh thổ, xây dựng đường sá – cầu cống để chuẩn bị và tiến hành chiến tranh hiệu quả. Nó không trực tiếp trình bày quá trình hình thành các truyền thống dân tộc. Không nên suy từ tên bài báo gốc sang nội dung của chính đoạn trích.
d) ĐÚNG. Nhu cầu đối phó ngoại xâm thúc đẩy các triều đình tổ chức giao thông, thủy lợi, củng cố địa bàn và khả năng huy động lực lượng. Những chính sách quản trị lãnh thổ chịu tác động rõ rệt của nhiệm vụ bảo vệ đất nước.

Phương pháp:
SGK Lịch sử 11.
Cách giải:
Chiến tranh xâm lược của ngoại bang mang tính phi nghĩa là nguyên nhân khách quan đưa đến thắng lợi của các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam trước cách mạng tháng Tám năm 1945. Chọn B.

a) Sai. Nhận định gộp ba nhân vật: Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung. Trần Hưng Đạo và Quang Trung lãnh đạo chống quân xâm lược trong hoàn cảnh đất nước có nguy cơ bị xâm phạm, nhưng Lê Lợi phát động khởi nghĩa Lam Sơn năm 1418, lúc nước ta đã bị nhà Minh đô hộ, tức độc lập dân tộc đã bị mất, không chỉ mới “bị đe dọa”. Chỉ cần một thành phần không chính xác thì cả nhận định sai.
b) Sai. Hai Bà Trưng và Bà Triệu lãnh đạo các cuộc khởi nghĩa chống ách đô hộ, nhằm giành lại độc lập dân tộc. Không nên xếp hoàn toàn giống những cuộc “kháng chiến chống ngoại xâm” của một quốc gia độc lập như thời Trần. Ngoài ra, “tính chính nghĩa và lòng yêu nước” rất quan trọng nhưng cách khẳng định đó là nguyên nhân quyết định thắng lợi cho tất cả các trường hợp nêu trên không chính xác.
c) Sai. Khái niệm kết hợp nhiệm vụ dân tộc và nhiệm vụ dân chủ chủ yếu được sử dụng để phân tích cách mạng Việt Nam thời cận – hiện đại. Không thể coi đây là đặc điểm nổi bật chung của tất cả các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc trong toàn bộ lịch sử Việt Nam trước năm 1945. Các cuộc chống Mông – Nguyên, chống Minh, chống Thanh... chủ yếu đặt nhiệm vụ bảo vệ hoặc giành lại độc lập dân tộc lên hàng đầu.
d) Đúng. Tư liệu khẳng định: “chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc”. Việc ghi nhớ, biết ơn những người có công thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn, giáo dục lòng yêu nước, góp phần gìn giữ truyền thống lịch sử, đồng thời là trách nhiệm của mỗi công dân Việt Nam.
a) Nhận định gộp ba nhân vật: Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung. Trần Hưng Đạo và Quang Trung lãnh đạo chống quân xâm lược trong hoàn cảnh đất nước có nguy cơ bị xâm phạm. Nhưng Lê Lợi phát động khởi nghĩa Lam Sơn năm 1418, lúc nước ta đã bị nhà Minh đô hộ. Tức là lúc đó độc lập dân tộc đã bị mất, không chỉ mới “bị đe dọa”. Chỉ cần một thành phần không chính xác thì cả nhận định sai. → Sai.
b) Hai Bà Trưng và Bà Triệu lãnh đạo các cuộc khởi nghĩa chống ách đô hộ, nhằm giành lại độc lập dân tộc. Không nên xếp hoàn toàn giống những cuộc “kháng chiến chống ngoại xâm” của một quốc gia độc lập như thời Trần. Ngoài ra, “tính chính nghĩa và lòng yêu nước” rất quan trọng nhưng cách khẳng định đó là nguyên nhân quyết định thắng lợi cho tất cả các trường hợp nêu trên không chính xác. → Sai.
c) Khái niệm kết hợp nhiệm vụ dân tộc và nhiệm vụ dân chủ chủ yếu được sử dụng để phân tích cách mạng Việt Nam thời cận – hiện đại. Không thể coi đây là đặc điểm nổi bật chung của tất cả các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc trong toàn bộ lịch sử Việt Nam trước năm 1945. Các cuộc chống Mông – Nguyên, chống Minh, chống Thanh... chủ yếu đặt nhiệm vụ bảo vệ hoặc giành lại độc lập dân tộc lên hàng đầu. → Sai.
d) Tư liệu khẳng định: “chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc”. Việc ghi nhớ, biết ơn những người có công: thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn; giáo dục lòng yêu nước; góp phần gìn giữ truyền thống lịch sử; đồng thời là trách nhiệm của mỗi công dân Việt Nam. → Đúng.