Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Cấu tạo, danh pháp và điều chế ester (Hóa học Lớp 12)

phthalic anhydride: $C_8{H}_4{O}_3$ (M = 148); diethyl phthalate: $C_{12}{H}_{14}{O}_4$ (M = 222)
$m_{DEP}=20000.8.80\%=128000$ g ⟹ $n_{DEP}=\frac{128000}{222}$
⟹ $m_{phthalicanhydride}=\frac{128000}{222}.148:90\%=94814,8gam=94,81kg$

a) Đúng: Aspirin có nhóm ester và carboxylic acid đều chứa C=O hấp thụ vùng 1780 – 1650 cm⁻¹.
b) Đúng: tín hiệu 3600 – 3200 cm⁻¹ của nhóm -OH phenol chứng tỏ còn lẫn salicylic acid chưa phản ứng hết.
c) Sai: đây là phản ứng ester hóa, không phải trùng ngưng.
d) Đúng: $m=\frac{980,39\times 138}{180\times 96\%}=782,95\approx 783$ kg.
a) Trong cấu trúc phân tử Aspirin (acetylsalicylic acid) có nhóm chức ester và nhóm chức carboxylic acid. Cả hai nhóm này đều có liên kết C=O. Theo bảng dữ liệu phổ hồng ngoại (IR) được cung cấp, liên kết C=O hấp thụ trong vùng 1780 – 1650 cm⁻¹, phổ IR của Aspirin tinh khiết chắc chắn sẽ có tín hiệu mạnh ở vùng này → đúng
b) Salicylic acid có nhóm -OH phenol có tín hiệu hấp thụ đặc trưng ở vùng 3600 – 3200 cm⁻¹. Trong khi đó, ở Aspirin, nhóm -OH này đã bị acetyl hóa thành nhóm ester. Nếu sản phẩm sau khi kết tinh vẫn còn tín hiệu ở vùng này, điều đó chứng tỏ nhóm -OH phenol vẫn tồn tại, tức là còn dư salicylic acid chưa phản ứng hết → đúng
c) Phản ứng tổng hợp Aspirin từ salicylic acid và acetic anhydride là phản ứng ester hóa, đây không phải là phản ứng trùng ngưng vì nó không tạo ra polymer mà tạo ra các phân tử nhỏ riêng biệt.
d) Lượng Aspirin cần có trong 1,5 triệu viên: 1.500.000 × 500 mg = 750 kg.
Lượng Aspirin cần tạo ra sau phản ứng (trước khi hao hụt 10% do tinh chế): $\frac{750}{90\%}\approx 833,33$ kg.
Lượng Aspirin lý thuyết cần theo hiệu suất 85%: $\frac{833,33}{85\%}\approx 980,39$ kg.
Khối lượng Salicylic acid thô (độ tinh khiết 96%): $m=\frac{980,39\times 138}{180\times 96\%}=782,95\approx 783$ kg. (Kết quả làm tròn đến hàng đơn vị hoàn toàn khớp với đề bài).
→ đúng

(AI giải đề cho tôi)
Khối lượng aspirin cần sản xuất: $m=10^7\times 81\text{mg}=810000\text{g}=810\text{kg}$.

Số mol aspirin: $n=\frac{810000}{180}=4500\text{mol}$ (M_aspirin = C9H8O4 = 180 g/mol).

Theo phương trình, tỉ lệ mol axit salixylic : aspirin = 1 : 1, hiệu suất 92% nên số mol axit salixylic cần dùng:
$$n=\frac{4500}{0,92}\approx 4891,3\text{mol}$$

Khối lượng axit salixylic (M = C7H6O3 = 138 g/mol):
$$m=4891,3\times 138\approx 675000\text{g}=675\text{kg}$$

Kết quả khớp với đáp án C (74C trong bảng đáp án).

Chọn đáp án B. Các phát biểu đúng là a, c, d. (b) sai vì khi thủy phân hoàn toàn anbumin trong dung dịch kiềm thì thu được muối của α–amino axit. (e) sai, chỉ có 2 este của C${}_4$H${}_8$O${}_2$ có khả năng tham gia tráng gương (HCOO-CH${}_2$-CH${}_2$-CH${}_3$ và HCOO-CH(CH${}_3$)-CH${}_3$).

a) Sai: Hiệu suất chỉ khoảng 65,9%, không đạt trên 70%. b) Đúng: Có thể dùng phổ hồng ngoại để phân biệt vì có các nhóm chức khác nhau (O–H alcohol; C=O acid và O–H acid rất rộng; C=O ester). c) Đúng: Khi giấy quỳ tím chuyển xanh, môi trường đã hết acid và có tính base do Na${}_2$CO${}_3$ dư. d) Đúng: Ethyl acetate có công thức cấu tạo là CH${}_3$COOCH${}_2$CH${}_3$. Đáp án: S Đ Đ Đ.
a) Phản ứng: $C{H}_{3}COOH+C_2{H}_{5}OH\rightleftharpoons C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5+H_{2}O$. Số mol ethanol: $n_{C_2{H}_{5}OH}=\frac{23\cdot 96\%\cdot 0,789}{46}\approx 0,379$ mol. Số mol acetic acid: $n_{C{H}_{3}COOH}=\frac{20\cdot 1,050}{60}=0,350$ mol. Acetic acid là chất giới hạn. Khối lượng ethyl acetate lý thuyết: $m_{lt}=0,350\cdot 88=30,8$ gam. Khối lượng ethyl acetate thực tế: $m_{tt}=22,5\cdot 0,902=20,295$ gam. Hiệu suất: $H=\frac{20,295}{30,8}\cdot 100\%\approx 65,9\%$. Hiệu suất chỉ khoảng 65,9%, không đạt trên 70%.
b) Có thể dùng phổ hồng ngoại để phân biệt ethanol, acetic acid và ethyl acetate vì chúng có các nhóm chức khác nhau: Ethanol có nhóm O–H alcohol; Acetic acid có nhóm C=O acid và O–H acid rất rộng; Ethyl acetate có nhóm C=O ester.
c) Na${}_2$CO${}_3$ dùng để trung hòa acetic acid. Khi giấy quỳ tím chuyển xanh, môi trường đã hết acid và có tính base do Na${}_2$CO${}_3$ dư.
d) Ethyl acetate có công thức cấu tạo là CH${}_3$COOCH${}_2$CH${}_3$.

(a) Sai vì đốt cháy este no, đơn chức mạch hở thì thu được số mol CO₂ = số mol H₂O.
(b) Sai vì đây là phản ứng trùng ngưng.
(c) Sai vì alanin NH₂-CH(CH₃)-COOH có môi trường trung tính do có 1 nhóm NH₂ và nhóm COOH
(d) Đúng
CTCT của peptit: NH₂-CH₂-CO-NH-CH(CH₃)-CO-NH-CH₂-CO-NH-C₃H₅-(COOH)
→ có chứa 7 nguyên tử oxi.
(e) Đúng

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng este hóa là phản ứng thuận nghịch: CH${}_3$COOH + C${}_2$H${}_5$OH $ightleftharpoons$ CH${}_3$COOC${}_2$H${}_5$ + H${}_2$O (xúc tác H${}_2$SO${}_4$ đặc, đun cách thủy 65-70°C). Vì phản ứng chỉ đạt trạng thái cân bằng với hiệu suất không hoàn toàn, sau bước 2 trong ống nghiệm vẫn còn C${}_2$H${}_5$OH và CH${}_3$COOH chưa phản ứng. Do đó phát biểu D là sai. A đúng: H${}_2$SO${}_4$ đặc vừa làm xúc tác vừa hút nước (làm tăng hiệu suất este). B đúng: NaCl bão hòa làm giảm độ tan của este trong nước (hiệu ứng muối), giúp lớp este tách lớp và nổi lên trên. C đúng: este etyl axetat có mùi thơm nên ở bước 2 thấy có hơi mùi thơm bay ra. Kết quả trùng với đáp án nguồn: D.

Đáp án D (3 phát biểu đúng: a, b, c).
(a) Đúng: Vinyl axetat (CH2=CH-OOC-CH3) chứa liên kết π C=C nên làm mất màu dung dịch brom.
(b) Đúng: Metyl fomat (HCOOCH3) và glucozơ (C6H12O6) đều có công thức đơn giản nhất CH2O.
(c) Đúng: Saccarozơ thủy phân trong môi trường axit (H2SO4 loãng, đun nóng) tạo glucozơ và fructozơ.
(d) Sai: Phenylamin có lực bazơ yếu hơn amoniac do ảnh hưởng của nhóm phenyl (tính -I, liên hợp với vòng benzen làm cặp electron tự do trên N bị phân tán).
(e) Sai: Dung dịch axit glutamic làm quỳ tím chuyển thành đỏ (nhóm -COOH chiếm ưu thế), không phải xanh.
→ Có 3 phát biểu đúng (a, b, c), chọn D.
Ghi chú nguồn: Trang đề (trang 4) in đúng 5 phát biểu (a)–(e) như trên. Trang lời giải (trang 7) liệt kê 7 phát biểu (a)–(g) (thêm '(e) Dipeptit Val-Lys có phản ứng màu biure' và '(g) Dung dịch axit glutamic đổi màu quỳ tím thành xanh', thiếu (f)) — bản liệt kê này không khớp với đề gốc; đề gốc trên trang 4 là bản chuẩn. Bảng đáp án (trang 5) xác nhận 75-D.

a) Sai, có thể dùng phương pháp chưng cất phân đoạn để tách các chất lỏng trong hỗn hợp sau phản ứng vì nhiệt độ sôi của chúng chênh lệch nhiều.
b) Đúng, do các peak đặc trưng của nhóm chức có số sóng và độ rộng khác nhau.
c) Sai
d) Đúng, ống sinh hàn để ngưng tụ chất lỏng, nước vào ở vị trí thấp (1) và nước ra ở vị trí cao (2).
a) Sai, có thể dùng phương pháp chưng cất phân đoạn để tách các chất lỏng trong hỗn hợp sau phản ứng vì nhiệt độ sôi của chúng chênh lệch nhiều.
b) Đúng, do các peak đặc trưng của nhóm chức có số sóng và độ rộng khác nhau.
c) Sai.
d) Đúng, ống sinh hàn để ngưng tụ chất lỏng, nước vào ở vị trí thấp (1) và nước ra ở vị trí cao (2).

Chất X phản ứng được với dung dịch NaOH đun nóng. X không tác dụng Na, NaHCO${}_3$ → X là este.
M${}_X$ = 60 → X là este đơn chức.
Gọi công thức của X là RCOOR'
→ M${}_R$ + M${}_{R^{\prime }}$ = 60 – 12 – 16.2 = 16
→ M_R = 1 (H) và M_R' = 15 (CH_3) → thỏa mãn.
Vậy CTCT của X là HCOOCH_3 (metyl fomat).

(AI giải đề cho tôi)
Thí nghiệm điều chế isoamyl axetat: CH3COOH + C5H11OH –H2SO4 đặc, t°–> CH3COOC5H11 + H2O. (a) Đúng: ở bước 2, đun nóng trong nồi nước sôi xảy ra phản ứng este hóa giữa axit axetic và ancol isoamylic. (b) Sai: sau bước 3, isoamyl axetat gần như không tan trong nước nên hỗn hợp phân lớp (không đồng nhất). (c) Đúng: có thể thay nước lạnh bằng dung dịch NaCl bão hòa, muối giúp giảm độ tan của este trong nước và hỗ trợ tách lớp. (d) Đúng: isoamyl axetat có mùi chuối chín (mùi quả lê/chuối đặc trưng của este). (e) Đúng: H2SO4 đặc vừa làm xúc tác vừa hút nước sinh ra, chuyển dịch cân bằng theo chiều tạo este. Vậy có 4 phát biểu đúng → chọn A, trùng với đáp án nguồn.

a) Đúng. $n_{salicylicacid}=\frac{13,8}{138}=0,1$ (mol); $m_{C{H}_{3}OH}=20.0,79=15,8$ (gam); $n_{C{H}_{3}OH}=\frac{15,8}{32}=0,494$ (mol); $n_{methylsalicylate}=\frac{11,4}{152}=0,075$ (mol). Hiệu suất phản ứng: $H=\frac{0,075}{0,1}.100=75\%$
b) Sai vì phản ứng (1) là phản ứng ester hoá.
c) Đúng.
d) Sai vì 1 mol methyl salicylate tác dụng tối đa với 2 mol NaOH trong dung dịch.
a) Đúng. $n_{salicylicacid}=\frac{13,8}{138}=0,1$ (mol); $m_{C{H}_{3}OH}=20.0,79=15,8$ (gam); $n_{C{H}_{3}OH}=\frac{15,8}{32}=0,494$ (mol); $n_{methylsalicylate}=\frac{11,4}{152}=0,075$ (mol). Hiệu suất phản ứng: $H=\frac{0,075}{0,1}.100=75\%$
b) Sai vì phản ứng (1) là phản ứng ester hoá.
c) Đúng.
d) Sai vì 1 mol methyl salicylate tác dụng tối đa với 2 mol NaOH trong dung dịch.

Chọn D. X là este đơn chức và $n_X:n_{KOH}=1:2$ nên X là este của phenol. Sản phẩm không tráng bạc nên không có gốc HCOO${}^{-}$. Các cấu tạo phù hợp của X: CH${}_3$COOC${}_6$H${}_4$CH${}_3$ (o, m, p); CH${}_3$CH${}_2$COOC${}_6$H${}_5$

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (1) Sai — phản ứng este hóa là phản ứng thuận nghịch, không phải một chiều. (2) Sai — HCl đặc dễ bay hơi, không có tính hút nước như H2SO4 đặc nên không thúc đẩy phản ứng thuận như H2SO4, hiệu suất thấp hơn. (3) Sai — sau bước 3, etyl axetat ít tan trong nước, nổi lên trên tạo 2 lớp (lớp este và lớp nước chứa ancol, axit), không phải 3 lớp. (4) Đúng — có thể chiết etyl axetat khỏi hỗn hợp nước bằng dung môi chiết phù hợp. (5) Đúng — etyl axetat có mùi thơm của quả chín. Vậy có 2 phát biểu đúng → đáp án A, khớp với đáp án nguồn.

a) Đúng, peak ion phân tử có m/z = 100 nên M${}_X$ = 100.
b) Sai: Số C = 100.60\%/12 = 5; Số H = 100.8\%/1 = 8; Số O = 100.32\%/16 = 2. X là C${}_5$H${}_8$O${}_2$, tổng số nguyên tử hydrogen và oxygen trong phân tử X là 10.
c) Đúng, tín hiệu hấp thụ đặc trưng cho liên kết C=O (ester) của X trên phổ hồng ngoại là điểm B (1740 cm${}^{-1}$).
d) Sai: nCH${}_3$OH = 0,099; nC${}_3$H${}_5$COOH = 8.1,02/86 = 0,094884; nC${}_3$H${}_5$COOCH${}_3$ = 5,58/100 = 0,0558 → H = 0,0558/0,094884 = 59%.

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (a) Este no, đơn chức, mạch hở có công thức chung C_nH_2nO_2. Đốt cháy: C_nH_2nO_2 + 1,5n O_2 → n CO_2 + n H_2O, số mol CO_2 = số mol H_2O = n → đúng. (b) Trong phản ứng tráng gương, nhóm -CHO của glucozo bị oxi hóa thành -COOH, glucozo là chất khử (bị oxi hóa), Ag^+ là chất bị khử → phát biểu sai. (c) Anilin có tính bazơ yếu, tan trong dung dịch HCl tạo muối phenylamoni clorua (C_6H_5NH_3Cl) tan trong nước nên có thể dùng HCl để rửa ống nghiệm dính anilin → đúng. (d) Tinh bột và xenlulozo đều có công thức (C_6H_10O_5)_n nhưng n khác nhau (tinh bột n nhỏ hơn, xenlulozo n từ vài trăm đến vài nghìn) nên không phải đồng phân của nhau → sai. (e) Glucozo có nhóm -CHO tác dụng với H_2/Ni tạo sobitol (C_6H_14O_6), nhưng saccarozo không có nhóm chức phản ứng với H_2 trong điều kiện này, không tạo sobitol → sai. (g) Theo định nghĩa phổ thông, hợp chất hữu cơ là hợp chất của cacbon, thành phần của chúng (trừ một số ngoại lệ như CO, CO_2, cacbonat) về cơ bản chứa cacbon và hiđro, các nguyên tố khác (O, N,...) chỉ có mặt kèm theo → phát biểu được coi là đúng. Vậy số phát biểu đúng là 3 (a, c, g) → chọn B, khớp đáp án nguồn.

(a) Sai, công thức của benzyl axetat là CH${}_3$COOCH${}_2$C${}_6$H${}_5$ (C${}_9$H${}_{10}$O${}_2$)
(b) Đúng theo ứng dụng của chất béo
(c) Đúng do xảy ra hiện tượng đông tụ protein
(d) Sai, có thể dùng HCl để rửa anilin dính trên ống nghiệm vì phản ứng tạo thành muối C${}_6$H${}_5$NH${}_3$Cl dễ bị rửa trôi
(e) Sai, phenol có phản ứng thế với brom tạo thành kết tủa trắng
(f) Sai, hàm lượng amylopectin lớn hơn amilozơ

Bao gồm: a, c, d.
(b) Sai vì lưu hóa cao su thu được cao su lưu hóa, đồng trùng hợp buta – 1,3 – dien và stiren thu được cao su buna – S.
(đ) Sai vì dipeptit không có phản ứng màu Biure với Cu(OH)₂.

(AI giải đề cho tôi)
Thí nghiệm điều chế isoamyl axetat: CH3COOH + C5H11OH (H2SO4 đặc, t°) → CH3COOC5H11 + H2O. (a) Đúng: đun nóng với H2SO4 đặc là phản ứng este hóa. (b) Đúng: isoamyl axetat ít tan trong nước, sau bước 3 hỗn hợp tách thành hai lớp (este nhẹ hơn nổi lên trên). (c) Đúng: dung dịch NaCl bão hòa (hiệu ứng muối) làm giảm độ tan của este trong nước, giúp tách lớp rõ hơn, nên có thể thay nước lạnh. (d) Đúng: isoamyl axetat có mùi chuối chín. (e) Đúng: H2SO4 đặc vừa làm xúc tác vừa hút nước, chuyển dịch cân bằng theo chiều tạo este. Cả 5 phát biểu đúng → chọn A.