Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Cấu tạo, danh pháp và điều chế ester (Hóa học Lớp 12)

$C{H}_{3}COOCH=C{H}_2$ có phân tử khối 86

(AI giải đề cho tôi)
Câu 2: E là ethyl acetate CH3COOC2H5, tạo từ phản ứng ester hóa: CH3COOH + C2H5OH ⇌ CH3COOC2H5 + H2O (xúc tác H2SO4 đặc, đun nóng).
a) Sai. Phản ứng ester hóa là phản ứng thuận nghịch (có giới hạn, cân bằng), không phải một chiều.
b) Sai. E (CH3COOC2H5) tan hạn chế trong nước (2 g/100 g nước) và sôi ở 77°C, gần với nhiệt độ sôi của ethanol dư (78°C) nên chưng cất đơn thuần khó tách E khỏi X; phương pháp chiết (chiết với nước/chiết lỏng - lỏng, tận dụng độ tan khác nhau) phù hợp hơn.
c) Đúng. E là ester, phân tử chứa nhóm chức ester -COO-, gồm liên kết C=O và C-O, nên phổ IR có peak hấp thụ đặc trưng của cả hai liên kết này.
d) Đúng. Cơ chế ester hóa Fischer: nhóm OH tách từ phân tử acetic acid (CH3COOH) và nguyên tử H tách từ nhóm -OH của ethyl alcohol, kết hợp tạo thành nước.
a) (AI giải đề cho tôi)
Phản ứng ester hóa là phản ứng thuận nghịch, không phải một chiều.
b) (AI giải đề cho tôi)
E sôi ở 77°C gần với ethanol (78°C) nên chưng cất khó tách E; chiết phù hợp hơn.
c) (AI giải đề cho tôi)
E là ester chứa nhóm -COO- với liên kết C=O và C-O, đều có peak hấp thụ IR đặc trưng.
d) (AI giải đề cho tôi)
Theo cơ chế ester hóa, OH tách từ acetic acid và H tách từ ethyl alcohol tạo thành H2O.

(AI giải đề cho tôi)
Benzyl acetate là ester tạo bởi acid acetic ($C{H}_{3}COOH$) và benzyl alcohol ($C_6{H}_{5}C{H}_{2}OH$), nên công thức là $C{H}_{3}COOC{H}_2{C}_6{H}_5$. Các phương án khác: A là phenyl propionate, B là phenyl acetate, C là methyl benzoate. Đáp án khớp với đáp án nguồn (2 - D).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 11: Ester X có công thức phân tử C₄H₆O₂ (chỉ chứa 1 nhóm ester, không có nhóm -COOH). Khi thủy phân trong môi trường acid thu được alcohol làm mất màu nước bromine, nghĩa là alcohol đó có liên kết đôi C=C (vinyl alcohol CH₂=CH-OH, không bền, chuyển thành acetaldehyde). Vậy X phải là vinyl acetate: CH₃COOCH=CH₂. Thủy phân: CH₃COOCH=CH₂ + H₂O →(H⁺) CH₃COOH + CH₂=CH-OH. Các phương án khác: D (CH₂=CHCOOCH₃) thủy phân cho methyl alcohol (CH₃OH) không làm mất màu nước bromine; B và C không phù hợp về cấu tạo. Đáp án: A.

CT tính số đồng phân este no, đơn chức (n<=4) $2^{n-2}=2$ (đp)

Chất X phản ứng được với dung dịch NaOH đun nóng. X không tác dụng Na, NaHCO${}_3$ → X là este.
M${}_X$ = 60 → X là este đơn chức.
Gọi công thức của X là RCOOR'
→ M${}_R$ + M${}_{R^{\prime }}$ = 60 – 12 – 16.2 = 16
→ M${}_R$ = 1 (H) và M${}_{R^{\prime }}$ = 15 (CH${}_3$) → thỏa mãn.
Vậy CTCT của X là HCOOCH${}_3$ (metyl fomat).

(1) Sai, là phản ứng thuận nghịch.
(2) Sai, HCl đặc có tính háo nước kém $H_{2}S{O}_4$ đặc nên ít có tác dụng trong phản ứng este hóa.
(3) Sai, tách thành 2 lớp, este không tan nổi lên trên, phần còn lại nằm dưới.
(4) Đúng
(5) Đúng

Este không tác dụng với Na

(a) Đúng

(b) Sai, thêm dung dịch NaCl bão hòa để este tách ra.

(c) Đúng, phản ứng este hóa không hoàn toàn nên axit và ancol đều dư.

(d) Đúng.

CH${}_3$COOH + C${}_2$H${}_5$OH ${\rightleftharpoons }^{H_{2}S{O}_4,t^0}$ CH${}_3$COOC${}_2$H${}_5$ + H${}_2$O

Vinyl axetat (CH${}_3$COOCH=CH${}_2$) không thể điều chế bằng phản ứng este hóa vì không tồn tại ancol CH${}_2$=CH–OH để tham gia phản ứng este hóa với axit CH${}_3$COOH

(AI giải đề cho tôi)
Axit acrylic là CH${}_2$=CHCOOH. Đun nóng với ancol etylic (C${}_2$H${}_5$OH) có H${}_2$SO${}_4$ đặc làm xúc tác xảy ra phản ứng este hóa:
$$C{H}_2=CHCOOH+C_2{H}_{5}OH\stackrel{H_{2}S{O}_4đặc,t^0}{\to }C{H}_2=CHCOO{C}_2{H}_5+H_{2}O$$
Phần axit của este giữ nguyên gốc axit acrylic (CH${}_2$=CHCOO–), phần ancol tạo nhóm –OC${}_2$H${}_5$. Vậy este thu được là etyl acrylat có công thức CH${}_2$=CHCOOC${}_2$H${}_5$.
- B (CH${}_3$COOCH=CH${}_2$) là vinyl axetat, sản phẩm của axit axetic với ancol vinyl, sai.
- C (C${}_2$H${}_5$COOC${}_2$H${}_5$) là etyl propionat, cần axit propionic, sai.
- D (C${}_2$H${}_5$COOCH${}_3$) là metyl propionat, sai.
Kết quả trùng với đáp án nguồn (Câu 52: A).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 59: Xét từng phát biểu. A sai: thủy phân este trong dung dịch kiềm thường cho muối và ancol, nhưng với este của phenol (ví dụ phenyl axetat $C{H}_{3}COO{C}_6{H}_5$) thu được muối và phenol, không phải ancol, nên từ 'luôn' không đúng. B sai: chất béo là trieste của glixerol với các axit cacboxylic no hoặc không no, đơn chức, không chỉ axit no. C đúng: este đơn chức không no phải chứa liên kết C=C nên có ít nhất 3 nguyên tử cacbon (este đơn chức không no nhỏ nhất là vinyl format $HCOO-CH=C{H}_2$ có 3C), do đó $a$ mol este đơn chức không no bất kỳ cháy hết đều tạo ít nhất $3a$ mol $C{O}_2$. D sai: chỉ este no, đơn chức, mạch hở dạng $C_n{H}_{2n}{O}_2$ mới cho $n(H_{2}O)=n(C{O}_2)$; ví dụ $C{H}_2=CHCOOC{H}_3$ ($C_4{H}_6{O}_2$) cháy cho 4 mol $C{O}_2$ nhưng chỉ 3 mol $H_{2}O$. Vậy phát biểu đúng là C, khớp với đáp án tô đỏ trong nguồn (trang 8).

(AI giải đề cho tôi)
Este no, đơn chức, mạch hở có công thức chung $C_n{H}_{2n}{O}_2$ với khối lượng mol $M=14n+32$. Theo đề, phần trăm khối lượng oxi là $43,243\%$, nên $\frac{32}{14n+32}=0,43243\Rightarrow 14n+32=\frac{32}{0,43243}\approx 74\Rightarrow 14n=42\Rightarrow n=3$. Vậy CTPT của Y là $C_3{H}_6{O}_2$ (kiểm tra: $\frac{32}{74}\times 100\approx 43,243\%$ đúng). Đáp án A.

(AI giải đề cho tôi)
A có CTPT C${}_3$H${}_4$O${}_2$, tác dụng với NaOH (este hoặc axit), tác dụng với AgNO${}_3$/NH${}_3$ (chứa nhóm -CHO hoặc nhóm HCOO-), nhưng không tác dụng với Na (không có nhóm -OH hay -COOH). Xét các phương án: A. CH${}_3$COOCH${}_3$ là este của axit axetic, không có nhóm HCOO- nên không phản ứng tráng gương; B. HCOOCH${}_2$CH${}_3$ có nhóm HCOO- (phản ứng NaOH, tráng gương) nhưng CTPT là C${}_3$H${}_6$O${}_2$, không đúng C${}_3$H${}_4$O${}_2$; C. CH${}_2$=CHCOOH có nhóm -COOH nên tác dụng với Na (loại); D. HCOOCH=CH${}_2$ (vinyl fomat) có CTPT C${}_3$H${}_4$O${}_2$, là este của axit fomic nên thủy phân với NaOH, có nhóm HCOO- nên tráng gương được với AgNO${}_3$/NH${}_3$, và không có nhóm -OH/-COOH nên không tác dụng với Na. Thỏa mãn tất cả điều kiện. Đáp án khớp với đáp án nguồn (câu 6 = D).

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng este hóa là phản ứng thuận nghịch: CH3CH(CH3)CH2CH2OH + CH3COOH ⇌ CH3COOCH2CH2CH(CH3)CH3 + H2O (xúc tác H2SO4 đặc, đun cách thủy 65–70°C). Vì phản ứng không hoàn toàn, sau bước 2 trong ống nghiệm vẫn còn cả ancol isoamyl và axit axetic → B đúng. A sai: sau bước 3, hỗn hợp gồm lớp este (không tan trong nước) và lớp nước (chứa axit dư, NaCl), nên chất lỏng phân lớp, không đồng nhất. C sai: mục đích chính của NaCl bão hòa là làm muối ra (salting out), giúp tách lớp, giảm độ tan của este trong nước, không phải để tránh phân hủy sản phẩm. D sai: H2SO4 đặc ngoài vai trò xúc tác còn có tác dụng hút nước (thuận chiều tạo este) và có thể bị cháy carbon hóa ở điều kiện khác; nói 'chỉ có vai trò xúc tác' là không đúng.

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng este hóa giữa isoamyl alcohol và CH3COOH là phản ứng thuận nghịch, có cân bằng, nên sau bước 2 (đun cách thủy 5–6 phút) phản ứng chưa chuyển hóa hoàn toàn, trong ống nghiệm vẫn còn CH3CH(CH3)CH2CH2OH và CH3COOH → B đúng. A sai: sau bước 3, rót NaCl bão hòa làm muối tan trong lớp nước, chất lỏng phân lớp (este tách lớp), không đồng nhất. C sai: mục đích của NaCl bão hòa là 'muối ra' (salting out) giúp este tách lớp, đồng thời hút bớt nước/axit, không phải để tránh phân hủy sản phẩm. D sai: H2SO4 đặc vừa làm xúc tác vừa có tính hút nước giúp chuyển hóa cân bằng dịch chuyển theo chiều tạo este.

(AI giải đề cho tôi)
Butyl axetat là este của axit axetic (CH3COOH) và butanol (C4H9OH), tạo bởi nhóm axetyl CH3COO- gắn với gốc butyl thẳng: CH3COOCH2CH2CH2CH3. Kiểm tra các phương án: B chỉ có gốc propyl (propyl axetat); C là metyl pentanoat (gốc metyl gắn vào -COO-); D là sec-butyl axetat (gốc butyl nhánh). Đáp án đúng là A, trùng với đáp án nguồn (64-A).

chọn A

$$n_{C_2{H}_{5}OH}=n_{C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5}=0,1mol\stackrel{H=50\%}{\to }m=\frac{0,1.46}{0,5}=9,2gam$$

(AI giải đề cho tôi)
Xét từng phát biểu: (1) Sai — phản ứng este hóa là phản ứng thuận nghịch (có H2O sinh ra, H2SO4 đặc chỉ làm dịch chuyển cân bằng, không làm phản ứng một chiều). (2) Sai — HCl đặc không thể dùng thay H2SO4 đặc vì HCl bay hơi mạnh, không có tính hút nước nên không dịch chuyển cân bằng theo chiều tạo este, hiệu suất giảm. (3) Sai — sau bước 3, etyl axetat ít tan trong nước và nhẹ hơn nên nổi lên trên, hỗn hợp chỉ tách thành 2 lớp (lớp este phía trên, lớp nước chứa axit, ancol dư phía dưới), không phải 3 lớp. (4) Đúng — etyl axetat ít tan trong nước, có thể chiết bằng nước hoặc dung môi thích hợp để tách. (5) Đúng — etyl axetat là este có mùi thơm của chuối/chân vịt. Vậy có 2 phát biểu đúng → chọn A (khớp đáp án nguồn).