Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Cấu tạo, danh pháp và điều chế ester (Hóa học Lớp 12)

Metyl acrylat (CH${}_2$=CHCOOCH${}_3$) có liên kết đôi C=C nên làm mất màu dung dịch Br${}_2$.

(AI giải đề cho tôi)
(1) Sai: benzyl axetat có mùi hoa nhài, không phải mùi chuối chín (isoamyl axetat mới có mùi chuối chín). (2) Đúng: thủy phân chất béo trong môi trường axit là phản ứng este hóa – thủy phân thuận nghịch (môi trường ki mới là phản ứng một chiều do xà phòng hóa). (3) Sai: xenlulozơ trinitrat dùng sản xuất thuốc nổ, không phải tơ nhân tạo. (4) Đúng: cả saccarozơ, glucozơ, fructozơ đều có nhiều nhóm OH, tạo phức tan với Cu(OH)₂ ở nhiệt độ thường. (5) Đúng: xenlulozơ là nguyên liệu sản xuất tơ axetat. Vậy có 3 mệnh đề đúng.

(AI giải đề cho tôi)
Este no đơn chức mạch hở C4H8O2 có dạng RCOOR' với tổng số C = 4. Các trường hợp: HCOOCH2CH2CH3; HCOOCH(CH3)2; CH3COOCH2CH3; CH3CH2COOCH3. Vậy có 4 đồng phân este, khớp đáp án B của đề.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 1 Phần II (đáp án nguồn: a Đ, b Đ, c Đ, d Đ — khớp với bảng đáp án trang 207).
a) Đúng. Ester được điều chế bằng phản ứng este hóa: đun nóng carboxylic acid với alcohol có xúc tác $H_{2}S{O}_4$ đặc, ví dụ $C{H}_{3}COOH+C_2{H}_{5}OH\rightleftharpoons C{H}_{3}COO{C}_2{H}_5+H_{2}O$.
b) Đúng. Do phân tử alcohol có liên kết hydrogen (nhóm -OH), nhiệt độ sôi của alcohol cao hơn hydrocarbon và dẫn xuất halogen có phân tử khối tương đương; các alcohol phân tử nhỏ dễ tan trong nước do tạo liên kết hydrogen với nước.
c) Đúng. Cồn công nghiệp thường chứa methanol ($C{H}_{3}OH$); methanol bị chuyển hóa trong cơ thể thành formaldehyde và formic acid gây độc, dẫn đến mù lòa, tử vong — đây là nguyên nhân các vụ ngộ độc rượu.
d) Đúng. Isoamyl alcohol $(C{H}_3{)}_{2}CHC{H}_{2}C{H}_{2}OH$ tác dụng với acetic acid $C{H}_{3}COOH$ (xúc tác $H_{2}S{O}_4$ đặc, đun nóng) tạo isoamyl acetate $C{H}_{3}COOC{H}_{2}C{H}_{2}CH(C{H}_3{)}_2$ — ester có mùi chuối chín, dùng trong công nghiệp thực phẩm.
a) (AI giải đề cho tôi)
Đúng: este hóa giữa carboxylic acid và alcohol với xúc tác H2SO4 đặc khi đun nóng.
b) (AI giải đề cho tôi)
Đúng: alcohol có liên kết hydrogen nên nhiệt độ sôi cao hơn hydrocarbon/dẫn xuất halogen cùng phân tử khối và dễ tan trong nước.
c) (AI giải đề cho tôi)
Đúng: cồn công nghiệp chứa methanol gây ngộ độc (chuyển hóa thành formaldehyde, formic acid độc).
d) (AI giải đề cho tôi)
Đúng: isoamyl alcohol + acetic acid (H2SO4 đặc, t°) tạo isoamyl acetate có mùi chuối chín.

(AI giải đề cho tôi)
Ester no đơn chức có công thức C₄H₈O₂ có dạng RCOOR' với tổng số carbon R + R' = 3 (phần acid có 1 C cố định). Các trường hợp: (1) HCOOC₃H₇: propyl formate; (2) HCOOCH(CH₃)₂: isopropyl formate; (3) CH₃COOC₂H₅: ethyl acetate; (4) C₂H₅COOCH₃: methyl propionate. Vậy có 4 đồng phân ester, khớp đáp án D của đề.

(AI giải đề cho tôi)
Ester ethyl formate được tạo từ acid formic (HCOOH) và ethanol (C2H5OH), nên công thức là HCOOC2H5 (C3H6O2). Loại A (methyl acetate), C (vinyl formate), D (methyl formate). Khớp với đáp án nguồn: B.

(AI giải đề cho tôi)
Hình vẽ cho thấy hỗn hợp CH3OH, CH3CH2COOH, H2SO4 đặc và đá bọt được đun nóng, sản phẩm bay hơi ngưng tụ trong ống nghiệm X đặt trong đá lạnh. Đây là phản ứng este hóa: CH3OH + CH3CH2COOH $ightleftharpoons$ CH3COOCH2... kiểm tra lại: nhóm axit CH3CH2COOH + nhóm OH của CH3OH tạo este CH3CH2COOCH3 (methyl propionate) + H2O. Phương trình: CH3CH2COOH + CH3OH $ightleftharpoons$ CH3CH2COOCH3 + H2O (H2SO4 đặc làm xúc tác, đá bọt tạo bề mặt tiếp xúc). Este methyl propionate (metyl propionat) có mùi táo, khớp đáp án B (bảng đáp án nguồn: 13B).

(AI giải đề cho tôi)
Ester X là benzyl acetate có công thức $C_6{H}_{5}C{H}_{2}OOCC{H}_3$ (tạo từ acid acetic và benzyl alcohol). a) Sai: $C{H}_{3}COO{C}_6{H}_5$ là phenyl acetate (tạo từ phenol), còn benzyl acetate phải có nhóm $-C{H}_2-$ giữa vòng benzen và nhóm ester. b) Đúng: đếm nguyên tử carbon: 6 (vòng benzen) + 1 ($C{H}_2$) + 2 (nhóm $C{H}_{3}CO$) = 9 nguyên tử C. c) Sai: X chứa vòng benzen nên không phải ester no, mạch hở. d) Đúng: phản ứng thủy phân ester trong môi trường acid là phản ứng thuận nghịch, xảy ra không hoàn toàn (khác với thủy phân trong môi trường kiềm xảy ra hoàn toàn). Kết quả khớp với đáp án nguồn: a) S, b) Đ, c) S, d) Đ.
a) (AI giải đề cho tôi)
Benzyl acetate có công thức $C_6{H}_{5}C{H}_{2}OOCC{H}_3$; $C{H}_{3}COO{C}_6{H}_5$ là phenyl acetate.
b) (AI giải đề cho tôi)
Số nguyên tử C: 6 (vòng benzen) + 1 ($C{H}_2$) + 2 ($C{H}_{3}CO$) = 9.
c) (AI giải đề cho tôi)
X chứa vòng benzen nên không phải ester no, đơn chức, mạch hở.
d) (AI giải đề cho tôi)
Thủy phân ester trong môi trường acid là phản ứng thuận nghịch, không hoàn toàn.

a) S; b) Đ; c) Đ; d) S

(AI giải đề cho tôi)
Benzyl acetate là ester tạo bởi acid acetic (CH3COOH) và benzyl alcohol (C6H5CH2OH), nên công thức là CH3COOCH2C6H5. Loại A (phenyl acetate), C (methyl propionate), D (methyl acetate). Khớp đáp án nguồn: B.

(AI giải đề cho tôi)
Kiểm tra từng phát biểu: (A) Ethyl acetate là CH3COOC2H5, công thức phân tử C4H8O2 → đúng. (B) Methyl methacrylate là CH2=C(CH3)-COOCH3, phân tử có liên kết đôi C=C (1 liên kết π) và liên kết đôi C=O trong nhóm ester (1 liên kết π), tổng cộng 2 liên kết π, không phải 1 → phát biểu SAI. (C) Methyl acrylate (CH2=CH-COOCH3) có liên kết đôi C=C nên làm mất màu dung dịch Br2 → đúng. (D) Ethyl formate (HCOOC2H5) có nhóm HCO- giống nhóm aldehyde nên tham gia phản ứng tráng bạc → đúng. Vậy phát biểu sai là B, khớp đáp án nguồn (11 - B).

CTCT của methyl methacrylate $C{H}_2=CH-COOC{H}_3$ trong CTCT có $2\pi$ lần lượt trong liên kết $C=O$ và $C=C$.

ĐÁ: a,d đúng; b,c sai. (Nguồn in nhãn đáp án a, b, c, d tương ứng lần lượt với các ý e), f), g), h).)

(AI giải đề cho tôi)
Phản ứng điều chế ethyl acetate: CH3COOH + C2H5OH ⇌ CH3COOC2H5 + H2O (xúc tác acid, đun cách thủy 65-70°C). a) Đúng: H2SO4 đặc vừa làm xúc tác vừa hút nước giúp cân bằng dịch chuyển chiều tạo ester. b) Đúng: quy trình đúng là cho ethanol + acetic acid + H2SO4 đặc (bước 1), làm lạnh rồi thêm NaCl bão hòa (bước 2), lắc đều và đun cách thủy 65-70°C (bước 3). c) Đúng theo đáp án nguồn: bảng đáp án PHẦN II Câu 4 (trang 28) ghi ý c là Đ (HCl đặc cũng là acid mạnh có thể làm xúc tác ester hóa trong cùng điều kiện). d) Đúng: ethyl alcohol 90° chứa 10% nước; lượng ethanol thực tế ít hơn và nước làm cân bằng dịch chuyển ngược chiều thủy phân ester, nên lượng ester sinh ra ít hơn. Khớp với bảng đáp án PHẦN II Câu 4 (trang 28): a Đ, b Đ, c Đ, d Đ.
a) (AI giải đề cho tôi)
H2SO4 đặc đóng vai trò xúc tác (đồng thời hút nước) cho phản ứng ester hóa.
b) (AI giải đề cho tôi)
Thứ tự các bước tiến hành đúng là 1, 2, 3 như mô tả.
c) (AI giải đề cho tôi)
Bảng đáp án nguồn (trang 28) ghi ý c của Câu 4 là Đ. Theo đáp án nguồn, HCl đặc cũng là acid mạnh nên hiệu suất phản ứng như nhau khi thay thế. (Lưu ý: về mặt hóa học, HCl đặc không hút nước như H2SO4 đặc nên hiệu suất thực tế có thể khác, nhưng đáp án nguồn ghi Đ.)
d) (AI giải đề cho tôi)
Ethyl alcohol 90° chứa nước, làm giảm lượng ethanol phản ứng và đẩy cân bằng ngược chiều, nên lượng ester ít hơn.

ĐÁ (trang 13): a, b, d đúng; c sai. (Lưu ý: bản in đáp án trang 13 ghi nhãn các ý là e), f), g), h) — nội dung tương ứng a)–d) của đề.)
a) Isopropyl formate tạo bởi acid formic (HCOOH) và isopropyl alcohol (propan-2-ol), công thức HCOOCH(CH${}_3$)${}_2$ đúng.
b) HCOOCH(CH${}_3$)${}_2$ có 1 nhóm -COO-, gốc acid và gốc alcohol đều no, mạch hở.
c) Isopropyl formate được điều chế từ isopropyl alcohol (propan-2-ol) và formic acid, không phải propyl alcohol (propan-1-ol).
d) n(ester) = 19,8/88 = 0,225 mol; ester chứa nhóm HCOO- nên n(Ag) = 2 × 0,225 = 0,45 mol → m(Ag) = 0,45 × 108 = 48,6 gam.

(AI giải đề cho tôi)
Este tạo axit fomic khi thủy phân phải có dạng HCOOR'. Với C₄H₈O₂: HCOO-C₃H₇, nhóm C₃H₇ có 2 cấu trúc (propyl và isopropyl) nên có 2 este: HCOOCH₂CH₂CH₃ và HCOOCH(CH₃)₂. Đáp án B.

(AI giải đề cho tôi)
Este có phản ứng tráng bạc phải chứa nhóm HCOO– (phần axit là axit fomic). Trong các đáp án, chỉ HCOOCH${}_3$ (metyl fomat) có cấu trúc này: khi thủy phân tạo ra HCOOH có nhóm –CHO, nên có phản ứng tráng bạc. Các este còn lại (CH${}_3$COOCH${}_2$CH${}_3$, CH${}_2$=CHCOOCH${}_3$, CH${}_3$COOCH${}_3$) thủy phân cho axit không có nhóm –CHO nên không tráng bạc.

(AI giải đề cho tôi)
A sai: thủy phân CH${}_3$COOCH=CH${}_2$ trong NaOH thu được CH${}_3$COONa và CH${}_2$=CHOH (vinyl ancol không bền, chuyển thành CH${}_3$CHO), không thu ancol tương ứng. B sai: stearat là muối của axit stearic; 'nitrat stearat' không phải muối dùng làm xà phòng theo cách phát biểu, nhận xét này không đúng bản chất (xà phòng là muối Na/K của axit béo, không liên quan nitrat). C sai: thủy phân este trong môi trường axit là phản ứng thuận nghịch (hồi tiếp), chỉ trong môi trường kiềm mới gần như một chiều do NaOH trung hòa axit tạo muối. D đúng: vinyl axetat (CH${}_2$=CH–OOC–CH${}_3$) và metyl acrylat (CH${}_2$=CH–COOCH${}_3$) đều có liên kết đôi C=C nên đều trùng hợp được (tạo poli(vinyl axetat) và poli(metyl acrylat)).

(AI giải đề cho tôi)
Este no đơn chức có công thức tổng quát $C_n{H}_{2n}{O}_2$. Đốt cháy: $C_n{H}_{2n}{O}_2+\left(n+\frac{n}{2}-1\right)O_2\to nC{O}_2+n{H}_{2}O$. Theo đề, số mol $O_2$ bằng số mol $C{O}_2$: $1,5n-1=n\Rightarrow n=2$. Vậy este là $C_2{H}_4{O}_2$, tức $HCOOC{H}_3$ (metyl fomiat). Kiểm tra: $HCOOC{H}_3+2O_2\to 2C{O}_2+2H_{2}O$, đúng $n_{O_2}=n_{C{O}_2}=2$. Đáp án A.

(AI giải đề cho tôi) n(CH${}_3$COOH) = 45/60 = 0,75 mol; n(C${}_2$H${}_5$OH) = 69/46 = 1,5 mol. Ancol dư, axit hết (giả thiết). n(etyl axetat thu được) = 41,25/88 = 0,46875 mol. Hiệu suất H = 0,46875/0,75 × 100% = 62,50%.