Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Cải cách và biến đổi ở châu Á cận đại (Lịch sử Lớp 11)

Sau cuộc Chiến tranh thuốc phiện, các nước đế quốc từng bước xâu xé Trung Quốc. Mâu thuẫn dân tộc cơ bản lớn nhất trong xã hội Trung Quốc là giữa nhân dân Trung Quốc với các nước đế quốc.

- Mục tiêu của Cách mạng Tân Hợi là chống phong kiến Mãn Thanh, chưa động chạm đến mâu thuẫn đế quốc.
- Tính chất chống đế quốc của phong trào Ngũ Tứ rất cao và triệt để: đây là phong trào mở đầu cho mục tiêu chống đế quốc và phong kiến.

Tiến lên TBCN song Nhật vẫn duy trì quyền sở hữu ruộng đất phong kiến. Tầng lớp quý tộc đặc biệt là tầng lớp võ sp Samurai vẫn có ưu thế chính trị rất lớn. Ho chủ trương xây dựng Nhật Bản bằng sức mạnh quân sự. Tình hình đó làm cho nước Nhật có đặc điểm chủ nghĩa đế quốc phong kiến quân phiệt.

- Cách mạng Tân Hợi là một cuộc cách mạng dân chủ tư sản: lật đổ chế độ phong kiến Mãn Thanh do giai cấp tư sản lãnh đạo, mở đường cho kinh tế TBCN phát triển.
- Tuy nhiên đây là cuộc cách mạng chưa triệt để:
+ Không thủ tiêu được thực sự giai cấp phong kiến.
+ Không đụng chạm đến các nước đế quốc.
+ Không giải quyết được vấn đề ruộng đất cho nông dân.

Kinh tế Việt Nam cuối thế kỉ XIX: vẫn là kinh tế nông nghiệp lạc hậu.

Kinh tế Nhật Bản cuối thế kỉ XIX; những mầm mống kinh tế TBCN phát triển nhanh chóng. Ở các thành thị hải cảng, kinh tế hàng hóa phát triển, các công trường thủ công xuất hiện.

SGK 11 trang 17 - Cách mạng Tân Hợi (1911) là cuộc cách mạng dân chủ tư sản, đã lật đổ triều đại phong kiến Mãn Thanh, mở đường cho CNTB phát triển và có ảnh hưởng nhất định đến cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ở một số nước châu Á

SGK 11 trang 13 – Hiệp ước Nam Kinh (1842) giữa chính quyền Mãn Thanh với thực dân Anh - đánh dấu mốc mở đầu quá trình biến Trung Quốc từ một nước phong kiến độc lập thành nước nửa thuộc địa nửa phong kiến.

NĂM 1868, Nhật Bản thực hiện cuộc Duy tân Minh Trị đạt được nhiều thành tựu đưa nước Nhật không những thoát khỏi thân phận thuộc địa mà còn trở thành một nước đế quốc hùng mạnh ở châu Á. Nhật Bản trở thành hình mẫu của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Nhiều văn thân sỹ phu cho rằng muốn đất nước phát triển cần đi theo con đường duy tân của Nhật Bản. Bằng chứng Phan Bội Châu tổ chức phong trào Đông du đưa học sinh học tại Nhật, Phan Châu Trinh thực hiện phong trào Duy tân đi liền với cải cách kinh tế, giáo dục, lối sống.

Trong cùng hoàn cảnh ở châu Á, Nhật Bản, Trung Quốc và Việt Nam đều có những đề xuất cải cách dân chủ tiến bộ cho đất nước. Tuy nhiên, duy chỉ Nhật Bản thành công bởi cuộc canh tân ấy bắt đầu từ người đứng đầu đất nước và có thực quyền còn ở Việt Nam, Trung Quốc thì không.

Cuộc Duy tân Minh Trị được tiến hành trên tất cả các lịnh vực: kinh tế, chính trị, quân sự, giáo dục giúp Nhật Bản không những thoát khỏi thân phận thuộc địa mà còn trở thành đế quốc ở châu Á.

(AI giải đề cho tôi)
Mầm mống quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở Trung Quốc xuất hiện vào thời nhà Minh (thế kỉ XVI–XVII), khi kinh tế hàng hóa phát triển, xuất hiện xưởng thủ công có thuê mướn lao động (chủ thợ – công nhân làm thuê). Đáp án nguồn (2-C) khớp với kết quả giải độc lập.

(AI giải đề cho tôi)
Trước sự xâm lược của các nước đế quốc (Anh, Pháp...), triều đình Mãn Thanh ngày càng suy yếu, thua trận liên tiếp (chiến tranh thuốc phiện) và chủ trương thỏa hiệp, ký kết các hiệp ước bất bình đẳng với các nước đế quốc. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (5-C).

(AI giải đề cho tôi)
Hiệp ước Nam Kinh (1842) sau Chiến tranh thuốc phiện (1840–1842) buộc Trung Quốc cắt Hồng Kông, mở 5 cửa khẩu, bồi thường... Đây là hiệp ước bất bình đẳng đầu tiên, mở đầu quá trình Trung Quốc từ một nước phong kiến độc lập dần trở thành nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến. Trung Quốc không hoàn toàn thành thuộc địa (loại B), không được công nhận độc lập (loại A), và 'nước phụ thuộc' (D) không phản ánh đúng tính chất nửa thuộc địa, nửa phong kiến.

Đáp án A
Phương pháp: so sánh
Cách giải:
- Tình hình Nhật Bản và Việt Nam giữa thế kỉ XIX:
+ Nhật Bản: giữa thế kỉ XIX, chế độ Mạc Phủ lâm vào tình trạng khủng hoảng, suy yếu nghiêm trọng. Đây là thời kì trong lòng xã hội phong kiến Nhật Bản chứa đựng nhiều mâu thuẫn ở tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội.
+ Việt Nam: giữa thế kỉ XIX, chế độ phong kiến Việt Nam khủng hoảng, suy yếu nghiêm trọng: nông nghiệp sa sút, công thương nghiệp đình đốn, chính sách đối ngoại có nhiều sai lầm.
=> chế độ phong kiến khủng hoảng sâu sắc

Đáp án C
Phương pháp: Sgk 11 trang 7, loại trừ
Cách giải:
Mặc dù tiến lên chủ nghĩa tư bản, song Nhật Bản vẫn duy trì quyền sở hữu ruộng đất phong kiến. Tầng lớp quý tộc, đặc biệt là giới võ sĩ Samurai, vẫn có ưu thế về chính trị rất lớn. Họ chủ trương xây dựng Nhật Bản bằng sức mạnh quân sự (tiến hành các cuộc chiến tranh xâm lược, bành trướng). Tình hình đó làm cho đế quốc Nhật có đặc điểm là “chủ nghĩa đế quốc phong kiến quân phiệt”

Phương pháp: phân tích.
Cách giải:
Trong phong trào đấu tranh của nhân dân Ấn Độ, Đảng Quốc Đại đã thể hiện vai trò của mình thông qua việc:
- Đảng quốc đại đã đánh dấu một giai đoạn mới - giai đoạn giai cấp tư sản Ấn Độ bước lên vũ đài chính trị.
- Là đòn giáng mạnh đến thực dân Anh, buộc nhân dân Anh phải thu hồi đạo luật chia cắt Ben-gan.
- Thúc đẩy phong trào đấu tranh của nhân dân, đánh dấu bước phát triển mới của giai cấp tư sản
- Lần đầu tiên trong lịch sử, công nhân Ấn Độ tham gia phong trào dân tộc.

Phương pháp: Sgk 11 trang 79.

Cách giải:
Phong trào Ngũ Tứ bùng nổ ngày 4-5-1919 nhằm phản đối âm mưu xấu xé của các nước đế quốc đã mở đầu cao trào cách mạng chống đế quốc và phong kiến ở Trung Quốc.

Phương pháp: So sánh

Cách giải:
- Phong trào đấu tranh ở giai đoạn trước do Đảng Quốc đại lãnh đạo, sử dụng hình thức đấu tranh ôn hòa.
- Cao trào 1905 - 1908, do một bộ phận giai cấp tư sản lãnh đạo, mang đậm ý thức dân tộc, thực hiện mục tiêu đấu tranh vì một nước Ấn Độ độc lập và dân chủ. Đây là nét khác biệt so với phong trào đấu tranh trước đó, đánh dấu sự thức tỉnh của nhân dân Ấn Độ, hòa chung vào trào lưu dân tộc dân chủ của nhiều nước châu Á trong những năm đầu thế kỉ XX.

Phương pháp: đánh giá

Cách giải:
Cuộc Duy tân Minh Trị ở Nhật Bản (1868) thành công bởi những nhân tố sau:
- Người tiến hành cải cách Minh Trị nằm trong tay quyền lực tuyệt đối và là người có tư tưởng Duy tân tiến bộ.
- Được sự ủng hộ của các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là tầng lớp Samurai.
- Trước khi tiến hành cải cách, kinh tế tư bản chủ nghĩa ở Nhật Bản đã tương đối phát triển.
=> Nhân tố quyết định thành công của cuộc Duy tân Minh trị ở Nhật Bản (1868) là do Thiên hoàng Minh trị có vị trí tối cao và nắm toàn bộ quyền hành.