Câu 21THPTChuyên đề: Đa allele và nhóm máu • Lớp 12Tương tác gene không alleleVận dụng#Thiếu hình vẽ#flag:missing_figure
Ở người, sự hình thành nhóm máu ABO do hoạt động phối hợp của 2 gen H và I, được thể hiện trong sơ đồ hình bên. Allele lặn h và allele lặn I⁰ đều không tổng hợp được enzyme tương ứng. Gene H và gene I nằm trên hai nhiễm sắc thể khác nhau. Khi trên bề mặt hồng cầu có cả kháng nguyên A và kháng nguyên B thì biểu hiện nhóm máu AB, khi không có cả hai loại kháng nguyên thì biểu hiện nhóm máu O. Trong một gia đình, cả người vợ và người chồng đều có nhóm máu O, sinh đứa con thứ nhất có nhóm máu A, đứa con thứ 2 có nhóm máu B. Trong trường hợp không phát sinh đột biến mới, theo lí thuyết, mỗi phát biểu sau đây đúng hay sai?
Ở người, sự hình thành nhóm máu ABO do hoạt động phối hợp của 2 gen H và I, được thể hiện trong sơ đồ hình bên. Allele lặn h và allele lặn I⁰ đều không tổng hợp được enzyme tương ứng. Gene H và gene I nằm trên hai nhiễm sắc thể khác nhau. Khi trên bề mặt hồng cầu có cả kháng nguyên A và kháng nguyên B thì biểu hiện nhóm máu AB, khi không có cả hai loại kháng nguyên thì biểu hiện nhóm máu O. Trong một gia đình, cả người vợ và người chồng đều có nhóm máu O, sinh đứa con thứ nhất có nhóm máu A, đứa con thứ 2 có nhóm máu B. Trong trường hợp không phát sinh đột biến mới, theo lí thuyết, mỗi phát biểu sau đây đúng hay sai?
Các mệnh đề Đúng / Sai:
a)
Người vợ hoặc người chồng trong gia đình nói trên có kiểu gene HhIᴼIᴼ.
b)
Đứa con tiếp theo của cặp vợ chồng này có thể có nhóm máu O.
c)
Nếu người con thứ hai của gia đình trên kết hôn với người có nhóm máu A thì có thể sinh ra con có nhóm máu AB.
d)
Kiểu gene của người nhóm máu AB luôn chứa allele H.
Đáp án chính thức: a:S,b:Đ,c:Đ,d:Đ
Hướng dẫn giải chi tiết
Đáp án nguồn (bảng ĐÁP ÁN, trang 6): 3a=S, 3b=D, 3c=D, 3d=D.
a) Sai. Cả hai cha mẹ phải mang kiểu gene Hh và một allele I^A hoặc I^B (ví dụ HhI^AI^O hoặc HhI^BI^O) để sinh được con nhóm máu A và con nhóm máu B; kiểu gene HhI^OI^O không thể truyền allele I^A/I^B cho con.
b) Đúng. Cả hai cha mẹ có kiểu gene Hh, phép lai Hh × Hh sinh hh chiếm 1/4; người hh không tổng hợp được enzyme H nên không hình thành kháng nguyên A, B, biểu hiện nhóm máu O.
c) Đúng. Người con thứ hai nhóm máu B có kiểu gene H_I^B_; kết hôn với người nhóm máu A (H_I^A_) có thể sinh con H_I^AI^B nhóm máu AB.
d) Đúng. Người nhóm máu AB phải có cả kháng nguyên A và B, mà kháng nguyên A, B chỉ được tạo ra khi có enzyme H do allele H quy định; nếu hh thì biểu hiện nhóm máu O.
a) Sai. Cả hai cha mẹ phải mang kiểu gene Hh và một allele I^A hoặc I^B (ví dụ HhI^AI^O hoặc HhI^BI^O) để sinh được con nhóm máu A và con nhóm máu B; người có kiểu gene HhI^OI^O vẫn biểu hiện nhóm máu O nhưng không thể truyền allele I^A/I^B cho con.
b) Đúng. Cả hai cha mẹ có kiểu gene Hh, phép lai Hh × Hh sinh hh chiếm tỉ lệ 1/4; người hh không tổng hợp được enzyme H nên không hình thành kháng nguyên A, B dù mang allele I, do đó biểu hiện nhóm máu O.
c) Đúng. Người con thứ hai có nhóm máu B mang kiểu gene H_I^B_ (ví dụ HhI^BI^O); người bạn đời nhóm máu A có kiểu gene H_I^A_. Con có thể nhận được kiểu gene H_I^AI^B (ví dụ HH I^AI^B hoặc HhI^AI^B) và biểu hiện nhóm máu AB.
d) Đúng. Người nhóm máu AB phải có kháng nguyên A và B trên hồng cầu, mà kháng nguyên A, B chỉ được tổng hợp khi có enzyme H do allele H quy định (tạo tiền chất H từ cơ chất S). Nếu kiểu gene là hh thì không có kháng nguyên A, B và biểu hiện nhóm máu O, nên người nhóm máu AB luôn chứa allele H.
a) Sai. Cả hai cha mẹ phải mang kiểu gene Hh và một allele I^A hoặc I^B (ví dụ HhI^AI^O hoặc HhI^BI^O) để sinh được con nhóm máu A và con nhóm máu B; kiểu gene HhI^OI^O không thể truyền allele I^A/I^B cho con.
b) Đúng. Cả hai cha mẹ có kiểu gene Hh, phép lai Hh × Hh sinh hh chiếm 1/4; người hh không tổng hợp được enzyme H nên không hình thành kháng nguyên A, B, biểu hiện nhóm máu O.
c) Đúng. Người con thứ hai nhóm máu B có kiểu gene H_I^B_; kết hôn với người nhóm máu A (H_I^A_) có thể sinh con H_I^AI^B nhóm máu AB.
d) Đúng. Người nhóm máu AB phải có cả kháng nguyên A và B, mà kháng nguyên A, B chỉ được tạo ra khi có enzyme H do allele H quy định; nếu hh thì biểu hiện nhóm máu O.
a) Sai. Cả hai cha mẹ phải mang kiểu gene Hh và một allele I^A hoặc I^B (ví dụ HhI^AI^O hoặc HhI^BI^O) để sinh được con nhóm máu A và con nhóm máu B; người có kiểu gene HhI^OI^O vẫn biểu hiện nhóm máu O nhưng không thể truyền allele I^A/I^B cho con.
b) Đúng. Cả hai cha mẹ có kiểu gene Hh, phép lai Hh × Hh sinh hh chiếm tỉ lệ 1/4; người hh không tổng hợp được enzyme H nên không hình thành kháng nguyên A, B dù mang allele I, do đó biểu hiện nhóm máu O.
c) Đúng. Người con thứ hai có nhóm máu B mang kiểu gene H_I^B_ (ví dụ HhI^BI^O); người bạn đời nhóm máu A có kiểu gene H_I^A_. Con có thể nhận được kiểu gene H_I^AI^B (ví dụ HH I^AI^B hoặc HhI^AI^B) và biểu hiện nhóm máu AB.
d) Đúng. Người nhóm máu AB phải có kháng nguyên A và B trên hồng cầu, mà kháng nguyên A, B chỉ được tổng hợp khi có enzyme H do allele H quy định (tạo tiền chất H từ cơ chất S). Nếu kiểu gene là hh thì không có kháng nguyên A, B và biểu hiện nhóm máu O, nên người nhóm máu AB luôn chứa allele H.