Một loài thực vật, mỗi cặp gen quy định một cặp tính trạng, alen trội là trội hoàn toàn. Cây thân cao, hoa đỏ giao phấn với cây thân thấp, hoa trắng (P), thu được F${}_1$ có 100% cây thân cao, hoa đỏ. F${}_1$ tự thụ phấn, thu được F${}_2$ có 4 loại kiểu hình, trong đó cây thân thấp, hoa trắng chiếm 16%. Biết rằng không xảy ra đột biến nhưng xảy ra hoán vị gen ở cả 2 giới với tần số như nhau. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây là đúng?
I. Khoảng cách giữa hai gen là 40cM.
II. $F_2$ có 9% số cá thể thân cao, hoa trắng.
III. $F_2$ có 66% số cây thân cao, hoa đỏ.
IV. $F_2$ có 16% số cây thân cao, hoa đỏ thuần chủng.

Có 3 phát biểu đúng, đó là II, III và IV. Giải thích:
F₁ chứa 100% thân cao, hoa đỏ → F₁ dị hợp 2 cặp gen.
Gọi A là gen quy định thân cao, a là gen quy định thân thấp $(A\gg a)$.
B là gen quy định hoa đỏ, b là gen quy định hoa trắng $(B\gg b)$.
F₁ tự thụ phân thu được F₂ có 4 loại kiểu hình, trong đó kiểu hình cây thân thấp, hoa trắng chiếm tỉ lệ 16%. Hoán vị gen ở cả hai giới tần số như nhau → $\frac{ab}{ab}=0,16=0,4ab\times 0,4ab$ → $\underline{ab}$ là giao tử liên kết → tần số hoán vị bằng $1-2\times 0,4=0,2=20\%$ → I sai.

Vận dụng công thức giải nhanh ta có:
- II đúng vì ở F₂, kiểu hình thân cao, hoa trắng: $\frac{Ab}{-b}=0,25-0,16=0,09=9\%$.
- III đúng vì ở F₂, kiểu hình thân cao, hoa đỏ chiếm tỉ lệ cao nhất và bằng 66%. (Thân cao, hoa đỏ chứa hai gen trội là A và B = 0,5 + 0,16 = 0,66 = 66%).
- IV đúng vì tỉ lệ kiểu hình thân cao, hoa đỏ thuần chủng bằng tỉ lệ kiểu hình thân thấp, hoa trắng bằng 16%.