Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Xây dựng và bảo vệ chính quyền 1945–1946 (Lịch sử Lớp 12)

Chọn đáp án D. Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16.
- SGK Lịch sử lớp 12, Nxb Giáo dục, HN năm 2009, trang 132.
- Trong thời kì 1945-1954, chiến thắng ở cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 của quân dân Việt Nam đã làm thất bại bước đầu âm mưu “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp.

(AI giải đề cho tôi)
Trước ngày 6/3/1946, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa mới thành lập, lực lượng còn non trẻ, trong khi ở miền Bắc có 20 vạn quân Trung Hoa dân quốc (theo hiệp định quân sự 17/2/1946) và ở miền Nam thực dân Pháp đang núp bóng quân Anh quay lại xâm lược. Nếu đánh nhau với quân Tưởng thì ta sẽ rơi vào thế phải đối phó cùng lúc với nhiều kẻ thù (Trung Hoa dân quốc ở Bắc Bộ, Pháp ở Nam Bộ), trong khi chính quyền cách mạng chưa được quốc tế công nhận, kinh tế - tài chính kiệt quệ. Vì vậy, lý do cơ bản nhất để Đảng chủ trương hòa hoãn, nhân nhượng với Trung Hoa dân quốc là tránh tình trạng một lúc phải đối phó với nhiều kẻ thù, dành thời gian củng cố chính quyền và chuẩn bị lực lượng. Các phương án B, C, D chỉ là những khía cạnh cụ thể, không phải lý do cơ bản nhất. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 22: A).

a) Sai. Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 giúp ta tiêu hao sinh lực địch và bảo toàn lực lượng, nhưng chưa làm cho ta giành quyền chủ động tiến công chiến lược trên chiến trường chính Bắc Bộ. Quyền chủ động chiến lược ở Bắc Bộ gắn với thắng lợi Biên giới thu – đông năm 1950.
b) Đúng. Đoạn tư liệu nêu rõ quân dân ta đã “tiêu hao và tiêu diệt được một số sinh lực địch”.
c) Đúng. Cuộc chiến đấu trong các đô thị đã giam chân quân Pháp, tạo điều kiện cho cơ quan đầu não của Đảng và Chính phủ rút lên căn cứ kháng chiến an toàn.
d) Đúng. Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 mở đầu cho cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp, góp phần giúp cả nước chuyển sang kháng chiến lâu dài.
a) Sai. Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 giúp ta tiêu hao sinh lực địch và bảo toàn lực lượng, nhưng chưa làm cho ta giành quyền chủ động tiến công chiến lược trên chiến trường chính Bắc Bộ. Quyền chủ động chiến lược ở Bắc Bộ gắn với thắng lợi Biên giới thu – đông năm 1950.
b) Đúng. Đoạn tư liệu nêu rõ quân dân ta đã “tiêu hao và tiêu diệt được một số sinh lực địch”.
c) Đúng. Cuộc chiến đấu trong các đô thị đã giam chân quân Pháp, tạo điều kiện cho cơ quan đầu não của Đảng và Chính phủ rút lên căn cứ kháng chiến an toàn.
d) Đúng. Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 mở đầu cho cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp, góp phần giúp cả nước chuyển sang kháng chiến lâu dài.

(AI giải đề cho tôi)
Trong giai đoạn 1945-1946, Việt Nam vừa chống ngoại xâm (thực dân Pháp, quân Tưởng) vừa chống nội phản (Việt Quốc, Việt Cách). Cuộc đấu tranh này để lại bài học kinh nghiệm lớn nhất là phát huy tính hợp pháp và sức mạnh của hệ thống chính quyền cách mạng: chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (được Quốc hội khóa I và Tổng tuyển cử 6-1-1946 hợp pháp hóa) đã tổ chức toàn dân kháng chiến, dùng cả biện pháp quân sự lẫn ngoại giao (Hòa ước 6-3-1946, Hiệp định Tạm thời 14-9-1946) dựa trên nền tảng chính quyền cách mạng. B sai vì đấu tranh ngoại giao không phải chỉ tiến hành sau thắng lợi quân sự; C sai vì liên minh ba nước Đông Dương về ngoại giao không phải nội dung nổi bật của giai đoạn này; D sai vì hệ thống xã hội chủ nghĩa chưa ra đời năm 1945-1946. Đáp án trùng với đáp án tham khảo của đề (34.A).

Không chọn B, C, D vì tất cả những nội dung này chỉ đạt được trong hiệp định Pa ri và hiệp định Gione, còn trong hiệp định sơ bộ không có các nội dung này. Do đó chọn A.

(AI giải đề cho tôi)
Khi kí Hiệp định Sơ bộ ngày 6-3-1946, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc (nguyên tắc), vừa chấp nhận những nhượng bộ sách lược (để hòa hoãn, tranh thủ thời gian chuẩn bị kháng chiến). Bài học này được vận dụng trong chính sách đối ngoại hiện nay: cứng rắn về nguyên tắc (bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia, độc lập, chủ quyền), mềm dẻo về sách lược (đàm phán, hòa giải, đa phương hóa). Đáp án trùng với bảng đáp án của đề (câu 10 = A).

Phương pháp: Phân tích các phương án.
Cách giải:
A, B, D loại vì nội dung của các phương án này là bài học kinh nghiệm rút ra từ cuộc đấu tranh chống các thế lực ngoại xâm và nội phản trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945.
C loại vì lúc này ta chưa nhận được sự giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa và nhân dân tiến bộ Pháp. Phải từ năm 1950 trở đi thì nước ta mới bắt đầu được Trung Quốc, Liên Xô và các nước XHCN lần lượt thiết lập quan hệ ngoại giao.
Chọn C.

(AI giải đề cho tôi)
Cuộc xây dựng chế độ mới (1945-1946) với các nhiệm vụ: tổng tuyển cử ngày 6-1-1946 bầu Quốc hội, thành lập Chính phủ liên hiệp, Hiến pháp 1946, tổ chức hành chính, tài chính, giáo dục, xóa bỏ tàn tích... Kết quả quan trọng nhất là giữ vững và củng cố chính quyền cách mạng, tức giữ vững thành quả của cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và các quyền dân tộc cơ bản (độc lập, tự do, chủ quyền), tạo nền tảng cho nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc trước thù trong giặc ngoài. Loại A vì chưa xóa bỏ hoàn toàn giai cấp bóc lột (chính sách khoan hồng với địa chủ vừa và nhỏ); loại B vì thời kỳ này chưa có hậu phương quốc tế hiệu quả; loại D vì vùng tự do, thế bị động chiến lược của Pháp thuộc giai đoạn kháng chiến sau (1946-1954). Đáp án khớp với key nguồn: C.

a) Đúng. Sau Hiệp định Sơ bộ, Pháp vẫn đánh úp các chiến sĩ Việt Nam ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ. Điều đó cho thấy Pháp dùng đàm phán làm bình phong để che đậy âm mưu xâm lược trở lại.
b) Đúng. Bài học rút ra là phải có thiện chí hòa bình, tận dụng đàm phán, nhưng đồng thời luôn giữ tư thế sẵn sàng chiến đấu bảo vệ độc lập dân tộc.
c) Sai. Hiệp định Sơ bộ 6 - 3 - 1946 chủ yếu nhằm tạm thời hòa hoãn, tránh xung đột và tạo điều kiện để tiếp tục đàm phán. Không nên hiểu đây là văn bản pháp lý quốc tế đầu tiên đình chỉ xung đột vũ trang trên phạm vi cả nước.
d) Sai. Việc ký Hiệp định Sơ bộ là sách lược mềm dẻo của ta, không phải sự nhượng bộ hoàn toàn về chủ quyền. Ta tạm thời hòa hoãn để tránh đối đầu nhiều kẻ thù cùng lúc và tranh thủ thời gian chuẩn bị lực lượng.
a) Đúng. Sau Hiệp định Sơ bộ, Pháp vẫn đánh úp các chiến sĩ Việt Nam ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ. Điều đó cho thấy Pháp dùng đàm phán làm bình phong để che đậy âm mưu xâm lược trở lại.
b) Đúng. Bài học rút ra là phải có thiện chí hòa bình, tận dụng đàm phán, nhưng đồng thời luôn giữ tư thế sẵn sàng chiến đấu bảo vệ độc lập dân tộc.
c) Sai. Hiệp định Sơ bộ 6 - 3 - 1946 chủ yếu nhằm tạm thời hòa hoãn, tránh xung đột và tạo điều kiện để tiếp tục đàm phán. Không nên hiểu đây là văn bản pháp lý quốc tế đầu tiên đình chỉ xung đột vũ trang trên phạm vi cả nước.
d) Sai. Việc ký Hiệp định Sơ bộ là sách lược mềm dẻo của ta, không phải sự nhượng bộ hoàn toàn về chủ quyền. Ta tạm thời hòa hoãn để tránh đối đầu nhiều kẻ thù cùng lúc và tranh thủ thời gian chuẩn bị lực lượng.

Câu 7: Đáp án B
Bài học kinh nghiệm quan trọng trong đấu tranh giải phóng dân tộc (1939 - 1945) được Đảng tiếp tục vận dụng trong đấu tranh ngoại giao từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946, đó là phân hóa cô lập kẻ thù, tập trung đánh kẻ thù chủ yếu.
A loại vì trong đấu tranh ngoại giao giai đoạn 1945 – 1946, ta không giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc do ta đã giành được độc lập năm 1945.
D loại vì trong quá trình đấu tranh ngoại giao 1945 – 1946, Đảng không vận dụng sức mạnh quân chúng nhân dân để đấu tranh.
C loại vì đến khi không thể tiếp tục nhân nhượng được nữa thì ta buộc phải cầm vũ khí chiến đấu để bảo vệ độc lập dân tộc.
B chọn vì trong giai đoạn 1945 – 1946, Đảng đã phân hóa cô lập kẻ thù, tập trung đánh kẻ thù chủ yếu.

(AI giải đề cho tôi)
Ngày 6-3-1946, sau khi quân Trung Hoa Dân quốc đã đồng ý cho quân Pháp ra miền Bắc thay quân Tưởng, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ phải đối mặt với nhiều kẻ thù cùng lúc (thực dân Pháp quay lại, quân Tưởng ở miền Bắc, các thế lực phản động). Để tránh phải đối đầu với nhiều kẻ thù cùng một lúc, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh chọn sách lược hòa hoãn, kí kết Hiệp định Sơ bộ với Pháp để có thời gian củng cố chính quyền, chuẩn bị lực lượng kháng chiến lâu dài. Do đó đáp án là A. Loại B vì Pháp không có thiện chí hòa bình mà muốn khôi phục ách thống trị; loại C vì sau Cách mạng Tháng Tám ta không còn giữ thế chủ động tiến công; loại D vì thực tế Trung Hoa Dân quốc đã đồng ý cho quân Pháp ra miền Bắc theo Hiệp ước Hoa - Pháp (28-2-1946). Đáp án A trùng với đáp án nguồn (27A).

(AI giải đề cho tôi)
Từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 6/3/1946 (giai đoạn trước khi ký Hiệp định Sơ bộ), nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cùng lúc đối mặt với quân Trung Hoa Dân quốc ở miền Bắc và thực dân Pháp ở miền Nam. Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương 'hòa để tiến': hòa hoãn, nhân nhượng với quân Trung Hoa Dân quốc (đón tiếp, cung cấp lương thực, nhường 70 ghế Quốc hội cho Việt Quốc, Việt Cách...) để tránh xung đột, đồng thời tập trung kháng chiến chống Pháp ở Nam Bộ (khởi đầu từ Nam Bộ kháng chiến ngày 23/9/1945). Do đó đáp án D là đúng. Loại A vì không đấu tranh vũ trang với quân Trung Hoa Dân quốc; loại B vì không hòa hoãn với Pháp (Pháp là kẻ thù đang đánh ở Nam Bộ); loại C vì không nhân nhượng với Pháp trong giai đoạn này. Đáp án trùng với đáp án nguồn (35D).

(AI giải đề cho tôi)
Từ tháng 9/1945 đến trước ngày 19/12/1946, Đảng ta thực hiện chủ trương 'dĩ bất biến ứng vạn biến' đối phó với tình thế 'ngàn cân treo sợi tóc' khi cùng lúc phải đối mặt với thù trong (Pháp ở Nam Bộ, tay sai Việt Nam Quốc dân Đảng, Việt Nam Cách mạng Đồng minh Hội ở miền Bắc) và giặc ngoài (quân Tưởng, quân Anh - Pháp). Về nguyên tắc, Đảng giữ vững độc lập, chủ quyền và thành quả Cách mạng tháng Tám, không nhượng bộ bất kỳ thế lực nào xâm phạm nền độc lập dân tộc. Về sách lược, Đảng mềm dẻo, linh hoạt: hòa hoãn với quân Tưởng và chính phủ Tưởng Giới Thạch, khi quân Pháp ra miền Bắc (theo Hiệp định Sơ bộ 6/3/1946, Hiệp định Tạm thời 14/9/1946) thì nhân mâu thuẫn giữa các thế lực để từng bước loại trừ từng kẻ thù. Do đó chủ trương này được đánh giá là 'cứng rắn về mặt nguyên tắc, mềm dẻo về sách lược'. Đáp án trùng với đáp án nguồn (31-A).

(AI giải đề cho tôi)
Cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội ngày 6-1-1946 là cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên ở Việt Nam, với tỷ lệ cử tri đi bầu rất cao (khoảng 89%). Thành công này chứng tỏ tinh thần đoàn kết, sự ủng hộ rộng rãi của nhân dân đối với chính quyền cách mạng và ý thức làm chủ đất nước của nhân dân. Loại A vì chính quyền chưa phải chỉ của công nhân - nông dân mà là chính quyền dân chủ nhân dân; loại C vì củng cố chính quyền từ trung ương tới địa phương là kết quả của việc tổng tuyển cử bầu HĐND các cấp (1946), không phải chỉ bầu Quốc hội; loại D vì quyền làm chủ đã được giành từ Cách mạng Tháng Tám 1945, không phải 'bước đầu giành được'. Đáp án khớp với đáp án nguồn (16-B).

(AI giải đề cho tôi)
Câu 28 hỏi bài học kinh nghiệm KHÔNG phải rút ra từ cuộc đấu tranh chống ngoại xâm và nội phản trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám 1945. Các bài học kinh nghiệm được rút ra trong giai đoạn 1945-1946 gồm: đề cao thể hợp pháp và sức mạnh của chính quyền cách mạng (A đúng là bài học); triệt để phân hóa kẻ thù, tập trung vào kẻ thù nguy hiểm nhất (B đúng là bài học); biết nhân nhượng đúng lúc, có giới hạn, có nguyên tắc (D đúng là bài học, thể hiện qua việc 'hòa để tiến' với Tưởng, với Pháp theo bản Hiệp định Sơ bộ 6-3-1946). Về phương án C: trong giai đoạn này, các nước xã hội chủ nghĩa chưa thể giúp đỡ trực tiếp Việt Nam (Liên Xô và các nước XHCN đang tập trung hậu quả chiến tranh, chưa công nhận hay viện trợ trực tiếp), nên 'tranh thủ sự giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa' không phải là bài học kinh nghiệm được rút ra trong năm đầu sau Cách mạng tháng Tám. Đáp án khớp với đáp án nguồn (28-C).

(AI giải đề cho tôi)
Trước ngày 6-3-1946, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa mới thành lập phải đối mặt với tình thế 'ngàn cân treo sợi tóc': phía Bắc có 20 vạn quân Trung Hoa Dân quốc (được các đảng phái phản động Việt Nam ủng hộ), phía Nam có quân Anh - Pháp quay trở lại xâm lược. Đảng, Chính phủ và chủ tịch Hồ Chí Minh thực hiện sách lược ngoại giao mềm dẻo: hòa hoãn, nhân nhượng với Pháp để tránh cùng lúc đối đầu với nhiều kẻ thù. Bằng việc ký Hiệp định Sơ bộ ngày 6-3-1946 với Pháp, ta 'hòa với Pháp để đuổi Trung Hoa Dân quốc' (đưa quân Tưởng về nước), đồng thời có thời gian hòa hoãn chuẩn bị lực lượng cho cuộc kháng chiến lâu dài. Do đó đáp án đúng là D. Phương án A sai vì hòa với cả hai là không đúng thực tế (Trung Hoa Dân quốc là kẻ thù cần đuổi đi); B và C sai vì ta không đánh Pháp trong giai đoạn này.

(AI giải đề cho tôi)
Từ tháng 9-1945 đến trước ngày 6-3-1946, ở miền Bắc có 20 vạn quân Trung Hoa Dân quốc (theo Đồng minh) cùng bọn tay sai về chiếm đóng, còn quân Pháp ở miền Nam nổ súng xâm lược. Đảng ta thực hiện sách lược 'dĩ bất biến, ứng vạn biến', mềm mỏu, nhân nhượng với Trung Hoa Dân quốc (cho bọn tay sai tham gia chính quyền, cung cấp lương thực, đồng tiền, cho Tưởng chiếm một số vị trí thuận lợi...) để tập trung lực lượng chống thực dân Pháp ở miền Nam. Đây chính là sách lược 'Hòa Trung Hoa Dân quốc đánh Pháp'. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 27: C).

Phương pháp: phân tích và suy luận. Cách giải: Chọn C vì chính phủ Pháp công nhận VNDCCCH là một quốc gia tự do, có chính phủ riêng, nghị viện riêng, quân đội riêng, tài chính riêng và là thành viên của Liên Bang Đông Dương nằm trong khối liên hiệp Pháp. -> những quyền mà Pháp công nhận cho thấy rằng quyền bình đẳng và tự quyết của nước VNDCCCH. (Lưu ý: lời giải gốc in 'Chọn D' nhưng bảng ĐÁP ÁN trang 5 ghi 40C và lập luận của lời giải chứng minh đáp án C; chữ D trong lời giải gốc là lỗi in của nguồn.)

Phương pháp: Phân tích.
Cách giải:
- Đáp án A loại vì phải đến Hiệp định Giơnevô năm 1954 thì Pháp mới công nhận đầy đủ 4 quyền dân tộc cơ bản là độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam.
- Đáp án B loại vì Pháp không công nhận quyền độc lập của Việt Nam trong Hiệp định Sơ bộ.
- Đáp án C lựa chọn vì sau khi hoàn thành về cơ bản việc bình định Việt Nam bằng quân sự thì Pháp đã chia Việt Nam thành 3 kì trong 5 kì Đông Dương thuộc Pháp. Điều khoản trong Hiệp định Sơ bộ “Pháp công nhận nhân Việt Nam là 1 quốc gia tự do” – tức là Pháp đã công nhận tính thống nhất của Việt Nam. Việt Nam đã thống nhất từ Bắc đến Nam chứ không còn bị phân chia thành 3 kì như trước nữa.
- Đáp án D loại vì nội dung này không có trong Hiệp định Sơ bộ.
Chọn: C

Hiệp định Sơ bộ giúp ta hòa hoãn với Pháp, tránh được cuộc chiến đấu bất lợi vì phải chống lại nhiều kẻ thù một lúc, đẩy 20 vạn quân Tưởng về nước, có thêm thời gian hòa bình để củng cố chính quyền cách mạng, chuẩn bị lực lượng mọi mặt cho cuộc kháng chiến lâu dài chống thực dân Pháp về sau. Sau thời gian nhân nhượng, thực dân Pháp vẫn không ngừng lấn tới, xét thấy tương quan lực lượng và khả năng ta chưa đủ mạnh để đường đầu với Pháp trong cuộc chiến lâu dài, ta tiếp tục kí kết Tam ước 14 - 9 – 1946 nhằm kéo dài thời gian hòa hoãn để xây dựng, củng cố lực lượng, chuẩn bị bước vào cuộc kháng chiến lâu dài. Như vậy, mục đích chung của hai văn bản này là : kéo dài thời gian hòa bình để chuẩn bị cho cuộc chiến lâu dài trước mặt.