Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Phong trào giải phóng dân tộc 1939–1945 (Lịch sử Lớp 12)

Phương pháp: SGK Lịch sử 12, trang 112.
Cách giải:
Cao trào kháng Nhật cứu nước của nhân dân Việt Nam diễn ra trong bối cảnh phát xít Nhật trở thành kẻ thù chính của nhân dân Đông Dương.
Chọn: D

Phương pháp: SGK Lịch sử 12, trang 104.

Phương pháp: Giải thích.
Cách giải:
Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (5-1941) đề ra chủ trương khởi nghĩa từng phần vì trong hàng ngũ kẻ thù luôn có sự chuyển hóa về mâu thuẫn. Cụ thể, khi Nhật tiến vào Đông Dương năm 1940 thì Pháp nhanh chóng đầu hàng. Nhật và Pháp cùng nhau cai trị nhân dân nhưng cả 2 đều muốn hất cẳng đối phương. Nhật chưa hất cẳng Pháp ngay mà vẫn duy trì quân Pháp cai trị nhân dân ta vì Nhật mới vào Đông Dương, chưa thể trực tiếp cai trị 1 cách hiệu quả như Pháp đã cai trị. Đến khi Nhật thua trận ở các mặt trận trong Chiến tranh thế giới thứ hai thì Pháp ráo riết chuẩn bị lật đổ Nhật nhưng Nhật đã ra tay trước (sợ Pháp đâm sau lưng), Nhật đảo chính lật đổ Pháp độc chiếm Đông Dương.
Chọn: C

Phương pháp: Giải thích.
Cách giải:
Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (5-1941) chủ trương thực hiện quyền dân tộc tự quyết ở khu vực Đông Dương vì:
- Phát huy sức mạnh của mỗi dân tộc Đông Dương trong cuộc đấu tranh tự giải phóng.
- Tạo điều kiện đoàn kết ba dân tộc Đông Dương trong cuộc chiến đấu chống kẻ thù chung.
- Đập tan những luận điệu xuyên tạc của kẻ thù về vấn đề dân tộc.
Chọn: B
Chú ý khi giải:
Mâu thuẫn dân tộc của 3 nước Đông Dương có điểm chung là đấu tranh chống lại thực dân Pháp sau đó là phát xít Nhật để giành độc lập.

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương lần thứ 6 (tháng 11-1939) do Nguyễn Văn Cừ chủ trì đã xác định nhiệm vụ chiến lược trước mắt là đánh đổ đế quốc Pháp và tay sai, giành độc lập dân tộc. Do đó, hội nghị chủ trương tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất (không đưa ra khẩu hiệu đập trấn địa chủ, tịch thu ruộng đất của địa chủ), chỉ đấu tranh đòi giảm tô, giảm tức, phân chia ruộng công. Khẩu hiệu 'Đánh đuổi giặc Pháp' và 'Độc lập dân tộc' được đặt lên hàng đầu, còn 'Tự do, dân chủ' không phải khẩu hiệu bị tạm gác. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn: 11-B.

Đáp án nguồn: A (in đỏ trên trang 55). Ngay sau đêm 9-3-1945, khi Nhật đảo chính Pháp, Ban Thường vụ Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ban hành Chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” (12-3-1945), chủ trương phát động cao trào kháng Nhật cứu nước, chuẩn bị khởi nghĩa.

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (5/1941) do Nguyễn Ái Quốc chủ trì tại Pác Bó (Cao Bằng) đã xác định nhiệm vụ chủ yếu trước mặt của cách mạng Việt Nam là giải phóng dân tộc, đặt nhiệm vụ chống đế quốc Pháp lên hàng đầu; đồng thời chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh. Do đó đáp án là A. Các phương án B, C là nhiệm vụ của cách mạng tư sản/dân chủ, D không phải nhiệm vụ chủ yếu được xác định tại hội nghị này.

(AI giải đề cho tôi)
Trong thời kỳ 1939-1945, mâu thuẫn chủ yếu là mâu thuẫn dân tộc (nhân dân Việt Nam với Pháp - Nhật). Theo Hội nghị Trung ương 8 (5/1939), Đảng chủ trương đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất (không đề ra khẩu hiệu ruộng đất cho dân cày, chỉ giảm tô, giảm tức, chia lại ruộng công). Khẩu hiệu 'Độc lập dân tộc' vẫn được tiếp tục thực hiện và là mục tiêu hàng đầu. Do đó đáp án là a: tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất.

Đáp án nguồn: d (Căn cứ Bắc Sơn - Võ Nhai) — phương án d được gạch chân trong đề gốc (trang 53) và khớp bảng đáp án của Đề 19 (trang 48: câu 37 = D). Căn cứ địa cách mạng Bắc Sơn - Võ Nhai được xây dựng từ sau khởi nghĩa Bắc Sơn (9/1940 - 27/2/1941), là căn cứ địa cách mạng đầu tiên ở nước ta trong giai đoạn 1939 - 1945. Ghi chú: đề gốc in hai phương án cùng nhãn 'b.' (b. Căn cứ Cao Bằng và b. Liên khu V) — lỗi đánh số của đề gốc; phương án 'Liên khu V' được gán nhãn c để các phương án có nhãn phân biệt, nội dung giữ nguyên theo bản in.

(AI giải đề cho tôi)
Chỉ thị 'Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta' (12-3-1945) do Ban Thường vụ Trung ương Đảng ban hành, do Trường Chinh soạn thảo. Nội dung cơ bản: phân tích tình hình Nhật - Pháp đã bắn nhau, kêu gọi toàn Đảng, toàn dân sửa soạn khởi nghĩa giành chính quyền, phá ngục giải thoát chính trị phạm, phát động cao trào kháng Nhật cứu nước. Trong các phương án, nội dung cơ bản nhất là kêu gọi sửa soạn khởi nghĩa (phương án a). Lệnh tổng khởi nghĩa chỉ được phát hành sau này (14-8-1945), còn Uỷ ban Khởi nghĩa toàn quốc được thành lập tại Hội nghị toàn quốc của Đảng ở Tân Trào (13-8-1945), không phải nội dung của chỉ thị này. Phương án c chỉ là một nội dung bộ phận, không phải nội dung cơ bản. Đáp án: a.

(AI giải đề cho tôi)
Chỉ thị "Nhật-Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta" (12-3-1945) của Ban Thường vụ Trung ương Đảng do Trường Chinh soạn thảo nhận định: cuộc đảo chính Pháp của Nhật ngày 9-3-1945 đã làm cho kẻ thù của nhân dân ta bóc trần và suy yếu (Nhật thay Pháp, Pháp thất bại), tạo nên sự khủng hoảng chính trị sâu sắc trong hàng ngũ kẻ thù; song điều kiện tổng khởi nghĩa chưa chín muồi, cần phát động cao trào kháng Nhật cứu nước để chuẩn bị khởi nghĩa. Do đó đáp án D, trùng với đáp án nguồn (Câu 20: D).

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị Trung ương lần thứ VI (11-1939) đã đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất. Điểm mới tại Hội nghị Trung ương lần thứ VIII (5-1941) là Đảng xác định giải phóng dân tộc trong khuôn khổ từng nước Đông Dương (trước đó Hội nghị VI vẫn đặt trong khuôn khổ Đông Dương nói chung), đồng thời thành lập Mặt trận Việt Minh. Các phương án A, B là điểm giống (tiếp tục) chứ không phải điểm mới; phương án D sai vì Mặt trận Việt Minh chỉ chống đế quốc Pháp - Nhật, không chống phong kiến. Đáp án khớp với nguồn: C.

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị Trung ương 11-1939 xác định nhiệm vụ hàng đầu là giải phóng dân tộc, tạm gác khẩu hiệu ruộng đất và liên minh công-nông. Hội nghị Trung ương 5-1941 tiếp tục khẳng định đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và cấp bách (thành lập Việt Minh, ưu tiên chống Pháp - Nhật). Điểm giống nhau cơ bản giữa hai hội nghị là đều đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và cấp bách. Phương án B sai vì Hội nghị 5-1941 không còn đặt chống chiến tranh làm nhiệm vụ chính; phương án A sai vì liên minh công-nông chỉ là nội dung Hội nghị 11-1939; phương án D sai vì giải phóng giai cấp không phải nhiệm vụ hàng đầu của hai hội nghị này. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (Câu 36: C).

(AI giải đề cho tôi)
Ngày 12/3/1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”. Do Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương (9/3/1945), mâu thuẫn chủ yếu của dân tộc là với phát xít Nhật, nên chỉ thị này đã thay khẩu hiệu “Đánh đuổi Pháp – Nhật” bằng khẩu hiệu “Đánh đuổi phát xít Nhật”, phát động cao trào kháng Nhật cứu nước. Các văn kiện khác (Chương trình Việt Minh 1941, Hội nghị Trung ương 8 (5/1941), Đại hội Quốc dân Tân Trào 8/1945) không phải nơi thay đổi khẩu hiệu này. Kết quả khớp với đáp án nguồn: C.

(AI giải đề cho tôi)
Khẩu hiệu 'Đánh đuổi Pháp – Nhật' được thay bằng 'Đánh đuổi phát xít Nhật' trong Chỉ thị 'Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta' (12/3/1945) của Ban Thường vụ Trung ương Đảng. Khi Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương (9/3/1945), kẻ thù chính của cách mạng chỉ còn phát xít Nhật, nên khẩu hiệu được điều chỉnh. Bảng đáp án của đề (trang 25) cũng ghi 29.B, trùng với kết quả giải độc lập.

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị lần 6 (11-1939) đặt nhiệm vụ chống đế quốc và phong kiến, tạm gác khẩu hiệu ruộng đất, thành lập Mặt trận thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương (mặt trận chung cho cả Đông Dương). Hội nghị lần 8 (5-1941) có điểm mới: giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước Đông Dương (thành lập Việt Minh, Lào Minh, Căm-pu-chia Minh), tách bạch nhiệm vụ giải phóng dân tộc từng nước. Do đó đáp án B. Các phương án A, C, D đều đã có ở Hội nghị lần 6 nên không phải điểm mới. Khớp với đáp án nguồn 32.B.

(AI giải đề cho tôi)
Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân được thành lập ngày 22-12-1944. Chiến thắng đầu tiên của đội là trận Phay Khắt (25-12-1944) và Nà Ngần (26-12-1944), tiêu diệt hai đồn Pháp ở Cao Bằng. Do đó đáp án là B. Phay Khắt – Nà Ngần.

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (5-1941) xác định hình thái của cuộc khởi nghĩa ở nước ta là đi từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa. Đáp án D.

(AI giải đề cho tôi)
Sau khi quân Nhật vào Đông Dương (1940), Nhật và Pháp cùng áp bức, bóc lột nhân dân Đông Dương. Mâu thuẫn chủ yếu lúc này là mâu thuẫn giữa toàn thể các dân tộc Đông Dương với phát xít Nhật - thực dân Pháp. Do đó đáp án đúng là C.

Đầu năm 1945, cục diện Chiến tranh thế giới thứ hai đã ngã ngũ, quân Nhật đã bị Đồng minh giáng cho những đòn nặng nề. Ở Đông Dương, lực lượng Pháp theo phái Đờ Gôn ráo riết hoạt động, chờ thời cơ phản công quân Nhật. Trước tình hình đó, quân Nhật đã ra tay trước, tiến hành cuộc đảo chính vào đêm 9 – 3 – 1945 để hất cẳng Pháp độc chiếm Đông Dương nhằm tránh hậu họa bị Pháp phản công khi quân Đồng minh vào Đông Dương.