Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Phong trào giải phóng dân tộc 1939–1945 (Lịch sử Lớp 12)

Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (5-1941) với chủ trương thành lập mặt trận Việt Minh - mặt trận đoàn kết các lực lượng dân tộc đã khắc phục được một trong những hạn chế của Luận cương chính trị (10-1930) về lực lượng cách mạng.

- Chọn đáp án B. tập hợp lực lượng toàn dân tộc.
- SGK Lịch sử lớp 12, Nxb Giáo dục, HN năm 2009, trang 94-95, 104-105, 108-109.
- Một trong những hạn chế của Luận cương chính trị (10 - 1930) là đánh giá không đúng khả năng CM của TTS, TSDT, trung – tiểu địa chủ -> không xây dựng được khối đoàn kết toàn dân tộc. Qua Hội nghị TW Đảng VI (11-1939) thành lập Mặt trận Phản đế Đông Dương và Hội nghị TW Đảng VIII (5-1941) thành lập Mặt trận Việt Minh đều thực hiện việc tập hợp lực lượng toàn dân tộc.

(AI giải đề cho tôi)
Chiến tranh thế giới thứ hai (1/9/1939) bùng nổ và lan rộng, tại Viễn Đông thực dân Pháp bị phát xít Nhật chèn ép, chúng tăng cường vơ vét bóc lột khiến đời sống nhân dân ta cực khổ. Mâu thuẫn chủ yếu của dân tộc là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với phát xít Nhật - Pháp, do đó nhiệm vụ giải phóng dân tộc được đặt lên hàng đầu (Hội nghị Trung ương 8, tháng 5/1941). A, B chỉ phản ánh một phần hệ quả kinh tế - xã hội; D sai vì thời cơ giành chính quyền trong cả nước chỉ xuất hiện năm 1945, không phải giai đoạn 1939-1941. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 31: C).

Phương pháp: Phân tích, rút ra bài học kinh nghiệm.
Cách giải:
Trong phong trào giải phóng dân tộc (1939 – 1945), trước sự thay đổi của tình hình thế giới và trong nước, Đảng quyết định gác lại cách mạng ruộng đất, tập trung mũi nhọn vào kẻ thù nhằm giải phóng dân tộc và giành độc lập. Bài học về tập trung đấu tranh vào kẻ thù nguy hiểm nhất của cách mạng tháng Tám là bài học quý giá được Đảng và Chính phủ vận dụng sáng tạo trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm và nội phản (1945 – 1946). Trước những phân tích về hoàn cảnh cụ thể, trong giai đoạn này, kẻ thù nguy hiểm nhất của ta là thực dân Pháp. Vì vậy, Đảng và Chính phủ đã có nhiều sách lược để hoà hoãn, nhân nhượng với Pháp trước khi bước vào một cuộc chiến trường kì.
Chọn A.

Phương pháp: So sánh.
Cách giải:
Ở Việt Nam, phong trào cách mạng 1930 - 1931 và phong trào giải phóng dân tộc 1939 - 1945 có điểm tương đồng là sử dụng bạo lực chính trị của quần chúng nhân dân.
Chọn A.

(AI giải đề cho tôi)
Cương lĩnh chính trị đầu tiên (2-1930) xác định đường lối giải phóng dân tộc theo hướng vô sản, trong đó nhấn mạnh đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh công - nông. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (tháng 5-1941) kế thừa nội dung này khi chủ trương thành lập Việt Minh, phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc đặt lên hàng đầu, giải quyết vấn đề dân tộc trước vấn đề giai cấp. Các phương án A, C, D không phải nội dung kế thừa trực tiếp: chính phủ công nông binh và hình thái khởi nghĩa là nội dung của Luận cương chính trị tháng 10-1930; ruộng đất là vấn đề nền tảng được nhấn mạnh ở Luận cương chứ không phải điểm kế thừa nổi bật của Nghị quyết 8. Đáp án trùng với bảng đáp án nguồn (câu 38: B).

A, D. Sai vì: Điểm khác.

B. Đúng vì: Thực hiện nhiệm vụ đấu tranh giải phóng dân tộc.

+ Phong trào giải phóng dân tộc (1939-1945) ở Việt Nam: Hướng đến mục đích cao nhất là giải phóng dân tộc – Tính chất điển hình là dân tộc.

+ Phong trào đấu tranh chống chế độ phân biệt chủng tộc (những năm 90 của thế kỉ XX) ở Nam Phi: Giành quyền sống cho người da màu bản địa (phân biệt chủng tộc) trước người da trắng, trước là chế độ thực dân xâm lược -> Bản chất là phong trào giải phóng dân tộc.

C. Sai vì: vũ trang chính quy.

Phương pháp: phân tích.
Cách giải:
- Từ năm 1939, chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ -> Chính phủ ở Đông Dương đã thực hiện chính sách thù địch với các lực lượng tiến bộ trong nước và phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa. Pháp còn tăng cường thực hiện các chính sách nhằm vơ vét sức người, sức của ở Đông Dương để dốc vào chiến tranh.
- Năm 1940, Nhật tiến vào Việt Nam, Nhật – Pháp câu kết với nhau để thống trị nhân dân ta
=> Mâu thuẫn dân tộc lúc này được đặt ra cấp thiết hơn bao giờ hết
=> Đảng Cộng sản Đông Dương chủ trương tạm gác khẩu hiệu “cách mạng ruộng đất” trong giai đoạn 1939 – 1945.
Chọn đáp án: B

Chọn A SGK Lịch Sử 12 trang 104 và trang 108.

Chọn D.
A. Sai vì: Mở đầu thời kì.
B. Sai vì: Bước đầu xây dựng.
C. Sai vì: Củng cố chính quyền.
D. Đúng vì: cao trào kháng Nhật cứu nước đã góp phần làm cho phát xít Nhật suy yếu, phạm vi chiếm đóng của chúng dần bị thu hẹp nên trận địa cách mạng được mở rộng.

(AI giải đề cho tôi)
Mặt trận Việt Minh (19/5/1941) do Nguyễn Ái Quốc chủ trương thành lập. Tính sáng tạo thể hiện ở chỗ: thay vì thành lập một mặt trận thống nhất chung cho cả Đông Dương như trước (mặt trận Phản đế Đông Dương), Đảng quyết định giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước Đông Dương - với Việt Nam là Mặt trận Việt Minh, Lào và Campuchia sau này cũng có mặt trận riêng. Điều này phù hợp với thực tiễn và điều kiện cụ thể của từng nước. Đáp án A (giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc) đã được nêu từ Hội nghị Trung ương 11/1939, không phải điểm sáng tạo riêng của việc lập Việt Minh; B và D không đúng bản chất. Đáp án C khớp với đáp án của đề (Câu 6 - C).

(AI giải đề cho tôi)
Hội Văn hóa Cứu quốc Việt Nam được thành lập năm 1944 trên cơ sở thống nhất các tổ chức văn hóa yêu nước (Hội Văn hóa Đoàn kết, Hội Truyền bá Quốc ngữ...) trong bối cảnh cả nước hướng tới kháng Nhật cứu nước. Sự ra đời này thể hiện tinh thần dân tộc, tinh thần cứu nước của những người hoạt động trên lĩnh vực văn hóa, sẵn sàng đoàn kết đưa văn hóa phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc. Loại B vì Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam thành lập 5-1941, không phải chủ trương mở rộng trực tiếp dẫn tới Hội Văn hóa Cứu quốc; loại C vì chống 'giặc dốt' là nhiệm vụ của Nha Bình dân học vụ (1945); loại D vì quan điểm 'văn hóa hóa kháng chiến' chỉ được nêu rõ tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ hai (7-1948), sau năm 1944. Đáp án khớp với đáp án nguồn (33. A).

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (tháng 5-1941) do Nguyễn Ái Quốc chủ trì tại Pác Bó (Cao Bằng) xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là hàng đầu. Để tập trung cho nhiệm vụ này, Hội nghị đề ra chủ trương tiếp tục tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, thay bằng khẩu hiệu 'địa tô giảm bớt, chia lại công ích'. Các phương án khác sai vì: Mặt trận Dân chủ Đông Dương thuộc phong trào dân chủ 1936-1939 (A); cao trào kháng Nhật cứu nước được phát động sau Hội nghị, từ giữa 1944 (B); Liên minh nhân dân Việt-Miên-Lào được thành lập sau này (1945), còn tại Hội nghị 5-1941 chỉ đề ra chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh (C). Đáp án khớp với đáp án nguồn: D.

(AI giải đề cho tôi)
Hội Văn hóa Cứu quốc Việt Nam được thành lập ngày 15-3-1944 tại Bắc Sơn (Hà Nội), do các văn nghệ sĩ, trí thức yêu nước (trong đó có Đồng chí Võ An Ninh, các nhà văn hóa như Tố Hữu, Đỗ Phấn...) sáng lập. Hội ra đời trong hoàn cảnh đất nước dưới ách thống trị của thực dân Pháp - phát xít Nhật, nhằm đoàn kết những người hoạt động văn hóa, văn nghệ phục vụ sự nghiệp cứu nước. Sự đời của Hội là minh chứng cho tinh thần dân tộc của những người hoạt động trên lĩnh vực văn hóa, họ đứng lên góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc bằng con đường văn hóa. Loại trừ: A sai vì chống 'giặc đói' và phổ cập văn hóa là nhiệm vụ của chính quyền cách mạng sau tháng 8-1945; B sai vì quan điểm 'văn hóa hóa kháng chiến' được nêu trong Chỉ thị kháng chiến kiến quốc (11-1945), sau khi Hội đã thành lập; C sai vì Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam (Hội Việt Minh) thành lập năm 1941, không liên quan trực tiếp đến sự đời của Hội Văn hóa Cứu quốc. Đáp án đúng: D, khớp với đáp án nguồn (39. D).

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (tháng 11 – 1939) diễn ra khi Chiến tranh thế giới thứ hai vừa bùng nổ (9/1939). Ở Đông Dương, thực dân Pháp (chính phủ Daladier) thi hành chính sách Kinh tế chỉ huy: tăng cường bóc lột, vơ vét tài nguyên, hạn chế các quyền tự do dân chủ, đàn áp phong trào cách mạng. Bối cảnh này khiến nhiệm vụ giải phóng dân tộc được đặt lên hàng đầu (Hội nghị chuyển hướng chỉ đạo chiến lược). Các phương án A, B thuộc giai đoạn sau (khi Nhật vào Đông Dương năm 1940), D là cuộc khai thác thuộc địa lần hai (1919–1929) — đều không phù hợp. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 15: C).

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị Trung ương Đảng tháng 11-1939 (họp tại Bà Điểm, Hóc Môn) đã quyết định chuyển hướng chỉ đạo chiến lược: tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, thay nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến bằng nhiệm vụ hàng đầu là chống đế quốc Pháp - phát xít, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc. Chính việc giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc (thay vì ngọn cờ cách mạng ruộng đất như trước 1939) là biểu hiện rõ nhất của sự chuyển hướng chiến lược đúng đắn. Do đó đáp án A. Loại B vì đặt vấn đề dân tộc cho toàn cõi Đông Dương là nội dung của Hội nghị Trung ương 10-1930; loại C vì vấn đề ruộng đất bị tạm gác, không được giải quyết kịp thời; loại D vì kẻ thù trước mắt được xác định là phát xít Pháp (Nhật chỉ được nêu ở Hội nghị Trung ương 5-1941). Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 26 = A).

(AI giải đề cho tôi)
Khi Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945), Đảng Cộng sản Đông Dương ra Chỉ thị 'Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta', chủ trương phát động cao trào kháng Nhật cứu nước, chuẩn bị khởi nghĩa từng phần, chớp thời cơ Tổng khởi nghĩa chứ không phát động Tổng khởi nghĩa ngay trong cả nước. Lý do là lúc này quần chúng trong cả nước chưa sẵn sàng vùng dậy tổng khởi nghĩa: phong trào mới chuyển từ cao trào dân chủ sang cao trào kháng Nhật, lực lượng chính trị và vũ trang còn đang trong quá trình tập hợp, chuẩn bị. Điều kiện khách quan (Nhật suy yếu, khủng hoảng, thua trận ở Thái Bình Dương, quân Đồng minh phản công) đã chín muồi, nên A, B, D không đúng. Đáp án khớp với đáp án nguồn: C.

Đáp án D (được tô đậm trong nguồn; nguồn không kèm lời giải chi tiết).

(AI giải đề cho tôi)
Phong trào 1930-1931 (đỉnh cao Xô viết Nghệ - Tĩnh) và cao trào kháng Nhật cứu nước (3/1945 - giữa 8/1945) đều là những cao trào cách mạng do Đảng lãnh đạo, chuẩn bị lực lượng chính trị, tổ chức và quần chúng, tạo ra những điều kiện chủ quan cho Tổng khởi nghĩa (Cách mạng tháng Tám 1945). Loại A vì chỉ cao trào kháng Nhật mới gắn với tiêu diệt phát xít; loại C vì bài học liên minh công nông là đặc trưng của phong trào 1930-1931; loại D vì mục tiêu, hình thức đấu tranh của hai phong trào khác nhau. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 22 = B).

A, D. Sai vì: điểm khác.

B. Đúng vì: Phong trào giải phóng dân tộc (1939-1945) ở Việt Nam và phong trào đấu tranh chống chế độ phân biệt chủng tộc (những năm 90 của thế kỉ XX) ở Nam Phi đều thực hiện nhiệm vụ đấu tranh giành quyền sống của con người:

+ Phong trào giải phóng dân tộc (1939-1945) ở Việt Nam: Nhân dân Việt Nam giành được quyền làm chủ vận mệnh của mình, …

+ Phong trào đấu tranh chống chế độ phân biệt chủng tộc (những năm 90 của thế kỉ XX) ở Nam Phi: Giành quyền sống cho người da màu (phân biệt chủng tộc).

C. Sai vì: vũ trang chính quy nòng cốt.