Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Phong trào giải phóng dân tộc 1939–1945 (Lịch sử Lớp 12)

(AI giải đề cho tôi)
Từ tháng 11/1939 (Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 6 tại Bà Điểm), Đảng tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, thay bằng khẩu hiệu độc lập dân tộc, do tình hình chiến tranh thế giới và mâu thuẫn chủ yếu là dân tộc. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 7 = A).

(AI giải đề cho tôi)
Đoạn trích nêu quan điểm đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, quyền lợi giai cấp phải phục tùng quyền lợi dân tộc — luận điểm cốt lõi của Nguyễn Ái Quốc tại Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 (5-1941), khi Người chủ trương giải quyết vấn đề dân tộc giải phóng trước tiên. Đây không phải văn kiện Hội nghị Trung ương 6 (11-1939, do Trường Chinh báo cáo chính trị), không phải Thư gửi đồng bào toàn quốc hay Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946).

(AI giải đề cho tôi)
Cao trào kháng Nhật cứu nước diễn ra từ tháng 3/1945 (sau Nhật đảo chính Pháp) đến trước Tổng khởi nghĩa Tháng Tám. Khởi nghĩa Ba Tơ (3/1945), thành lập khu giải phóng Việt Bắc (6/1945) và Chỉ thị 'Sửa soạn khởi nghĩa' của Tổng bộ Việt Minh (15/8/1945) đều thuộc cao trào này. Riêng phong trào 'Phá kho thóc Nhật giải quyết nạn đói' bùng nổ mạnh vào tháng 8/1945, sau khi Nhật đầu hàng Đồng minh, thuộc giai đoạn Tổng khởi nghĩa giành chính quyền chứ không thuộc thời kì cao trào kháng Nhật cứu nước. Vậy đáp án là C, trùng với đáp án nguồn.

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị Trung ương 8 (5-1941) do Nguyễn Ái Quốc chủ trì đã hoàn chỉnh việc chuyển hướng chỉ đạo chiến lược: đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu (khắc phục hạn chế của Hội nghị Trung ương 6 (11-1939) vốn chưa nhấn mạnh đúng mức nhiệm vụ dân tộc), chủ trương thành lập Việt Minh, chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang. Việc hoàn chỉnh chủ trương chuyển hướng này là cơ sở trực tiếp dẫn đến thắng lợi của Cách mạng tháng Tám 1945, nên hội nghị có tầm quan trọng đặc biệt. Phương án B sai vì hội nghị không giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân (chỉ đề cập giảm tô, giảm tức); C và D chỉ là nội dung bộ phận, không phải lý do chính. Đáp án khớp với đáp án nguồn (Câu 21 = A).

Phương pháp: suy luận

Cách giải:

Thời điểm năm 1944, nước ta vẫn chưa có chính quyền cách mạng. Đến sau cách mạng tháng Tám (1945) thành công, Đảng ta mới tiến hành xây dựng chính quyền cách mạng.

Chọn đáp án: A

Chú ý:

Thời điểm này quân Đồng minh chưa vào Việt Nam, bởi đến năm 1945, khi chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc, các nước mới họp và thông qua kế hoạch phân chia khu vực ảnh hưởng giữa các nước và làm nhiệm vụ giải giáp quân phát xít, cụ thể ở Đông Dương là Hội nghị Postdam (17/7 đến 2/8/1945).

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (5/1941) do Nguyễn Ái Quốc chủ trì đã chủ trương chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang, thành lập Mặt trận Việt Minh và quyết định sau khi giành chính quyền sẽ thành lập Chính phủ nhân dân của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là điểm mới so với Cương lĩnh chính trị đầu tiên (2/1930), vốn chưa nêu việc thành lập chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Các phương án A, C, D đều là điểm giống nhau: cả hai văn kiện đều dùng bạo lực cách mạng, đều giải quyết vấn đề độc lập dân tộc gắn với ruộng đất, và đều đặt vấn đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước Đông Dương. Đáp án khớp với đáp án nguồn (17-B).

Phương pháp giải: so sánh.

Giải chi tiết:

- Đáp án A loại vì Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương (5-1941) không chủ trương thành lập ở mỗi nước Đông Dương một đảng riêng để lãnh đạo cách mạng mỗi nước mà chỉ chủ trương thành lập ở mỗi nước một mặt trận thống nhất riêng.

- Đáp án B đúng vì trong Luận cương chính trị tháng 10/1930 xác định cái cốt của cách mạng tư sản dân quyền là cách mạng ruộng đất – tức là đặt quyền lợi giai cấp công nông cao hơn quyền lợi dân tộc. Còn trong Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương (5-1941) xác định lúc này không đòi được quyền lợi cho toàn thể quốc gia dân tộc thì chẳng những quốc gia dân tộc phải chịu kiếp ngựa trâu mà quyền lợi giai cấp đến vẫn nằm cũng không đòi lại được. => quyền lợi giai cấp phục tùng quyền lợi chung của dân tộc.

- Đáp án C loại vì Luận cương chính trị (10-1930) đã nêu vấn đề ruộng đất (cách mạng ruộng đất là cái cốt của cách mạng); Hội nghị lần thứ 8 (5-1941) cũng không thủ tiêu hoàn toàn khẩu hiệu ruộng đất mà vẫn chủ trương giảm tô, chia lại ruộng đất công cho dân cày thiếu đất, chỉ tạm gác khẩu hiệu thủ tiêu địa chủ bóc lột để tập trung vào nhiệm vụ giải phóng dân tộc. Do đó C không phải là điểm mới đúng bản chất so với Luận cương.

- Đáp án D loại vì Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương (5-1941) nêu lên vấn đề thành lập chính phủ Dân chủ Cộng hòa.

(AI giải đề cho tôi)
Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ (1/9/1939) làm tình hình quốc tế và Đông Dương biến chuyển sâu sắc: thực dân Pháp tăng cường khủng bố, Nhật đe dọa Đông Dương. Trước tình hình đó, Hội nghị Trung ương 11 (11/1940) của Đảng Cộng sản Đông Dương quyết định chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, chủ trương đấu tranh quân sự (khởi nghĩa vũ trang, chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền). Đây là sự kiện tác động trực tiếp đến bước chuyển hướng đấu tranh quân sự của Đảng. Đáp án khớp với đáp án nguồn: 12C.

(AI giải đề cho tôi)
Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ (1/9/1939), thực dân Pháp ở Đông Dương quay sang tăng cường đàn áp phong trào cách mạng, đồng thời Đảng phải đối mặt với kẻ thù mới là phát xít Nhật. Trước tình hình đó, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (tháng 11/1939) đã quyết định bước chuyển hướng chỉ đạo chiến lược: tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Sự kiện tác động trực tiếp đến bước chuyển hướng này là Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, khớp với đáp án nguồn 30C.

(AI giải đề cho tôi)
Luận cương chính trị (10/1930) còn hạn chế: chưa nêu bật được vấn đề dân tộc, nặng về đấu tranh giai cấp. Trong giai đoạn 1939-1945, với Hội nghị Trung ương 8 (5/1941), Đảng Cộng sản Đông Dương chủ trương tập trung giải quyết nhiệm vụ giải phóng dân tộc, đặt nhiệm vụ chống Pháp - Nhật lên hàng đầu, tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất - đây chính là việc khắc phục hạn chế của Luận cương. Các phương án B, C, D không phải là nội dung khắc phục hạn chế đó (phương pháp bạo lực và động lực công - nông không phải điểm mới sửa chữa hạn chế; chính phủ công - nông - binh không phải chủ trương của giai đoạn này). Đáp án nguồn: 21-A, khớp với suy luận.

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị Trung ương 8 (5/1941) do Nguyễn Ái Quốc chủ trì tại Pác Bó (Cao Bằng) đã chủ trương giải phóng dân tộc lên hàng đầu, thành lập Việt Minh, khôi phục đầy đủ những nội dung đúng đắn, sáng tạo của Cương lĩnh chính trị đầu tiên (2/1930): đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, đoàn kết toàn dân tộc. Hội nghị 10/1930 và Luận cương 10/1930 lại nhấn mạnh đấu tranh giai cấp; hội nghị VI (11/1939) và VII (11/1940) mới từng bước chuyển hướng nhưng chưa khôi phục đầy đủ. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (28-C).

(AI giải đề cho tôi)
Cả cao trào kháng Nhật cứu nước (3/1945 – giữa 8/1945) và phong trào cách mạng 1930 – 1931 đều diễn ra dưới sự lãnh đạo của Đảng, phát động quần chúng rộng rãi và đều là cuộc tập dượt, chuẩn bị lực lượng (chính trị, lực lượng, tổ chức) cho cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền. A sai vì phong trào 1930 – 1931 đặt nhiệm vụ dân tộc và dân chủ ngang nhau (chống đế quốc, chống phong kiến); B sai vì khối liên minh công – nông hình thành từ trước (Hội phản đế đồng minh, Mặt trận Việt Minh), không phải điểm giống đặc trưng; D sai vì phong trào 1930 – 1931 không thúc đẩy thời cơ tổng khởi nghĩa tháng Tám. Đáp án khớp với đáp án nguồn 31-C.

(AI giải đề cho tôi)
Từ Hội nghị Trung ương 8 (5/1939), Đảng chuyển hướng chiến lược: giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc, tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất. Việc tạm gác ruộng đất nhằm tập trung vào mục tiêu hàng đầu là độc lập dân tộc — nguyện vọng số một, thiêng liêng của toàn dân tộc, trong đó giai cấp nông dân chiếm đa số. A sai vì việc nhận ra khả năng chống đế quốc của trung, tiểu địa chủ chỉ là hệ quả liên minh, không phải nội dung chính; B sai vì mâu thuẫn chủ yếu lúc này là dân tộc vs. thực dân, không phải mâu thuẫn cơ bản (nông dân vs. địa chủ); C sai vì Luận cương chính trị 10/1930 đặt nhiệm vụ ruộng đất lên hàng đầu, nên đây là sự sửa đổi chứ không phải thực hiện đúng Luận cương. Đáp án D, khớp đáp án nguồn (4-D).

Câu 38: Đáp án D
Phương pháp giải:
Dựa vào chủ trương của hai Hội nghị, SGK Lịch sử 12, trang 104 và trang 108 – 109 để so sánh.
Giải chi tiết:
- Nội dung các phương án A, B, C phản ánh điểm giống nhau trong chủ trương của hai hội nghị.
- Nội dung phương án D phản ánh điểm khác biệt giữa chủ trương của Đảng Cộng sản Đông Dương tại Hội nghị tháng 5-1941 so với Hội nghị tháng 11-1939. Cụ thể là đến Hội nghị tháng 5-1941, Đảng Cộng sản Đông Dương đã đặt vấn đề giải phóng dân tộc trong phạm vi từng nước với việc quyết định thành lập ở mỗi nước một mặt trận dân tộc thống nhất riêng: Ở Việt Nam thành lập Việt Nam độc lập đồng minh, ở Lào thành lập Ai Lao độc lập đồng minh, ở Campuchia thành lập Cao Miên độc lập đồng minh để lãnh đạo nhân dân các nước đấu tranh.

Câu 39: Đáp án C
Phương pháp giải:
Xác định hạn chế của Luận cương chính trị (10/1930) (SGK Lịch sử 12, trang 95) và chỉ ra hạn chế được khắc phục trong giai đoạn 1939 – 1945.
Giải chi tiết:
- Một trong những hạn chế của Luận cương chính trị (10/1930) là chưa xác định đúng lực lượng cách mạng: đánh giá không đúng khả năng cách mạng của tầng lớp tiểu tư sản, khả năng chống đế quốc và chống phong kiến ở một mức độ nhất định của giai cấp tư sản dân tộc, khả năng lôi kéo của một bộ phận trung, tiểu địa chủ tham gia mặt trận dân tộc thống nhất chống đế quốc và tay sai. => Hạn chế này được khắc phục giai đoạn 1939 – 1945 với việc thành lập mặt trận dân tộc thống nhất để đoàn kết đấu tranh.

Chọn A.
A. Lực lượng cách mạng được tập hợp và trưởng thành trong tư tưởng, hành động. Đúng vì quần chúng tham gia cách mạng và được tuyên truyền giáo dục sẽ trưởng thành hơn...
B. Mối quan hệ giữa Đảng Cộng sản và quần chúng hình thành và gắn bó khăng khít. Sai ở từ hình thành
C. Lần đầu rèn luyện lực lượng vũ trang nhằm tích cực chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa. Sai từ lần đầu
D. Động viên dân chúng tham gia chuẩn bị về đường lối cho sự nghiệp cách mạng. Sai từ đường lối

C. Tinh thần yêu nước trong nhân dân được phát huy. Đúng vì xuất phát từ tinh thần yêu nước mà quần chúng hăng hái tham gia các phong trào đấu tranh.

Chọn A. Hội nghị Trung ương 8 năm 1941 đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, giải quyết vấn đề dân tộc trong phạm vi từng nước Đông Dương, phù hợp hoàn cảnh lịch sử lúc đó.

Chọn đáp án A. có sự chuyển hướng đấu tranh cho cách mạng Việt Nam. Các Nghị quyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương trong thời kỳ 1936-1945 có điểm chung là đều có sự chuyển hướng đấu tranh cho cách mạng Việt Nam.

(AI giải đề cho tôi)
Hội nghị Trung ương 8 (5–1941) do Nguyễn Ái Quốc chủ trì đã hoàn chỉnh sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược bắt đầu từ Hội nghị Trung ương 6 (11–1939): đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc, và đề ra các biện pháp thực hiện (thành lập Mặt trận Việt Minh, chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang...). Vì vậy đáp án A là 'đúng nhất' vì bao quát cả việc hoàn chỉnh chuyển hướng lẫn các biện pháp cụ thể. Phương án C chỉ nêu bản thân sự chuyển hướng (đã bắt đầu từ 11–1939, không phải bắt đầu tại Hội nghị 8); B và D chỉ là những nội dung/biện pháp riêng lẻ, không phản ánh đầy đủ tầm quan trọng đặc biệt của Hội nghị.