Bài Tập Trắc Nghiệm Chuyên Đề: Khủng hoảng và tan rã của Liên Xô, Đông Âu (Lịch sử Lớp 11)

Phương pháp: đánh giá, liên hệ
Cách giải:
Từ sự sụp đổ của Chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô có thể rút ra bài học: Tiến hành đổi mới toàn diện cho phù hợp với sự thay đổi của tình hình trong nước, thế giới.

Câu 5 (TH):
Phương pháp:
- Xem lại nội dung Nguyên nhân và tác động của sự sụp đổ Trật tự thế giới hai cực I-an-ta.
- Xác định nguyên nhân dẫn đến sự tan rã của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu.
Cách giải:
Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự tan rã của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu là do đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan, duy ý chí.

(AI giải đề cho tôi)
Sau khi Liên Xô tan rã (1991), Liên bang Nga được thừa nhận là quốc gia kế thừa Liên Xô, tiếp nhận địa vị pháp lí quốc tế, gồm cả các cơ quan ngoại giao (đại sứ quán, lãnh sự quán) của Liên Xô cũ ở nước ngoài. Các phương án A, B sai vì Tổ chức Hiệp ước Vácsava và Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) đã giải tán năm 1991; phương án D sai vì Liên Xô không phải thành viên NATO. Đáp án khớp với đáp án nguồn (1.C).

(AI giải đề cho tôi)
Tháng 12-1993, Hiến pháp Liên bang Nga được ban hành (sau khi Xô viết tối cao Nga giải tán năm 1993), quy định thiết lập thể chế Tổng thống Liên bang, xác định Nga là nhà nước cộng hòa liên bang. Đáp án trùng với bảng đáp án đề (câu 1 = A).

(AI giải đề cho tôi)
Giai đoạn 1990–1995, kinh tế Liên bang Nga rơi vào khủng hoảng trầm trọng do chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch hóa sang kinh tế thị trường (chương trình 'liệu pháp sốc' năm 1992), sản xuất sụt giảm, lạm phát cao, đời sống nhân dân khó khăn. Đặc điểm nổi bật là suy thoái với tăng trưởng âm, phù hợp với đáp án D. Bảng đáp án của đề cũng ghi câu 36 là D, khớp với kết quả giải độc lập.

(AI giải đề cho tôi)
Các nguyên nhân sụp đổ của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu gồm: đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan, duy ý chí, bảo thủ, trì trệ; không bắt kịp bước phát triển của khoa học - kĩ thuật; sự chống phá của các thế lực thù địch. Còn việc 'tập trung cải cách về kinh tế là chủ yếu' không phải nguyên nhân; thực tế cải cách (perestroika) lại đi từ kinh tế sang cải cách chính trị toàn diện, đa nguyên chính trị, dẫn đến mất vai trò lãnh đạo của Đảng. Vậy nội dung không phải nguyên nhân là A, trùng đáp án của đề (Câu 36: A).

Phương pháp: sgk lịch sử 12, trang 17. Cách giải: Nguyên nhân tan rã của chế độ XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu là: Đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan, duy ý chí, cùng với cơ chế quan liêu bao cấp làm cho sản xuất trì trệ, đời sống nhân dân không được cải thiện; không bắt kịp bước phát triển của khoa học-kĩ thuật tiên tiến trên thế giới; sự chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước. Chọn: D

(AI giải đề cho tôi)
Sau khi Liên Xô tan rã (12/1991), Liên bang Nga là quốc gia kế tục Liên Xô, được kế thừa địa vị pháp lí của Liên Xô trong quan hệ quốc tế (ghế Ủy viên thường trực HĐBA LHQ, di sản ngoại giao...). B sai vì chế độ XHCN ở Nga đã sụp đổ, không còn 'cải tổ cứu vãn'; C sai vì Nga không còn duy trì chế độ XHCN; D sai vì phe XHCN đã tan rã, Nga không còn là trụ cột phe XHCN. Đáp án khớp với đáp án nguồn: A.

Phương pháp: SGK Lịch sử 12, trang 17.
Cách giải:
Những năm đầu sau khi Liên Xô tan rã, Liên bang Nga thực hiện chính sách đối ngoại ngả về phương Tây.
Chọn B.

(AI giải đề cho tôi)
Sau khi Liên Xô tan rã (tháng 12/1991), Liên bang Nga là quốc gia kế tục Liên Xô, được kế thừa địa vị pháp lí của Liên Xô trong quan hệ quốc tế (ghế Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an LHQ, các hiệp ước quốc tế...). B sai vì Nga từ bỏ chế độ XHCN, chuyển sang kinh tế thị trường; C sai vì Nga không còn duy trì chế độ XHCN; D sai vì phe XHCN đã tan rã, không còn trụ cột. Đáp án khớp với bảng đáp án của đề (Câu 3: A).

(AI giải đề cho tôi)
Sự sụp đổ của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu (cuối thập niên 1980 - 1991) cho thấy nguyên nhân quan trọng là sự suy yếu, mất vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản, từ bỏ nguyên tắc tập trung dân chủ, dẫn đến khủng hoảng chính trị và tan rã. Do đó, bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam là phải giữ vững và đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất, toàn diện của Đảng cộng sản trong công cuộc xây dựng CNXH. Đáp án bảng là C, phù hợp với phân tích này. Các phương án A, B, D không phải bài học trung tâm được rút ra từ sự kiện này.

(AI giải đề cho tôi)
Câu 26 hỏi ý KHÔNG phản ánh đúng nguyên nhân tan rã của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu (1988 - 1991). Các nguyên nhân đúng theo SGK gồm: đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan, duy ý chí, cơ chế quan liêu, bao cấp (A đúng); chậm đổi mới, không bắt kịp khoa học - kĩ thuật tiên tiến (C đúng); sự chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước (D đúng). Còn nhận định 'Chế độ xã hội chủ nghĩa không phù hợp với các nước châu Âu' (B) là sai, vì nguyên nhân nằm ở sai lầm trong đường lối và cải cách, không phải do bản chất chế độ XHCN không phù hợp. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (câu 26 = B).

(AI giải đề cho tôi)
Sau khi Liên Xô tan rã (12/1991), Liên bang Nga là quốc gia kế tục Liên Xô, được kế thừa địa vị pháp lí của Liên Xô trong quan hệ quốc tế (ghế Ủy viên thường trực HĐBA LHQ, di sản ngoại giao...). Nga không còn theo chế độ xã hội chủ nghĩa và không phải trụ cột phe XHCN, nên A, B, D sai. Đáp án khớp với bảng đáp án đề (Câu 6 = C).

Phương pháp: sgk lịch sử 12, trang 17

Cách giải: Nguyên nhân tan rã của chế độ XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu là: Đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan, duy ý chí, cùng với cơ chế quan lieu bao cấp làm cho sản xuất trì trệ, đời sống nhân dân không được cải thiện; không bắt kịp bước phát triển của khoa học-kĩ thuật tiên tiến trên thế giới; sự chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước. Chọn: D

(AI giải đề cho tôi)
Sau khi Liên Xô tan rã (1991), những năm đầu Liên bang Nga theo đuổi chính sách đối ngoại 'ngả về phương Tây' (thời Tổng thống Yeltsin, ngoại giao của Bộ trưởng Kozyrev) với hy vọng nhận được sự ủng hộ về chính trị và sự viện trợ về kinh tế từ các nước phương Tây (Mĩ, Tây Âu) để vượt qua khủng hoảng kinh tế - xã hội. Các phương án A, C, D không phản ánh đúng mục tiêu của chính sách này. Đáp án khớp với bảng đáp án nguồn (33-B).

Câu 39 (Đề 27) hỏi điều cơ bản nhất Việt Nam cần thực hiện để tránh sự sụp đổ như Liên Xô và Đông Âu. Bài học lớn nhất từ sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu là sự chủ quan, duy ý chí, bảo thủ, trì trệ trong đường lối lãnh đạo và những sai lầm trong cải cách, dẫn đến khủng hoảng và từ bỏ chủ nghĩa Mác - Lênin. Do đó, điều cơ bản nhất là không được chủ quan, duy ý chí trong đường lối lãnh đạo (phương án C). Các phương án A, B, D đều là những yêu cầu quan trọng nhưng không phải điều cơ bản nhất. Đáp án C khớp với phần gạch chân trong ảnh nguồn (trang 39, Đề 27). Lưu ý: bảng đáp án ở trang 34 thuộc Đề 26, không phải Đề 27, nên không dùng làm căn cứ cho câu này.

Phương pháp: Liên hệ. Trong tình trạng đất nước khủng hoảng trầm trọng, Liên Xô đã đề ra các chính sách cải tổ đất nước. Trong đó quan trọng nhất về chính trị dưới thời Gócbachốp là thực hiện đa nguyên chính trị, xuất hiện nhiều đảng đối lập đã làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Nhà nước Xô viết và Đảng cộng sản Liên Xô. Khắp nơi bùng lên phong trào biểu tình, mít tinh của nhân dân với khẩu hiệu phản đối Đảng và chính quyền, mâu thuẫn sắc tộc diễn ra gay gắt, nhiều nước cộng hòa đòi tách khỏi Xô Viết. Ban lãnh đạo các nước Đông Âu đã từ bỏ quyền lãnh đạo của Đảng, chấp nhận chế độ đa nguyên đa đảng và tiến hành tổng tuyển cử chấm dứt chế độ xã hội chủ nghĩa. => Từ thực tế sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu, trong cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam cần duy trì sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, không chấp nhận đa nguyên đa đảng.

(AI giải đề cho tôi)
Tháng 12 - 1993, Hiến pháp Liên bang Nga được ban hành (sau khi Tổng thống Yeltsin giải tán Quốc hội, sự kiện tháng 10 - 1993), quy định nước Nga theo thể chế Tổng thống Liên bang, trong đó Tổng thống là nguyên thủ quốc gia, nắm quyền hành pháp và có quyền lực rất lớn. Các phương án còn lại không phù hợp: Nga không phải dân chủ đại nghị tư sản, không phải quân chủ chuyên chế hay quân chủ lập hiến. Kết quả này trùng với đáp án nguồn (29.B).

(AI giải đề cho tôi)
Sau khi Liên Xô tan rã (1991), Liên bang Nga kế thừa vị trí của Liên Xô trở thành Ủy viên thường trực tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, có quyền phủ quyết. Các phương án B, C không đúng vì Nga suy yếu đáng kể so với thời Liên Xô, không còn là đối trọng quân sự ngang tầm với Mĩ hay giữ vững địa vị cường quốc Âu - Á như trước; phương án D sai vì Nga vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình và an ninh thế giới thông qua ghế thường trực tại Hội đồng Bảo an. Đáp án trùng với đáp án nguồn (Câu 40: A).

(AI giải đề cho tôi)
Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) chấm dứt hoạt động năm 1991. Nguyên nhân cơ bản nhất là sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu, làm mất đi cơ sở chính trị - kinh tế của tổ chức này. Các nguyên nhân khác (hoạt động khép kín, hợp tác không toàn diện, bị chèn ép) chỉ là nguyên nhân sâu xa hoặc thứ yếu. Đáp án: C.